Buweyhi

Buweyhi
Buweyhi;
Desmal û Arma
Melumat
Ware	Xanedani
Erd	Environ 1 600 000 km2
Hıkumet	Hereditary monarchy
Zıwano resmi	Pehlewki, Erebki û Mazenderanki
Xerita

Buweyhi ya zi Dewleta Buweyhiyan (be Farski: آل بویه āl Būya, be İngılızki: Buyids) yew dewleta verêna. Xanedanê Buweyhiyan eslen Deylemıcê.^[1] Dewleta Buweyhiyan serra 934ıne de İranê Veroci u Iraq de saz biya. Mabênê 930-1055 de İran, Iraq u Uman de hıkum kerdo.^[2]

Tarix

Raveri Buweyhi be 3 dewletan ra (letê Farsi, letê İraq u Reyi) mıntıqa verocê İrani de saz biyo. Serra 983ıne de hıkumdar Fena Xusrewi nê 3 dewleti kerdê yew u dewlete biya qewetıne. Buweyhi raveri 930 de merkezê İraqi feth kerdo. Bahdo mıntıqanê Kırman (945), Uman (967), Cêzire (979), Taberıstan (980) u Vergani (981) feth biyo. Serra 970ıne de xıdudê Buweyhiyan zıme de Deryayê Xezeri u Tırkiya, veroc de Uman, rocawan de Suriya, rocvetışi de Sistan biyo. Dewleta Buweyhiyan serra 1055ıne de biya xırabe.^[3]

Kultur

Kulturê Buweyhiyan zaf qewetın biyo. Dewrê Fena Xusrewi İraq de camiy, kutıbxaney, mektebi, xestexaney u bazari vıraştê.^[4]

Hıkumdari

Letê Farsi

Imamudewle934-949
Fena Xusrew 949-983
Şeref ud dewle 983-989
Samsâm ud dewle 989-998
Behâ ud dewle 998-1012
Sultân ud dewle 1012-1024
Ebu Kalıcar 1024-1048
Abu Mansur Fulad Sutun 1048-1055

Letê Reyi

Rıkn ud dewle 935-976
Fexrud dewle 976-980
Muayyad ud dewle 980-983
Fahr ud dewle 984-997
Mecd ud devle 997-1029

Letê Iraqi

Muezz ud dewle 945-967
Izz ud dewle 966-978
Fena Xusrew(Edud ud dewle) 978-983
Samsâm ud dewle 983-987
Şeref ud dewle 987-989
Behâ ud dewle 989-1012
Sultân ud dewle 1012-1021
Muşerref ud dewle 1021-1025
Celal ud dewle 1025-1044
Ebu Kalicar 1044-1048
El Melik er Rahim 1048-1055

Referansi

[1] ttp://www.iranicaonline.org/articles/deylamites

[2] ttp://www.iranicaonline.org/articles/buyids

[3] ttp://www.britannica.com/EBchecked/topic/86866/Buyid-Dynasty

[4] ttp://tarikheslam.com/history-iran/71-alebooye.html

[1]

[2]

[3]

[4]