Kurd

Wikipediya ra ensiklopediya xosere
Jump to: şiyayış, Cı geyre

Kurd (Kırdas) Mezopotamya de cıwiyeno. Dormarê Kurdan de şarê zey Tırkan, Ereban, Farsan ronışteyê. Her çıqa ke dewletê da inana resmiye çıniya, qıseyê Kurdıstani xeylê cayan de qebul biyo u tayê ca de zey İran u Iraqi nameyê mıntıqano resmiyo zi.

Kurdi, rıstım ra şarê do İraniyo. Zıwanê Kurdan aidê komelê İraniyanê rocawanê zımey (ğerbê şımali), bınkomelê (bıngruba) Karmanio. Zıwanê Kurdan hirê zıwanan ra ibareto:

  1. Kurmanci (Kurdkiyê Zımey)
  2. Sorani (Kurdkiyê Merkezi)
  3. Kelhuri ya zi Kırmanşahi (Kurdkiyê Veroci)

Goreyê texminan ra dınya de 20.000.000 [1][2]- 23,000,000[3] Kurdi estê. Tırkiya de 8-10 milyoni[4], İran de 4 milyoni[5], Iraq de 8 milyoni, Suriya de 1.411.000 milyoni[6], Qefqasya de dewletanê Ermenıstan u Gurcıstani de zi se hezar Kurdi estê. Rusya, Qazaxıstan de zi tayê Kurdi estê. Memleketanê Ewropa de zaf Kurdi (1 milyon) cıwiyenê. Sebebê cengê PKK u Dewlete ra nıka Estanbol, İzmir, Antalya, Mersin, Bursa u sûkanê binan de zaf Kurdi, Zazay u Suryaniy estê.

Kurdıstan de roy (çhemi) zey Fırat u Dicle royanê gırdan rayê. Golê Wani golê do tewr gırdo. Cayê Kurdan de xeylê namey Ermenki u Aramkiyê zi. Wextê Terteleyê Ermeniyan de xeylê Ermeniy u Suryaniy u Rumi kışiyay ya zi welatê xo terk kerd. Heta terteleyê Ermeniyan, Ermeniy u Suryaniy zaf biy (1,5 milyon).

Şarê Kurdan de eşiretiye hewna esta, tayinan de zi hewna dewa goni esta.

Hetê itıqadi ra Kurdi zafêri mısılmanê, zafê ninan zi Şefıiy u tayê Sunniy zi estê (%80). İran u Iraq de Kurdê veroci zafêri Şıiyê. Kışta ninan de Kurdê Elewiy u Yezıdiy zi estê.

Bıvênên[bıvurne | çımey bıvurne]

Referansi[bıvurne | çımey bıvurne]

  1. Language Matcher :Kurdish
  2. Kurdish language
  3. UNPO :Iraqi Kurdistan
  4. http://www.milliyet.com.tr/2007/03/22/guncel/agun.html
  5. http://joshuaproject.net/countries/IR
  6. http://joshuaproject.net/people_groups/12877/SY