Coğrafyay İrani

Wikipediya ra ensiklopediya xosere
(Redirected from Coğrafyaya İrani)
Jump to: şiyayış, Cı geyre
Xeritaya İrania fizikiye

Coğrafyay İrani (be Farski:جغرافیای ایران) cayê İrani verocê rocawanê qıtaya Asya dero. Goreyê cayê xo İran hem Rocakewtena Miyani hem zi Asyay Veroci dero. Erdê İrani 1.648.000 km²yo u goreyê erdê xo İran cihan de 16 (des u şeş)ıno. Zımeyê İran de Deryayê Xezeri u Tırkmenıstan, rocvetışê İran de Efğanıstan u Pakıstan, verocê İrani de Deryayê Umani u rocawanê İrani de Iraq, Tırkiya, Ermenıstan u Azerbaycan estê. Erdê İrani, erdê Ewropay Rocawani ra deha/gırdêro.[1] İran de Deryayê Xezeri u Xuzistan miyan de Plato İran esto. No plato zaf kohıno.İran ebe xo zaf kohıno.Koho Demavendi hem İran de hem Rocvetışo Miyan de, hem zi leteyê qıtaya Ewrasyaya ke Kohê Hindukuşi ra rocawan dero koho de tewr berzo.[2] Rocawanê İrani zaf koyıno u zaf serdo. Rocvetışê İrani de zaf kohi çıniyê u serd niyo, zaf germo. Rocvetışê İrani de Deşta Luti u Deşta Keviri estê. Hewa amnani de zaf germ beno u zımıstani de zi serd beno. Zımeyê İrani de zaf dari estê u iklımê zımey germ niyo. Veroc de dormeyê Arvand Rūd/Şat el Erebi de zaf deştê heray estê. İklımê İrani zımıstani zaf serd u vewrıno, amnani de zaf germo.

Hıdudê İrani[bıvurne | çımey bıvurne]

Erdê İrani zaf herayo u ebe zaf dewletan ra hıdudê İrani esto.

-> Pêro-piya 5,440 km

İklım[bıvurne | çımey bıvurne]

Mazenderan, zımeyê İrani
Iran climate map showing locations of province capitals
  Mıntıqeyê ke tede iklım nermo u zaf vartış esto
  Mıntıqeyê ke nermo
  Mıntıqeyê ke tede vartış zaf esto u iklımê Deryayê Miyanêni hukım keno
  Mıntıqeyê ke tede iklımê Deryayê Miyanêni hukım keno
  Koyo serd
  Koyo zaf serd
  İklımê erdio serd
  İklımê erdio germ
  Mıntıqeyê ke tede vartış nêbeno
  Germ
  Dormeyê germi
  Mıntıqeyê ke tede iklımo germ hukım keno

Deşti[bıvurne | çımey bıvurne]

Yew deşt, zımeyê İran ra

İran ebe erdê xo zaf berzo u kohıno.Ema erdê rocvetışê xo u verocê xo zaf kohın niyo.Erdê verocê İrani de zaf deşti estê u eno deşti zaf herayo.Deştê İrani zaf maxsuldaro u zaf teni no deşti ra cot keni.Rocvetışê İrani zi berz niyo u deşti esto ema maxsuldar niya.

  • Tayê nımuney deştê İran ra :
  • Deştê Xuzıstani
  • Aliabad-e Katul (Gulıstan)
  • Sarein (Erdebıl)
  • Bokan
  • Goldasht (Lurıstan)
  • Eklid (Fars)

Koyê İrani[bıvurne | çımey bıvurne]

İran zaf koyıno u İran de zaf koyi estê. Erdê İrani zi goreyê dewletanê binan ra zaf berzo. İran de zaf erdlerzi benê.

  • Koyê Demavendi 5.604 metrey
  • Koyê Hezaran 4.420 metrey
  • Koye Şir-Kuhi 4.074 metrey
  • Koyê Kopedaği 3,191 metrey

Fotogaleriye[bıvurne | çımey bıvurne]

Royê İrani[bıvurne | çımey bıvurne]

Royo Harazi

İran de roy rocawan,veroc u zımey de esto. Rocvetışê İrani de ro çıniyo. Royê İrani ;

  • Haraz
  • Namarestak-Rud
  • Talekan
  • Dez
  • Bastak-Ruda

Fauna u flora[bıvurne | çımey bıvurne]

  • %10ê erdê İrani de dari estê. Zımeyê İran de eyaletanê zey Mazenderan, Gilan u Gulıstan de zaf dari estê. Verocê İrani de zi dari estê, ema xeylê niyê. Heme İran de zaf mıxtelif dari u nebati estê.
  • Erdê İrani zaf herayo u zaf mıxtelif heywani tede cıwiyenê. İran de şêri, parsi, xozi, ğezali, bızê kohi, mari cıwiyenê.

Fotogaleriye[bıvurne | çımey bıvurne]

Referansi[bıvurne | çımey bıvurne]

  1. http://www.nationsencyclopedia.com/Asia-and-Oceania/Iran-LOCATION-SIZE-AND-EXTENT.html
  2. http://www.weneedtrees.com/iran/nature.asp