Libya

Wikipediya ra ensiklopediya xosere
Jump to: şiyayış, Cı geyre
Dewleta Libya
دولة ليبيا/Daulat Libya
Desmal û Arma
Flag of Libya.svg The emblem on the passport of Libya.svg
Slogan: ليبيا ليبيا ليبيا
"Libya, Libya, Libya"
Xerita
Location Libya AU Africa.svg
Şınasiye
Zıwan Erebki u Berberki
Paytext Trablus
Sûka tewr gırde Trablus
Sazbiyayış 22 Ağustos 2011
Cıwiyayış
Şar Erebi, Berberi
Hıkumet Cumhuriyet
Serdar Fayiz el-Sarac
Erd 1.759.541 km2
Nıfuso texminki 6.420.000
Ekonomiye
Pere Dinarê Libya
Kodê perey LYD
Cayge
Wext +2
İnternet .ly
Kodê têlefoni +218

Libya mıntıqa ra zımey qıtay Afrika dera. Zımey Libya de Deryayo Sıpê, (Deryayo Miyanên); veroc de Nicer u Çad; rocvetış de Mısır u Sudan; rocawan de Tunıs u Cezayir estê. Paytextê Libya Tripoliyo. Libya ezay Mıletê Yewbiyayey u Yewiya Erebia.

Serra 1969ıne ra nat Mıemmer Qeddafi liderê Libya bi. Serra 2011 dı şarê Libya Mıemer Qedafi ardo cêr, eskeran nezdiyê Sirta dı o tepışto u kerdo linç, kışto. O taw ra nat Libya dı cumhuriyet ameyo pêhesnayış.

Tarix[bıvurne | Çımey bıvırnê]

Erdê Libya zaf işğali diy. Verênde ra Berberi ronıştey bi. Feqet bênatey seseranê 200-800 ra İmperatoriya Roma u İmperatoriya Bizansi erde Libya işğal kerd. Seserra 8. de Erebanê Emewiyan hıkum kerd u Berberan pêro İslamiyet qebul kerd. Seserra 15. de İmperatoriya Usmanıcan Libya işğal kerde. Bênatey seserranê 15.-19. de Libya gırêdiye be İmperatoriya Usmanıcan ra. Feqet Libya otonom biye.

Serra 1911ıne de İtalya Libya işğal kerde u Libya biye koloniya/mıstemera İtalya. Eskerê İtalya zaf terteley u dızdiya erdê şarê Libya kerdi. Bênateyê serranê 1954-1962 şarê Libya eskerê İtalya u Ewropa fetelna. Serra 1951ıne de Libya xoseriya xo gırewte.

İklım u sûki[bıvurne | Çımey bıvırnê]

İklımê Libya vıriyeno. Zımeyê Libya de iklım weşo. Mıntıqa ra Deryayê Sıpêy (Deryayo Miyanên) de hewa zaf honıko. Feqet verocê Libya zaf germıno; tici zaf erzena. Verocê Libya çolan ra vıraziyayo.

Bacarê gırdi:

Sûka Tripoli merkezê iqtısad u siyasetê Libyaya. Banê tarixki zafê. Tripoli zaf cêngi diyê.

Xeritaya Libya

Nıfus[bıvurne | Çımey bıvırnê]

Nıfusê Libya 5,1 milyono. % 90 (se ra neway) şarê cı zımeyê Libya de ronıştiyayo. % 99 (se ra neway u new) şarê Libra Ereb u Berberan rayo. % 99 şarê Libya Mısılmano. Merdumê ğeribi senıkê. Zıwano resmi Erebkiyo; feqet tayê merdumi Berberki qısey kenê. Nuskar u wendoğê xo zaf niyê.

İqtısad[bıvurne | Çımey bıvırnê]

İqtısadê Libya qewetın niyo. Endustriya petrol u qazi zaf muhıma. Standardê heyati hewl niyo. Seba ke Libya destek da era teror. No ri ra dewletanê Ewropa u Dewletanê Amerikayê Yewbiyayeyan ambargo nayo ro. Serra 1989ıne de DAY roketi şawıti u Libya kerde xırabe. Ambargoy iqtısadê Libya rê zaf zerar da.

Çımey[bıvurne | Çımey bıvırnê]