Erdlerz

Wikipediya ra ensiklopediya xosere
Jump to: şiyayış, Cı geyre
Serranê 1963 u 1998ıne miyan de erdlerzê ke dınya sero biyê

Erdlerz ya zi zelzele[1] bınê erdi de u zerrekê erdi de cayo ke tede enerciye veciyena u riyê enerciye ra pıhelê sismiki vıraziyenê, cı rê vaciyeno. Dıma pıhelê sismiki hetê corêni ra resenê u erdi lerznenê, şanenê u lewnenê. Enê hediseyi rê be namê kılmeki ra erdlerz vaciyeno. Cayo ke tede erdlerz beno uca de aktivita sismike zi esta ke frekansê erdlerzi, erdlerz çıqas gırdo u kamci grube ra kewneno, inan mocnena. Erdlerz be aletê sismografi yeno peymıtene. Şınasiya ke erdlerzi sero guriyena, cı rê sismolociye vaciyena. Gıraniya erdlerzan be peymıtoğê Moment magnitudi (ya zi be peymıtoğê ke zemanê veri de guriyêne: peymıtoğê Richteri) areste bena. Peymıtoği ra gore erdlerzê ke hirê (3) u bınê cı de ca gênê zerar nêdanê, nêhesiyenê u lerznayışê cı tede tey nêveciyenê. Erdlerzê ke hewt (7) u corê cı derê inan rê erdlerzê rıcıyayışi vaciyenê. Şıdetê lerzayışi be peymıtoğê Mercalliê şıdeti yeno peymıtene. Erdlerz bınê erdi de kamca de beno u uca çıqas xoriyo, no zi muhimo u quweta erdlerzi vurneno.[2]

Hirê tipê fayan estê. Namê fayi şınasiya erdlerzi de erdlerz kamcayi şıkneno, fayo ke terefê erdlerzi ra şıkiyeno cı rê vaciyeno.[3]

Vêrde de erdlerzê pili[bıvurne | çımi bıvurn]

Rank Serre Ca Erdlerz Gırdiye
1 1960 Valdivia, Şili 1960 Valdivia earthquake 9.5[4]
2 1964 Prince William Sound, Alaska, DAY 1964 Alaska earthquake 9.2[4]
3 2004 Okyanuso Hind, Sumatra, İndonezya 2004 Indian Ocean earthquake 9.1[4]
4 2011 Okyanuso Pasifik, Tōhoku region, Japonya 2011 Tōhoku earthquake 9.0
5 1952 Kamchatka, Russian SFSR Sowyeti 1952 Kamchatka earthquakes 9.0[5]
6 1868 Arica, Şili (dıma Peru) 1868 Arica earthquake 9.0 (est.)[6]
7 1700 Okyanuso Pasifik, DAY u Kanada 1700 Cascadia earthquake 8.7–9.2 (est.) [7]
8 869 Pacific Ocean, Tōhoku region, Japan 869 Sanriku earthquake 8.9 (est.)
9 1611 Pacific Ocean, Hokkaido, Japan 1611 Sanriku earthquake 8.9 (est.)
10 1762 Chittagong, Bangladesh (then Kingdom of Mrauk U) 1762 Arakan earthquake 8.8 (est.)
11 1833 Sumatra, Indonesia (then part of the Dutch East Indies) 1833 Sumatra earthquake 8.8 (est.)
12 1906 Ecuador – Colombia 1906 Ecuador–Colombia earthquake 8.8[4]
13 2010 Offshore Maule, Chile 2010 Chile earthquake 8.8[4]
14 1950 Assam, India – Tibet, China 1950 Assam–Tibet earthquake 8.7
15 1707 Pacific Ocean, Shikoku region, Japan 1707 Hōei earthquake 8.7 (est.)
16 1730 Valparaiso, Chile (then part of the Spanish Empire) 1730 Valparaiso earthquake 8.7 (est.)[8]
17 1755 Atlantic Ocean, Lisbon, Portugal 1755 Lisbon earthquake 8.5–9.0[9]
18 1965 Rat Islands, Alaska, United States 1965 Rat Islands earthquake 8.7[4]

Referansi[bıvurne | çımi bıvurn]

Bestoğê teberi[bıvurne | çımi bıvurn]