Xarpêt
Wikipediya ra, ensiklopediya hosere
 |
|
| Koordinati | 38°27′ Z 39°27′ RV |
| Mıntıqa | şerqê Anatoliya |
| Erd | 8.253 km² |
| Nıfus | 569.616 |
| Sıxletina nıfusi serê km² | 67 / km² |
| Berzine (Reqım) | 1070 M |
| Serdarê Belediya | Muammer Muşmal |
Xarpêt ya ki Xarpiyêt (be Tırki: Elazığ, be Erebki: El-Aziz) mıntıqa ra rocakewtenê (rocvetış, şerq) Anatoliya dera. Zımeyê (Şımal) Xarpêt de Mamekiye (Dêsım) u Golê Keban; veroc (cenub) de Diyarbekır; rocakewtene (rocvetış, şerq) de Çolig rocawan (ğerb) de Malatya estê.
Tedeestey |
[bıvurne] İklim u Cografya
Zerri vilayetê Xarpêt de 11 qezayan estê: Ağın, Alacakaya, Mêrun, Baskil, Qeze, Keban, Kovancılar, Maden, Pali u Sivrice. Erdê Xarpet zaf kılo u xeylê koê berzi estê. Koê Akdağ zaf berza. Rüyê erdê vılayetê Xarpêt 86 km²o. Xarpêt derya ra 1295 metro berza. Vılayetê Xarpêt da çar golan est, Hazar, Keban, Karakaya, Ozluce. Roê Fırati u Roê Muradi zerri vilayetê Xarpet de şino. İklimê u hewaê Xarpêti zaf vuriyeno. Wextê Zımıstani hewaê Xarpêt serdıno, zaf vewre (vor) varena. Wextê Amnani de hewaê Xarpêt zaf germına tay varan vareno.
[bıvurne] Tarix
Xarpêt yew suka kıhunia. Mıntıqa ra Xarpêt da zaf mediniyetan hıkum kerd. Beneta seserran ra 1 u 10 da İran, İmparatoriya Roma u İmparatoriya Bizansi hıkum kerd. Serra 1071 da Selçuki mıntıqaê Xarpêt guret. Serra 1243 da İmparatoriya Moğoli istila kerd. Raver ra işğalê İmparatoriya Moğoli, merdumê Farski Xarpêt guret. Feqat serra 1514 Sah İsmail Cengê Çaldıran kerd vini u İmparatoriya Usmanıci Xarpêt guret. Serra 1923 da İmparatoriya Usmanıci biya xırap u Xarpêt biya gırêdaey Tırkiya.
Zerri Xarpet da zaf kıhun (tarixi) bone estê. Nume bonan Ulu Cumi, Arap Baba Cumi u "Kaleyê Xarpet"o.
[bıvurne] Nıfus u İqtısad
Nıfısê Xarpêt 569.616ia u nıfısê dewıj zafa. Xarpiyet ra hem Zazayan, Tırkan u Kurdan runuşti. Armeniz esta, feqat zaf çina. Waxte terteley Armeni, Armeniz nata şı weta şı, zaf merdım Armeniz merd. Hettani terteley Armeni, merdım Armeni zaf bı. İqtısadê Xarpêt qewetına; zaf fabrikay estê.
[bıvurne] Qezay Xarpêt
[bıvurne] Çimey
 |
Sukê Zazayan | |
|---|---|---|
|
Aqseraiye • Çolig (Bingol) • Dêrsım (Mamekiye) • Diyarbekır • Erzıngan • Erzurum • Muş • Rıha (Urfa) • Sêwaz • Semsur • Qeyseriye • Xarpêt (Eleziz) |
||
