Teoriya Relativita Xısusi

Wikipediya ra ensiklopediya xosere
Jump to: şiyayış, Cı geyre
E=mc²

Teoriya Relativita Xısusi (Teoriya İzafiyet) jü teoriya de fizikiya keAlbert Einsteini ra vıraşto. Goreyê Teoriya Relativita Xısusi ra heme ganiyan u hediseyê fizikiyê ganiyan izafiyo. Zeman, mekan u hereket heme inan yewbini tebiiyo, yani heme inan hediseyê de izafiyo. Cısim ebe zeman, zeman ebe cısim, mekan ebe hereket, hereket ebe zeman, heme inan yewbini ra tebiiyo. Albert Einsteni serba eno teori jü formul vıraşto u formul E=mc² o. ( E = Enerciye, m = kilogramê cisım, wexto ke cisım bihereketiyo, c= sur'etê roşna ) Teoriya Einsteini , teoriya Galileo Galilei Prensibo Relativita u teoriya Lorentzi yew lete kena.

Transformasyonê Galileo u Lorentz[bıvurne | çımey bıvurne]

x'=x-vt
y'=y
z'=z
t'=t
x' = \gamma (x - v t)\,
y' = y\,
z' = z\,
t' = \gamma \left(t - \frac{v x}{c^{2}} \right)
  • -> Halê tezati ;
x = \gamma (x' + v t')\,
y = y'\,
z = z'\,
t=\gamma \left(t' + \frac{v x'}{c^{2}} \right)

Fezawextê çehar hecmi[bıvurne | çımey bıvurne]

\mathbf{R} = (ct,x,y,z)
= (ct,\mathbf{r})
\mathbf{U} = { d \mathbf{R}\over d \tau}
= (c {dt\over d\tau},{dx\over d\tau},{dy\over d\tau},{dz\over d\tau})
= \gamma (c,u_x,u_y,u_z)
= \gamma (c,\mathbf{u})

olarak çıkarsanır. Buradaki \tau özel zamandır.

\mathbf{P} = m_0 \mathbf{U}
= \gamma m_0 (c,u_x,u_y,u_z)
= (mc,m u_x,m u_y,m u_z)
= (mc,\mathbf{p})
= (E / c,\mathbf{p})