Beluçi

Wikipediya ra ensiklopediya xosere
Xıl de be pusula Xıl de cıgeyrayışi
Beluçi
بلوچ
Rondreizende muzikanten in Beloetsjistan.jpg
Amaro pêroyi
7 - 8 milyon miyan de[1][2]
Cayanê binan de amar
Flag of Pakistan.svg Pakıstan 6,900,000
Flag of Iran.svg İran 1,557,000
Flag of Oman.svg Uman 434,000
Flag of Afghanistan.svg Efğanıstan 300,000
Zıwani
Beluçki
Dini
İslam (Sunni)
Grubê şaranê bestiyayeyan
Şarê irani

Beluçi, beloçi ya zi beluci yew şaro ke Pakıstan, mıntıqa Beluçıstani, İran u Efğanıstan de cıwiyeno. Nıfusi inan 8 u 9 milyon miyan de ca gêno. Zuanê inan zuanê Beluçkiyo jew zuanê do İrankiyo, zuano Hind - Ewropao. Name Beluci yeno dı menay, jewo ki zuanê Sankristki ra yeno u menay cı goçkerdoğa, jew binio ki yeno menay dik. Jew teoriya bin zi esta ki vana name Beluci name qırali Babilan Belas ra yeno. Ewro nimê Beluçan Pakıstan de eyaleti Beluçıstani de cuwini, nimê Beluçan zi dewleti İran (eyaleti Sistan u Belçustani), Efğanıstani de cuwini. Beluçi %3.6ê nıfusi Pakıstani, 2%ê nıfusi İrani u 2%ê nıfusi Efğanıstani vırazeni. Gorey Belucan ra rıstımi (kok) inan dedi Mıhemmedi Hamza ra yeno, Beluci xo Ereb qabul keni. Heqê Belucan de , nuşteyi Farskiyi kıhani de name inan verıno.

Beluçi pêro ko u deştan de cıwiyenê, o ri ra zi erdê inan işğal nêdiyo, Beluçan kulturê xo seveknao, sıtar kerdo. Beluçi pêro Mısılmano u Sunnio emma İran de tay Beluçi esti ki ê Şiiê emma nıfusi inan kemio. Beluçan de eşireti zaf esti, name tay eşiretani Beluçan Mazari , Talpur, Mastoi, Jatoi, Wahocha, Gabol, Chandio, Mirani, Nutkani, Ahmedani, Jagirani, Marri, Khushk, Magsi, Domki, Khosa, Bozdar, Jiskani, Bijarani, Hesbani, Leghari, Lashari, Muhammad Hasni, Kalpar, Korai, Zardari, Rind, Mandwani or Bhurgari, MirJat u Jakhranio.

Hardê Beluçan aver nêşio, cayo peysermendeo. Ekonomiya beluçan howl niyo, yega u ziraet ra vıraziyeno. Beluçan de daway goni esta. Amnani de ê şıni deşt ra. Beluçi ewro xoseriya inan wazıni u vera hıkumeti Pakıstani de maneni.

Edebiyati Beluçi, be vate ra vırazio u heta seserra XX ra tıra kerdo. Eseri edebiy de şıir, sanıki, destani est biy. Mısılman belucan miyan de heqê dini İslami de nuştey nusiyayi. Mir Şakir Han u Cam Durrak edebiyati vate de cayo gırd gıroti. Mulla Fazıl Rind, Mulla ibrahim, Nur Muhammed, Gurkan Nasır edebiyati Beluçi de çiy zey nuştey, romani u kıtabi nuşti.

Referansi[bıvurne | çımey bıvurnê]

  1. http://global.britannica.com/EBchecked/topic/250432/Rom
  2. http://www.ethnologue.com/language/rmy