İtalya

Wikipediya ra ensiklopediya xosere
Jump to: şiyayış, Cı geyre
Cumhuriyetê İtalya
Repubblica italiana
Desmal û Arma
Flag of Italy.svg Emblem of Italy.svg
Slogan: Nata per Unire'
Marş: Il Canto degli Italiani
Xerita
Italy in the European Union on the globe (Europe centered).svg
Şınasiye
Zıwan İtalyanki
Paytext Roma
Sûka tewr gırde Roma
Sazbiyayış Heziran 2,1946
Cıwiyayış
Şar İtalyan
Hıkumet Cumhuriyeto Parlamenter
Serdar Giorgio Napolitano
Din Xıristiyaniye
Erd 301.338 km²
Nıfuso texminki 60.813.326
Sıxletiye 201,8/km²
Ekonomiye
Endekse gırdbiyayışe merduman 0.874 (zaf berzo)
Pere Euro
Kodê perey EU
Mıntıqa
Wext (UTC+2)
İnternet .it
Kodê têlefoni +39

İtalya yew dewleta. Cayê xo mıntıqa ra verocê Ewropa dero. Zımey (şımalê) İtalya de İsviçre u Awıstırya; veroc (cenub) de Deryayo Sıpê (Deryayo Miyanin); rocawan (ğerb) de Fransa; rocvetış (şerq) de Deryayo Adriyatik, Arnawutiye u Slowenya estê. Paytextê İtalya Romayo. İtalya ezayê NATOy u Yewiya Ewropaya. Adey Sicilya u Sardinya gırêdayiyê İtalyayê. Dewletê Vatikan u San Marino zerrey İtalya derê.

Tarix[bıvurne | çımey bıvurne]

Tarixê İtalya zaf kıhano. Merkezê İmperatoriya Roma İtalya bi. Wextê İmperatoriya Roma, erdê İtalya zaf gırd bi. İspanya, Portekiz, mıntıqa Balkani, Yunanıstan, Anatoliye, Suriya, Fılıstin, Mısır, Afrika Zımey gırêdayiyê İmperatoriya Roma biy. Feqet Attila Huni Roma kerde xırabe. Wextê esrê 15 de İtalya biya merkezê Ronesans u Reformi. Zaf senatkari İtalya ra veciyay. Verê coy, dıwelê xoyê padişatine (qraline) zaf biy. Feqet serra 1861 de qral Emmanuel II yewiya İtalya vıraşte. Dewleta İtalya Cengê Dınyayê Dıyine kerd vini u İtalya zaf biye xırabe.

İklim u Suki[bıvurne | çımey bıvurne]

Bıvênên Coğrafyaya İtalya

İklimê İtalya zaf honıko. Mıntıqa ra zımey İtalya de Koyê Alpi estê. Koyê Alpi zaf serdınê. Labelê veroc de hewa zaf germıno.

Bacarê Gırdi:

Bacarê Roma zaf raver şiya. Banê xeylê berzi u bınayê ki hetê mımarine ra mıkemmel vıraziyayê, tede estê. Roma, bacarê dewiziyo, paytextê borsayo, merkezê iqtısad, siyaset, kultur u sporê İtalyayo. Banê tarixi zafê. Dewleta Vatikani zerrey Roma dera.

Eyaletê İtalya Paytext Erd (km2) Nıfus
Abruzzo L'Aquila 10.794 1.324.000
Aosta Vadisi* Aosta 3.263 126.000
Puglia veya Apulia Bari 19.362 4.076.000
Basilicata Potenza 9.992 591.000
Calabria Catanzaro 15.080 2.007.000
Campania Napoli 13.595 5.811.000
Emilia-Romagna Bolonya 22.124 4.276.000
Friuli-Venezia Giulia* Trieste 7.855 1.222.000
Lazio Roma 17.207 5.561.000
Ligurya Cenova 5.421 1.610.000
Lombardiya Milano 23.861 9.642.000
Marche Ankona 9.694 1.553.000
Molise Campobasso 4438 320000
Piyemont Torino 25.399 4.401.000
Sardinya* Cagliari 24.090 1.666.000
Sicilya* Palermo 25.708 5.030.000
Toskana Floransa 22.997 3.677.000
Trentino-Alto Adige* Trento 13.607 1.007.000
Umbria Perugia 8.456 884.000
Veneto Venedik 18.391 4.832.000

Nıfus[bıvurne | çımey bıvurne]

Nıfusê xo 58 milyono. Şarê Fasi, Arnawuti Romeni u aye binan ra zi İtalya de cıwayenê. Dinê İtalya Xrıstiyanina u mezhebê mıletê İtalyani zi Katoliko. Tayê Mısılman u Musewiy zi estê. Zıwano resmi İtalkiyo. Nuskar u wendoğê xo zafê.

İtalya dı Nıfus Sukê İtalya Eyaletê İtalya Nıfus sıre suk Eyalet Nıfus

Colosseum-2003-07-09.jpg
Roma
876MilanoDuomo.JPG
Milano

1 Roma Lazio 2.722.907 11 Venedik Veneto 270.055
2 Milano Lombardiya 1.294.797 12 Verona Veneto 265.795
3 Napoli Campania 963.522 13 Messina Sicilya 243.315
4 Torino Piyemonte 909.193 14 Padova Veneto 211.632
5 Palermo Sicilya 659.623 15 Trieste Friuli-Venezia Giulia 205.466
6 Cenova Ligurya 611.556 16 Taranto Puglia 194.042
7 Bolonya Emilia-Romagna 374.561 17 Brescia Lombardiya 190.809
8 Floransa Toskana 365.744 19 Reggio Calabria Kalabriya 185.602
9 Bari Puglia 320.676 18 Prato Toskana 185.193
10 Katanya Sicilya 296.816 20 Modena Emilia-Romagna 181.704
texmini 2008 ISTAT

İqtisad[bıvurne | çımey bıvurne]

İqtısadê İtalya raver şiyo. Dınya de rêza hewtıne (7.) dero. Şarê İtalya turizm ra debare keno; ayra ki standardê heyati hewlo. Yewiya Ewropa zaf peştia maddiye da cı.

Çımey[bıvurne | çımey bıvurne]