Kurd

Kurdi

Mıleto Kurd (Kırdas) Mezopotamya de cıwiyeno. Dormarê Kurdan de şarê zey Tırkan, Zazayan Ereban, Farsan ronışteyê. Her çıqa ke dewletê da inana resmiye çıniya, qıseyê Kurdıstani xeylê cayan de qebul biyo u tayê ca de zey İran u Iraqi nameyê mıntıqano resmiyo zi.

Kurdi, rıstım ra şarê do İraniyo. Zıwanê Kurdan aidê komelê İraniyanê rocawanê zımey (ğerbê şımali), bınkomelê (bıngruba) Karmanio. Zıwanê Kurdan hirê zıwanan ra ibareto:

1. Kurmanci (Kurdkiyê Zımey)
2. Sorani (Kurdkiyê Merkezi)
3. Kelhuri ya ki Kırmanşahi (Kurdkiyê Veroci)

Goreyê texminan 30-35 milyoni Kurdi estê. Tırkiya de 10-15 milyoni, İran de 9,5 milyoni, Iraq de 7 milyoni, Suriya de 2 milyoni, Qefqasya de dewletanê Ermenıstan u Gurcıstani de zi se hezar Kurdi estê. Rusya, Qazaxıstan de zi tayê Kurdi estê. Memleketanê Ewropa de zaf Kurdi (1 milyon) cıwiyenê. Sebebê herbê PKK u Dewlete ra nıka Estanbol, İzmir, Antalya, Mersin, Bursa u bacaranê binan de zaf Kurdi, Zazay u Suryaniy estê.

Kurdıstan de roy (çhemi) zey Fırat u Dicle royanê gırdan rayê, Golê Wani golê do tewr gırdo. Cayê Kurdan de xeylê namey Ermenki u Aramkiyê zi. Wextê Terteleyê Ermeniyan de xeylê Ermeniy u Suryaniy u Rumi kışiyay ya zi welatê xo terk kerd. Heta terteleyê Ermeniyan, Ermeniy u Suryaniy zaf biy (1,5 million).

Şarê Kurdan de eşiretine hewna esta, tayinan de zi hewna dewa goni esta.

Hetê itıqadi ra Kurdi zafêri mısılmanê, zafê ninan zi Şefıiy u tayê Sunniy zi estê (%80). İran u Iraq de Kurdê veroci zafêri Şıiyê. Kışta ninan de Kurdê Elewiy u Yezıdiy zi estê.

Bıvênên

• Khurmanc
• Khurr
• Kırdas
• Kurdki
• Kurdıstan
• Soran