Suriya

Wikipediya ra ensiklopediya xosere
Jump to: şiyayış, Cı geyre


Suriya
Flag of الجمهوريّة العربيّة السّوريّ Coat of arms of الجمهوريّة العربيّة السّوريّ
Desmale Arma
Location of الجمهوريّة العربيّة السّوريّ
Paytext Şam
Bacarê tewr gırdi Şam
Zıwan Erebki
Hukmat Cumhuriyet
Erd  
 - Pêro-pia 185,180
 - % awe (%) 0.6
Nıfus  
 - Pêro-pia 19,043,000
 - Sıxletina nıfusi serê km² 99/km²
Yewina Perey Pound (SYP)
Warey Saete +2
Kılmkerdışê pela interneti .sy
Kodê têlefoni +963

Suriya dewletê da qıta Asyawa. Caê xo mıntıqa ra rocawanê (ğerbê) qıta Asya dero. Zımey (şımalê) Suriya de Tırkiya; veroc (cenub) de Urdun; rocawan (ğerb) de Lubnan u İsrail; rocakewtene (rocvetış, şerq) de İraq estê. Paytextê Suriya suka Şamio. Suriya ezaa Mılliyetanê Yewbiyaiyan (UN), Yewina Erebi u OPECia. Suriya de sistemê idarey cumhuriyeto.

Tedeestey

[bıvurne] Tarix

Tarix u medeniyetê Suriya zaf dewletiyo. Medeniyetê khani Suriya u İraq ra veciyê. Sumeran, Akkadan, Babilan u Asuriyan hem erdê İraqi hem zi erdê Suriya de ronişte biyê. Wextê seserra 6.ine (şeşine) de Ereban erdê Suriya de hıkum kerdo. O wext suka Şami biya paytextê Erebanê Emewiyan. Erdê Suriya zaf işğali diyê; hetê Moğolan, Tırkan u Fransızan ra. Seserra 15ine de, Moğoli amey Suriya u her ca kerdo xırabe. Mabênê serranê 1517 u 1918ine de İmparatoriya Usmanıcan erdê Suriya sero hukım kerdo.

Serra 1920ine de Fransızan erdê Suriya işğal kerdo u Suriye biya yew koloniya/mıstemera Fransa. Labelê Fransa serra 1940ine de qontrolê xo kerdo vini. Serra 1946ine de Suriya xo reyno ra, xoser ilan kerdo. Feqet o wext ra nat darbeyanê leşkeri Suriya zaf kerda xırabe. Serra 1963ine de Partiya Ba’athi Suriya de qontrol gırewto xo dest. Ewro mabênê Suriya u İsraili hewl niyo.

[bıvurne] İklim u Suki

Xerita Suriya

İklimê Suriya vuriyeno. Ğerbê Suriya tênıno (nemıno) u tım honıko. Şerqê xo zaf germın u huşko. Çoli tey estê, zaf huşkê. Roê Fırati zerrey erdê Suriya ra vêreno ra. Roê Fırati Suriya de heyat dano erdê Suriya.

Sukê (Bacarê) Gırdi:

  • 1. Şam, nıfus: 4,5 milyon
  • 2. Heleb, nıfus: 1,7 milyon
  • 3. Hıms, nıfus: 700,000
  • 4. Lazkiya, nıfus: 554,000
  • 5. Hema, nıfus: 410,000

Sukê Suriya zaf peyser mendê. Cengan sukê Suriya zaf kerdê xırabe. Labelê Şam de zaf bınaê ke hetê mımarine de mıkemmel vıraziyaê, estê. Şam merkezê iqtısad u siyasetê Suriyao.

[bıvurne] Nıfus

Nıfusê Suriya 19 milyono. Zaf mıxtelıf mılleti tede cıwiyenê zey şarê Ereban, Kurdan, Goranan, Tırkmenan, Asuriyan, Ermeniyan, Fılıstinıcan u ê bini. Zaf muhacirê Fılıstinıci Suriya de estê. Dinê Suriya İslamo, mezhebo resmi Şıi u Sunniyo. Suriya de Ehlê Heqi, yew zi taê İsewiy/Xrıstiyani (%10) estê. Zıwanê resmi Erebkiyo, labelê xeylê merdumi Asurki, Kurdki, Goranki, Tırki qısey kenê. Nuskar u wendoğê xo zaf niyê.

Namey suke Erd (km²) Nıfus Sıxletine (nıfus/km²) Qezey Yew asayış Suriya de cayê cı Temaşey qezeyan
Dera
(مُحافظة درعا)
3.730 992.000 265,95 3 Syria bosra theater.jpg 105px Dera.png
Derzor
(مُحافظة دير الزور)
33.060 1.200.500 36,31 3 105px Deir ez-Zor Governorate with Districts.png
Heleb
(مُحافظة حلب)
18.500 3.234.564 174,84 10 Aleppo nights k.jpg SyriaAleppo.PNG Aleppo Governorate with Districts.png
Hema
(مُحافظة حماه)
8.883 2.125.856 240,20 5 Hama, Syria.jpg 105px Hama Governorate1 with Districts.png
Hesiçe
(مُحافظة الحسكة)
23.334 1.272.702 55,33 4 Al-Hasakeh2.jpg Al-Hasakah Map.png Al-Hasakah Governorate with Districts.png
Hums
(مُحافظة حمص)
42.223 1.762.500 41,74 6 Homs syria3.JPG 105px Hama Governorate with Districts.png
İdlıb
(مُحافظة ادلب)
6.097 2.100.749 344,55 5 İdlibsuriya.jpg SyriaIdlib.PNG Idlib Governorate with Districts.png
Quneytira
(قنيطرة الخراب)
1.861 81.000 67,44 2 Qunaitra.jpg Quneitra-map.png Quneitra Governorate with Districts.png
Lezqiya
(مُحافظة اللاذقية)
2.297 1.278.486 556,58 4 Lattakia,centre.jpg SyriaLatakia.PNG Latakia Governorate with Districts.png
Reqa
(مُحافظة الرقة)
19.616 919.000 46,84 3 ArRaqqahRoofTops.jpg 105px Ar-Raqqah.png
Rif Şam
(مُحافظة ريف دمشق)
18.032 2.831.738 160,40 9 Alzabadani.JPG SyriaRifDimasq.PNG Rif-Dimashq Governorate with Districts.png
Suweyda
(مُحافظة السويداء)
5.550 364.000 65,58 3 As Suwayda's town square.jpg 105px As-Suwayda.png
Şam
(مُحافظة دمشق)
1.599 2.211.042 18273,07 Federal Mıntıqa,
suk çıno
Damascus by night.JPG Damascus-map.png Damascus.png
Tertus
(مُحافظة طرطوس)
1.892 80.000 422,83 5 Boats on Tartus boat harbor.jpg 105px Tartus Governorate with Districts.png

Basısi Hemey

Dewlete Merkez Erd
(km²)
Nıfus
(2010)
Sıxletine nıfusi
(nıfus/km²)
Amarê suk u
qezeyan
Desmale Mıntıqa Asayışê sukan
Suriya
(جمهورية سوريا العربية)
Şam 185.180 22.515.750 118,91 14 suk, 60 qeze Flag of Syria.svg LocationSyria.svg 110px

[bıvurne] İqtisad

İqtısadê Suriya zaf qewetın niyo. Standardê heyati zaf xırabıno. Semedê herban ra heyat biyo xırabe. Suriya zaf petrol u qaz roşena.

[bıvurne] Çımey


Hacetê şexsi
Cayê namey

Varyanti
Karê kerdey
Pusula
Haceti
Zıwananê binan de