Libya

Wikipediya ra ensiklopediya xosere
Xıl de be pusula Xıl de cıgeyrayışi
Dewleta Libya
دولة ليبيا/Daulat Libya
Asayış
Desmal u Arma
Flag of Libya.svg The emblem on the passport of Libya.svg
Melumat
WareDewleta xosere (en)
MıntıqaAfrikaya Zımey
SinoriMısır, Sudan, Tunıs, Cezayir, Çad u Nicer
Sazbiyayış22 Ağustos 2011
İdareTrablus House of Representatives (en)
Erd1.759.541 km21 759 541 km2
Nıfus5 658 475
HıkumetCumhuriyet
SerdarFayiz el-SaracAguila Salah Issa (en)
Kodê telefoni+218
Letey saeteUTC+02:00 (en)
Kodê interneti.ly
Zıwano resmiErebki u Erebkiyo Standard
MerşLibya, Libya, Libya (en)
Cayo tewr berzBikku Bitti (en)
Cayo tewr nızmSabkhat Ghuzayyil (en)
PereLibyan dinar (en)
Ravêrşiyayışê heqa merdıman0,71
Xerita
Libya (orthographic projection).svg

Libya mıntıqa ra zımey qıtay Afrika dera. Zımey Libya de Deryayo Sıpê, (Deryayo Miyanên); veroc de Nicer u Çad; rocvetış de Mısır u Sudan; rocawan de Tunıs u Cezayir estê. Paytextê Libya Tripoliyo. Libya ezay Mıletê Yewbiyayey u Yewiya Erebia.

Serra 1969ıne ra nat Mıemmer Qeddafi liderê Libya bi. Serra 2011 dı şarê Libya Mıemer Qedafi ardo cêr, eskeran nezdiyê Sirta dı o tepışto u kerdo linç, kışto. O taw ra nat Libya dı cumhuriyet ameyo pêhesnayış.

Tarix[bıvurne | çımey bıvurnê]

Erdê Libya zaf işğali diy. Verênde ra Berberi ronıştey bi. Feqet bênatey seseranê 200-800 ra İmperatoriya Roma u İmperatoriya Bizansi erde Libya işğal kerd. Seserra 8. de Erebanê Emewiyan hıkum kerd u Berberan pêro İslamiyet qebul kerd. Seserra 15. de İmperatoriya Usmanıcan Libya işğal kerde. Bênatey seserranê 15.-19. de Libya gırêdiye be İmperatoriya Usmanıcan ra. Feqet Libya otonom biye.

Serra 1911ıne de İtalya Libya işğal kerde u Libya biye koloniya/mıstemera İtalya. Eskerê İtalya zaf terteley u dızdiya erdê şarê Libya kerdi. Bênateyê serranê 1954-1962 şarê Libya eskerê İtalya u Ewropa fetelna. Serra 1951ıne de Libya xoseriya xo gırewte.

İklım u sûki[bıvurne | çımey bıvurnê]

İklımê Libya vıriyeno. Zımeyê Libya de iklım weşo. Mıntıqa ra Deryayê Sıpêy (Deryayo Miyanên) de hewa zaf honıko. Feqet verocê Libya zaf germıno; tici zaf erzena. Verocê Libya çolan ra vıraziyayo.

Bacarê gırdi:

Sûka Tripoli merkezê iqtısad u siyasetê Libyaya. Banê tarixki zafê. Tripoli zaf cêngi diyê.

Xeritaya Libya

Nıfus[bıvurne | çımey bıvurnê]

Nıfusê Libya 5,1 milyono. % 90 (se ra neway) şarê cı zımeyê Libya de ronıştiyayo. % 99 (se ra neway u new) şarê Libra Ereb u Berberan rayo. % 99 şarê Libya Mısılmano. Merdumê ğeribi senıkê. Zıwano resmi Erebkiyo; feqet tayê merdumi Berberki qısey kenê. Nuskar u wendoğê xo zaf niyê.

İqtısad[bıvurne | çımey bıvurnê]

İqtısadê Libya qewetın niyo. Endustriya petrol u qazi zaf muhıma. Standardê heyati hewl niyo. Seba ke Libya destek da era teror. No ri ra dewletanê Ewropa u Dewletanê Amerikayê Yewbiyayeyan ambargo nayo ro. Serra 1989ıne de DAY roketi şawıti u Libya kerde xırabe. Ambargoy iqtısadê Libya rê zaf zerar da.

Çımey[bıvurne | çımey bıvurnê]