Erebıstanê Seudi

Wikipediya ra ensiklopediya xosere
Xıl de be pusula Xıl de cıgeyrayışi
Qıraliya Erebıstanê Seudi
المملكة العربية السعودي
Asayış
Kingdom Tower at night.JPG
Desmal u Arma
Flag of Saudi Arabia.svg Emblem of Saudi Arabia.svg
Şınasiye
Ware Dewleta xosere (en)
Mıntıqa Rocakewtena Miyani
Sinori Urdun, Kuwait (en), Qeter, Behreyn, Yewina Emiranê Erebi, Uman, Yemen, Iraq u Mısır
Sazbiyayış 23 Eylul 1932
İdare Riyad Riyad
Erd 2.149.6902 250 000 km2
Nıfus 33 000 000
Hıkumet Qıraliyet Absolute monarchy (en)
Serdar Selman bin AbdülazizSalman of Saudi Arabia (en)
Kodê telefoni +966
Letey seate UTC+03:00 (en)
Kodê interneti .sa
Zıwano resmi Erebki
Merş National Anthem of Saudi Arabia (en)
Cayo tewr berz Jabal Sawda (en)
Cayo tewr nımze Deryayo Sur
Pere Saudi riyal (en)
Xerita
Saudi Arabia (orthographic projection).svg


Erebıstanê Seudi mıntıqa ra rocawanê (ğerb) qıtay Asya dero. Zımey Erebıstanê Seudi de İraq, Kuweyt u Urdun; veroc de Yemen u Uman; rocawan de Mısır u Deryayo Sûr; rocakewtene de Xelicê İrani, Yewiya Emiranê Erebi, Qeter u Bahreyn estê. Paytextê Erebıstanê Seudi Riyado. Sistemê idarey Erebıstanê Seudi monarşiya teokratika. Erebıstanê Seudi ezayê Mıletê Yewbiyayey, Yewiya Erebi u OPECio.

Tarix[bıvurne | çımey bıvurnê]

Tarix u medeniyetê Erebıstanê Seudi heta seserra şeştıne ra şınê. Zemanê verêni ra Ereban uca de ronıştêne. Veciyayışê dinê İslamiyeti u biyayışê peyğamberê İslami Mıhemmedi ra ver, merdımanê Erebıstani sero çiyê zaf çıniyo. Ereban İslamiyet ra ver dınya sero tesır nêkerdo, teyna nêmadeyê Erebıstani sero be xo weşiya xo ramıtêne. Key ke Mıhemmedi maya xo ra ameyo dınya, xo peyğamber ilan kerdo u xo rê muridi tepıştê. O wext ra pey, Mıhemmedi be embaz u muridanê xo, hêdi hêdi caygehê Hicazi vıstê ra destê xo. Mıhemmed hêdi hêdi sukê Erebi zey Meka, Medina u ê bini gırewtê. O dem ra dıma zi İslamiyet vêrdo ra herunda paganizm.

Erebıstan mısılmanan rê caygeyo muhim biyo. Erebıstan be rêze ra piya vêrdo ra destê dewletanê mısılmananê binan. Her dewletê İslami Meka u Medina gırewtê u mısılmanan çım de hakimiyetê xo kerdo quwetın. Erebıstan destê dewletanê mısılmanan de işğal, lec ya zi ceng nêdiyê. Teyna çağê miyanêni de Portekizıcan hicazi sero seferi vıraştê hema ê zi hetê İmperatoriya Usmanıcan ra ameyê meğlub kerdış. Rıciyayışê Usmanıcan ra tepiya, Erebıstan de qıraliya Seudiyan vıraziyaya, o taw ra nata zi uca de keyeyê Seudiyan serê Erebıstani de ca gêno.

İklım u sûki[bıvurne | çımey bıvurnê]

İklımê Erebıstanê Seudi zaf zıwayo. Çoli tey estê, zaf huşkê. Sile u waru zaf ni waren. Feqat nezfi deryayan ra hewa u iklım weşa.

Bacarê gırdi:

  • 1. Riyad, Nıfuse: 4,260,000
  • 2. Cidde, Nıfuse: 2,700,000
  • 3. Mekka, Nıfuse: 1,294,168
  • 4. Medina, Nıfuse: 918,889
  • 5. Damman, Nıfuse: 750,000

Sûka Riyad zaf raver şiya. Banê xeylê berzi u bınaê ke hetê mımarine de mıkemmel vıraziyaê, estê; bacarê dewizio, paytextê borsao, merkezê iqtısad u siyasetê Erebıstanê Seudi.

Xerita Erebıstanê Seudi

Nıfus[bıvurne | çımey bıvurnê]

Nıfusa Erebıstanê Seudi 25 milyonia. Etnisiteye Erebıstanê Seudi Arapkiyo; feqat tae İranki, Malayki u sare Ewropa u Amerika tedi esta. Dinê Erebıstanê Seudi İslamo, mezhebo resmi Sunniyo. Ehlê Heqi taê esta. Musewiy cinyo. Zıwano resmi Erebkiyo. Nuskar u wendoğê xo zaf niya. Zaf merdume dewunra runisti.

İqtısad[bıvurne | çımey bıvurnê]

İqtısadê Erebıstanê Seudi ne zaf qewetıne, ne zaf qewetıne niya. Zaf mintiqun peyser menda; feqat zaf mıntıqun raver şiya. Standarde xehat zaf xirap niya. Erebıstanê Seudi zaf petrol u qaz roşena; dınya de ê yewina (1). Fiyatu petral zaf biya way; Erebıstanê Seudi biya zaf zengun.

Çımey[bıvurne | çımey bıvurnê]