Çewlig (wılayet)

Wikipediya ra ensiklopediya xosere
Jump to: şiyayış, Cı geyre
Çewlig (wılayet)
Bingöl
-Sûke-
Xeritaya wılayetê Çoligi.png
Şınasiye
Dewlete  Tırkiya
Mıntıqa Anatoliya Rocvetışi
Erd 8.253 km²
Nıfus 262.263
Wali Mustafa Hakan Güvençer

Çewlig (bi resmi: Bingöl)) yew wılayetê Tırkiyayo. Cayê xo mıntıqa ra rocakewtenaTırkiya dero. Zımey (Şımalê) Çewligi dı Erzurum u Erzıngan; veroc (cenub) de Diyarbekır; rocvetış (şerq) dı Muş; rocawan (ğerb) de Xarpêt u Dêsım estê. Çewlig 39°-54 u 41°-21 verıniya zımey be 38°-27 u 40°-27 derganiya rocakewtene miyan de ca gêno.

İklım u coğrafya[bıvurne | çımey bıvurne]

Zerrey wılayetê Çewligi dı heşt qezey estê: Dara Hêni, Gêğiye, Boglan, Qarliova, Xorxol, Azarpêrte, Çêrme u Merkez qeza. Sindorê (hududê) Çewligi miyan de 9 nehiyey u 323 dewi estê.

İklimê Çewligi zaf vuriyeno. Wextê zımıstani ayamê Çewligi serdıno, zaf vewre (vor) varena. Wextê amnani de Çewlig zaf germıno, gegane varan vareno (şıliye varena). Erdê Çewligi kewoyo u xeylê koê berzi tede estê. Roê Muradi zerrey wılayetê Çewligi ra vêreno ra.

Tarix[bıvurne | çımey bıvurne]

Mıntıqay Çewligi dı verê coy xeylê mediniyetan hıkum kerdo. Binateya seserranê 1. u 10. dı İmperatoriya Sasani, İmperatoriya Roma u İmperatoriya Bizansi hıkum kerdo. Serra 1071i de Selçuqıcan mıntıqa Çewligi gırewta (gırota), feqet serra 1243ine de İmperatoriya Moğoli istıla kerda. İşğalê İmperatoriya Moğoli ra raver dewleta İrani Çewlig gırewto. Labelê serra 1514i dı Şah İsmaili Cengê Çaldırani kerdo vini u İmperatoriya Usmanıcan Çewlig reyna gırewto. Serra 1923i dı İmperatoriya Usmanıcan biye xırabe u Çewlig bi gırêdayey Tırkiya.

Tarixê Çewligi dı 2 bûmlerzê (zelzeley) gırdi estê. Serra 1971ine de (tesirê bûmlerzê 6,7) 970 merdumi; serra 2003ine (t.z. 6,5) 176 merdumi merdi u Çewlig zaf bi xırabe.

İqtısad u nıfus[bıvurne | çımey bıvurne]

Nıfusê Çewligi 234.790. Merdumi zafêr dewıcê. Tewr zêde Zazay Çewlig de estê. Zazay qezeyanê Dara Hêni, Gêğiye, Boglan (Solxan), Qarliova u merkez de cıwiyenê. İqtısadê Çewligi zaf qewetın niyo. Çewlig dı 2 fabrikey estê; ninan ra jû fabrikay briketi u jû ki fabrika şıtia.

Çımey[bıvurne | çımey bıvurne]