Suriya
Wikipediya ra, ensiklopediya xosere
 |
|
| Paytext/Sersuke | Şam |
| Suka tewr gırde | Şam |
| Zıwan | Erebki |
| Hukmat | Cumhuriyet |
| Erd | |
| - Pêro-pia | 185,180 |
| - % awe | (%) 0.6 |
| Nıfus | |
| - Pêro-pia | 19,043,000 |
| - Sıxletina nıfusi serê km² | 99/km² |
| Yewina Perey | Pound (SYP) |
| Warey Saete | +2 |
| Kılmkerdışê pela interneti | .sy |
| Kodê têlefoni | +963 |
Suriya dewletê da qıta Asyawa. Caê xo mıntıqa ra rocawanê (ğerbê) qıta Asya dero. Zımey (şımalê) Suriya de Tırkiya; veroc (cenub) de Urdun; rocawan (ğerb) de Lubnan u İsrail; rocakewtene (rocvetış, şerq) de İraq estê. Paytextê Suriya suka Şamio. Suriya ezaa Mılliyetanê Yewbiyaiyan (UN), Yewina Erebi u OPECia. Suriya de sistemê idarey cumhuriyeto.
Tedeestey |
[bıvurne] Tarix
Tarix u medeniyetê Suriya zaf dewletiyo. Medeniyetê khani Suriya u İraq ra veciyê. Sumeran, Akkadan, Babilan u Asuriyan hem erdê İraqi hem zi erdê Suriya de ronişte biyê. Wextê seserra 6.ine (şeşine) de Ereban erdê Suriya de hıkum kerdo. O wext suka Şami biya paytextê Erebanê Emewiyan. Erdê Suriya zaf işğali diyê; hetê Moğolan, Tırkan u Fransızan ra. Seserra 15ine de, Moğoli amey Suriya u her ca kerdo xırabe. Mabênê serranê 1517 u 1918ine de İmparatoriya Usmanıcan erdê Suriya sero hukım kerdo.
Serra 1920ine de Fransızan erdê Suriya işğal kerdo u Suriye biya yew koloniya/mıstemera Fransa. Labelê Fransa serra 1940ine de kontrolê xo kerdo vini. Serra 1946ine de Suriya xo reyno ra, xoser ilan kerdo. Feqet o wext ra nat darbeyanê leşkeri Suriya zaf kerda xırabe. Serra 1963ine de Partiya Ba’athi Suriya de kontrol gırewto xo dest. Ewro mabênê Suriya u İsraili hewl niyo.
[bıvurne] İklim u Suki
İklimê Suriya vuriyeno. Ğerbê Suriya tênıno (nemıno) u tım honıko. Şerqê xo zaf germın u huşko. Çoli tey estê, zaf huşkê. Roê Fırati zerrey erdê Suriya ra vêreno ra. Roê Fırati Suriya heyat dano erdê Suriya.
Sukê (Bacarê) Gırdi:
- 1. Şam, nıfus: 4,5 milyon
- 2. Halep, nıfus: 1,7 milyon
- 3. Homs, nıfus: 700,000
- 4. Latakai, nıfus: 554,000
- 5. Hama, nıfus: 410,000
Sukê Suriya zaf peyser mendê. Cengan sukê Suriya zaf kerdê xırabe. Labelê Şam de zaf bınaê ke hetê mımarine de mıkemmel vıraziyaê, estê. Şam merkezê iqtısad u siyasetê Suriyao.
[bıvurne] Nıfus
Nıfusê Suriya 19 milyono. Zaf mıxtelıf mılleti tede cıwiyenê zey şarê Ereban, Kurdan, Goranan, Tırkmenan, Asuriyan, Ermeniyan, Fılıstinıcan u ê bini. Zaf muhacirê Fılıstinıci Suriya de estê. Dinê Suriya İslamo, mezhebo resmi Şıi u Sunniyo. Suriya de Ehlê Heqi, yew zi taê İsewiy/Xrıstiyani (%10) estê. Zıwanê resmi Erebkiyo, labelê xeylê merdumi Asurki, Kurdki, Goranki, Tırki qısey kenê. Nuskar u wendoğê xo zaf niyê.
[bıvurne] İqtisad
İqtısadê Suriya zaf qewetın niyo. Standardê heyati zaf xırabıno. Semedê herban ra heyat biyo xırabe. Suriya zaf petrol u qaz roşena.
[bıvurne] Çımey
 |
Dewletê Asya | |
|---|---|---|
|
||
