Fransızki
| Rêza bınên | Zıwanê Oïli, Southern European language |
|---|---|
| Letey obceyi | Zıwanê Oïli |
| Nameyo xas | français |
| Koordinatê Herun | 48°51′0″N 2°21′0″E |
| Follows | Classical French |
| Version, edition or translation of | The Wondrous and Tragic Life of Ivan and Ivana |
| Has grammatical case | erc çıniyo |
| Has grammatical gender | mayki, Neriki |
| Sistemê nuştışi | Alfabey Fransızki, French Braille |
| Uses capitalization for | proper noun, unknown value |
| Language regulatory body | Académie Française, Académie royale de langue et de littérature françaises, Office québécois de la langue française |
| UNESCO language status | 1 safe |
| Ethnologue language status | 0 International |
| Studied by | French studies, Romance studies, French language studies |
| Has characteristic | agreement |
| Tarixê mewzuy | history of French |
| Category for music in this language | Category:Francophone music |
| Has conjugation class | conjugation of Group I French verbs, conjugation of Group II French verbs, conjugation of Group III French verbs |
| Related category | Category:French pronunciation |
| Female form of label | la langue française |
| Male form of label | le français |
| Entry in abbreviations table | франц., fr. |
| Stack Exchange site URL | https://french.stackexchange.com/, https://french.stackexchange.com |
| Stack Exchange tag | https://tex.stackexchange.com/tags/french, https://linguistics.stackexchange.com/tags/french |
| Wikimedia kodê zoni | fr |

Fransızki (be Fransızki: la langue française), yew zıwanê familyay Hind u Ewropao, ê gruba Romankiyano. Dınya sero 115 ra hetan 200 milyon merdımi Fransızki qısey kenê. Fransızki, dewletanê zey Fransa, Belçıka, Luksemburg u İswiçra de zıwano resmio. Labelê 54 dıwelanê binan (ninan ra zafêr koloniyanê Fransızanê kıhanan) de zey zıwanê ma u pi ya zi ey ra dıme tewr zêde qısey beno.
Texmin beno ke dınya sero dı sey milyon merdımi Fransızki zanenê. Se u vist u heşt merdımi zi Fransızki zey zıwanê ma u piyê xo ya zi zıwanê do dıyın qısey kenê. No amar vist u new dewletan de vıla biyo. Ewropa de Fransa, Monako, Belçika, İswiçre u Luksemburg de taê mıntıqan de, yew zi Afrika u Amerika de zi mıntıqanê otonoman de zıwano resmio. Fransızki kamca de qısey beno, kamca de merdımi Fransızki zanenê, ucay rê vanê Frankofon.
Fransızki zey zıwananê İspanyolki, Portekizki, İtalyanki, Katalanki u Romenki dewamê zıwanê Latinkiyo, yewê zıwananê İmperatoriya Romao.
Tarix
[bıvurne | çımeyi bıvurne]Fransızki yew zıwano Romankiyo, no zi mocneno Fransızki ke Latinki ra resao, rıçıkê cı reseno Latinki. Fek u diyalektê Gallo-Romankiyê ke zımey Fransa de qısey biyêne, Fransızki ê fekan ra veciyo miyan. Formê kıhani ê Fransızki Fransızkiyo Kıhan u Fransızkiyo Miyanêno.
Hakimiyetê Roma de şarê Galya zıwanê Fransızki musao, kerdo zıwanê xo. Cokao ke zıwanê şari verênde Fransızki nêbi, şarê mıntıqa zıwan gorê xo musao u qısey kerdo wıni zi zıwanê karakterê xoyo xısusi veto, Latinkiyê cayanê binan ra abırriyao. Nê Latinkiyê Galya zi dı letan ra abırriyaê; yewo ke Fransızki biyo, yewo bin zi Arpitki u zıwanê bini biyê.
Têversanayış be zıwananê binan
[bıvurne | çımeyi bıvurne]Cokao ke Fransızki zıwanê do Romankiyo, nezdiyê zıwananê Romankiyê binano u çekuyê xo be nê zıwanan eyni rıçıki ra yenê.
| Zazaki | Latinki | Fransızki | İtalyanki | İspanyolki | Oksitanki | Katalanki | Portekizki | Romenki |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| kılit | clavis | clé | chiave | llave | clau | clau | chave | cheie |
| şewe | nox | nuit | notte | noche | nuèit | nit | noite | noapte |
| kılame vatene | cantare | chanter | cantare | cantar | cantar | cantar | cantar | cânta |
| bıze | capra | chèvre | capra | cabra | cabra | cabra | cabra | capra |
| zıwan | lingua | langue | lingua | lengua | lenga | llengua | lingua | limbă |
| ca | platea | place | piazza | plaza | plaça | plaça | praça | piaţă |
| pırd | pons | pont | ponte | puente | pont | pont | ponte | pod |
| kılisa | ecclesia | église | chiesa | iglesia | glèisa | església | igreja | biserică |
| xestexane | hospitalis | hôpital | ospedale | hospital | espital | hospital | hospital | spital |