Beluçki

Wikipediya ra ensiklopediya xosere
Xıl de pusula Xıl de cıgeyrayışi
  Beluçki
بلوچی baločî
 
Dıwelê ke tede qısey beno Pakıstan, İran, Efğanıstan, Tırkmenıstan, Yewiya Emiranê Erebi, Uman
Amarê qıseykerdoğan 7–8 million (1998, gorey Etnologi) bê Beluçkiyê Zımey
Rêze -
Alfabe
Dıwelê ke tede zıwano resmiyo Beluçıstan (Pakıstan)
Dezgeyê cıgeyrayışê zıwani
Keyeyê zıwani
Zıwanê Hind u İranki
Zıwanê İranki
Zıwanê İrankiyê Rocawani
Zıwanê İrankiyê Zımey Rocawani
Beluçki
Kodê zıwani
ISO 639-1 -
ISO 639-2 bal
ISO 639-3 bal=Beluçki (bınge) bgp=Beluçkiyê Rocvetışi bgn=Beluçkiyê Rocawani bcc = Beluçkiyê Veroci
Baluchi Language Location Map.PNG
Xeritaya zıwani
Bıvênên : zıwan, keyeyê zıwanan

Beluçki yew zıwanê do İrankiyo zımeo rocawano ke verocê rocakewtena İrani, verocê Efğanıstani u rocawanê Pakıstani, yanê Beluçıstan de qısey beno.

Beluçki de, zey Rexşanki (Serhedki), Pencgurki, Kelarki, Serawanki, Laşarki, Kêçki, lehçeyê verê dengızi u Beluçkiyê rocakewtena Hilli, mıxtelıf diyaleki estê.

Gramerê Beluçki sero[bıvurne | çımey bıvırne]

Peybendê şexsan[bıvurne | çımey bıvırne]

Yewkek

Şexıs Peybendê Beluçki Peybendê Zazaki
1. â(n) -an
2. -e -ay
3. -i -o (neri) / -a (ma[y])

Xeylê

Şexıs Peybendê Beluçki Peybendê Zazaki
1. ê -ime
2. -e
3. -â

Halê nameyan[bıvurne | çımey bıvırne]

Beluçki de dı halê nameyan estê:

- Hal Ebe Latinki
1. halo raşt casus rectus
2. halo çewt casus obliquus

Halo raşt de zemirê kesan[bıvurne | çımey bıvırne]

Beluçki Zazaki
man ez
to
â o (neri) a (ma[y])
ma
şumâ şıma
ân ê

Halo çewt de zemirê kesan[bıvurne | çımey bıvırne]

Beluçki Zazaki
manâ mı[n]
tarâ to
ây [d]ey (neri) [d]aê (ma[y])
mârâ ma
şumâ râ şıma
âyân [d]inan

Zemirê wayiriye[bıvurne | çımey bıvırne]

Beluçki Zazaki
manî yê mı[n]
tay yê to
âyî yê [d]ey (neri) yê [d]aê (ma[y])
me yê ma
şume yê şıma
âyânî yê [d]inan

Wextqısey[bıvurne | çımey bıvırne]

Beluçki de halo ergatif ki esto. Cokao ke antışê wextqıseyan, wextê veri de gore wextqıseyanê transitif u intransitifan beno:

Wexto verên [ebe xo diyo] (preterite)[bıvurne | çımey bıvırne]

wextqıseo intransitif

Beluçki Zazaki
man şutô ez şiyane

wextqıseo transitif

Beluçki Zazaki
manâ guşt mı[n] vat
Beluçki Zazaki
manâ tao dîst mı[n] tı diya

Wexto verên [gumankerdene] (perfect)[bıvurne | çımey bıvırne]

Beluçki Zazaki
man şutagô ez şiyane
manâ guşta mı[n] vato

Wexto verêni ra raver (pluperfect)[bıvurne | çımey bıvırne]

Beluçki Zazaki
man şutagitô ez şi bi
manâ guştaga mı[n] vati bi

Wexto verên [raverberdene] (imperfect)[bıvurne | çımey bıvırne]

Beluçki Zazaki
man buşutenô ez bışiyêne
manâ buguşteno mı[n] bıvatêne

Alfabeyê Beluçki[bıvurne | çımey bıvırne]

Aa, Áá, Bb, Dd, Ďď, Ee, Ff, Gg, Ĝĝ, Hh, Ii, Íí, Jj, Kk, Ll, Mm, Nn, Oo, Pp, Qq, Rr, Řř, Ss, Šš, Tt, Ťť, Uu, Úú, Vv, Ww, Xx, Yy, Zz, Žž.

Herfê vengıni[bıvurne | çımey bıvırne]

Beluçki de hirê herfê vengınê kılmeki (a, i, u), panc ki herfê vengınê dergi (â, î, û, ê, ô) estê.

Diftongi[bıvurne | çımey bıvırne]

Beluçki de dı diftongi estê: ay, aw

Bıvênên[bıvurne | çımey bıvırne]

Çımey[bıvurne | çımey bıvırne]