Hindıstan

Wikipediya, ensiklopediya xosere ra
Hindıstan
India-0037 - Flickr - archer10 (Dennis).jpg
Desmal û Arma
Flag of India.svg Emblem of India.svg
Melumat
Ware Cay biyayışi
Mıntıqa Asyaya Veroci
Embıryani Nepal, Bengladeş, Butan, Myanmar, Pakıstan, Cumhuriyetê Şariê Çini, İndonezya û Sri Lanka
İdare Government of IndiaParliament of India
Erd 3 287 263 km2
Nıfus 1 326 093 247
Hıkumet Cumhuriyeto federal
Serdar Droupadi Murmu
Kodê telefoni +91
Leteyê saete Indian Standard Time
Kodê interneti .in
Zıwano resmi Hindki û İngılızki
Merş Jana Gana Mana
Cayo tewr berz Kanchenjunga
Cayo tewr nızm Kuttanad
Pere Indian rupee
Ravêrşiyayışê heqa merdıman 0,63
Xerita
India (orthographic projection).svg

Hindıstan, yew dewleta. Cayê xo verocê Asya dero. Dewleta Hindıstani zaf gırda; dınya de hewtına (7). Zımeyê Hindıstani de Nepal, Tibet, Çin û Buhutan; verocê cı de Okyanuso Hind û Sri Lanka; rocvetış de Bengladeş û Burma; rocawan de Pakıstan û Deryayê Erebi ca gêno. Paytextê Hindıstani Newê Delhiyo. Hindıstan 28 eyaletan ra yeno pêra (mıteşekkılo). Hindıstan ezayê Mıletanê Yewbiyayeyan û G20iyo. Sistemê idareyi demokrasiya.

Tarix[bıvurne | çımeyi bıvurne]

Tarixê Hindıstani dewlemendiyo. Tewr verên de Medeniyetê Hindus Valey Hindıstan de ronışte bi. Feqet wextê İsayi ra ravêr (İ.R.) 1500 de eşirê Aryanan ameyi Hindıstan. Dıme ra Yunanan, İranıcan, Ereban û Moğalan Hindıstan işğal kerdo. Seserra 18ıne de şarê Ewropa (Portekizi, Fransızi, İngilizi) ameyi Hindıstan. Feqet serra 1861ıne de Hindıstan pêro biyo koloniyê/mıstemera Britanya. Şarê Hindıstani zaf isyani kerdê; feqet Britanya semedê dinanê Hinduizm û İslam ra kontrolê xo ard. Serra 1947ıne de Mahatma Gandhi eskerê Britanya fetelna. Feqet dewleta Hindıstani biye leteyi, Pakıstan niyayo ro. Semedê Keşmıri ra, beyntarê Pakıstan û Hindıstani hewl niyo.

İklım û sûki[bıvurne | çımeyi bıvurne]

Erdê Hindıstani zaf hira û gırdo. Aye ra iklımê Hindıstani zaf vuriyeno. Zımeyê Hindıstani hem germo, hem zi honıko. Labelê verocê xo zaf germıno, zaf varan vareno. Lasêri zaf zerar danê.

Sûkê gırdi:

Sûka Mumbai zaf ravêr şiya. Mumbai de bina û banê xeylê berzi estê, sûka doviziyo, paytextê borsayo, merkezê iqtısadê Hindıstaniyo. Mumbai merkezê film û xeceliyayışiyo. Bollywood Mumbai ra zaf nezdiyo.

Nıfus[bıvurne | çımeyi bıvurne]

Nıfusê Hindıstani 1,1 milyaro; dınya de dıyıno (2). % 70 şarê Hindıstani dewıco. Nuşkar û wendoğê xo zaf niyê (%65). Nêweşiya AIDSi Hindıstan de yew problemo gırdo. 5.8 milyoni şarê Hindıstani kewtê nêweşiya AIDSi. Hindıstan de mıxtelıf dini estê: Hinduism, İslam, Musewiye, Xırıstiyaniye, Zerduştiye û Bahai. Zıwanê resmiyi zafê; Hindki, İngilizki û xeylê zıwanê bini.

İqtısad[bıvurne | çımeyi bıvurne]

İqtısadê Hindıstan beno gırd. Her serre iqtısadê Hindıstani % 8 beno pil. Hindıstan zaf idxalat (eksport) keno. Semedê ercaniya karkerano ra, şırketê Dewletanê Amerikayê Yewbiyayiyan zaf fabrikan vırazenê. Endustriya komunikasyon, komputer û tıbi Hindıstan de raver şiya.

Çımeyi[bıvurne | çımeyi bıvurne]