Libya

Wikipediya ra ensiklopediya xosere
Jump to: şiyayış, Cı geyre

Desmal û Arma
[[Dosya:|125px]] [[Dosya:|85px]]
Xerita
[[Dosya:|250px]]
Şınasiye
Cıwiyayış
Ekonomiye
Mıntıqa


Libya mıntıqa ra zımeyê qıtaya Afrika dera. Zımeyê Libya de Deryayo Sıpê, (Deryayo Miyanên); veroc de Nicer u Çad; rocvetış de Mısır u Sudan; rocawan de Tunıs u Cezayir estê. Paytextê Libya Tripoliyo. Libya ezayê Mıletê Yewbiyayey u Yewiya Erebia.

Serra 1969ıne ra nat Mıemmer Qeddafi liderê Libya bi.

Tarix[bıvurne | çımeyi bıvurne]

Erdê Libya zaf işğali diy. Verênde ra Berberi ronıştey bi. Feqet bênateyê seseranê 200-800 ra İmperatoriya Roma u İmperatoriya Bizansi erde Libya işğal kerd. Seserra 8. de Erebanê Emewiyan hıkum kerd u Berberan pêro İslamiyet qebul kerd. Seserra 15. de İmperatoriya Usmanıcan Libya işğal kerde. Bênateyê seserranê 15.-19. de Libya gırêdiye be İmperatoriya Usmanıcan ra. Feqet Libya otonom biye.

Serra 1911ıne de İtalya Libya işğal kerde u Libya biye koloniya/mıstemera İtalya. Eskerê İtalya zaf terteley u dızdiya erdê şarê Libya kerdi. Bênateyê serranê 1954-1962 şarê Libya eskerê İtalya u Ewropa fetelna. Serra 1951ıne de Libya xoseriya xo gırewte.

İklım u sûki[bıvurne | çımeyi bıvurne]

İklımê Libya vuriyeno. Zımeyê Libya de iklım weşo. Mıntıqa ra Deryayê Sıpêy (Deryayo Miyanên) de hewa zaf honıko. Feqet verocê Libya zaf germıno; tici zaf erzena. Verocê Libya çolan ra vıraziyayo.

Bacarê gırdi:

Sûka Tripoli merkezê iqtısad u siyasetê Libyaya. Banê tarixki zafê. Tripoli zaf cêngi diyê.

Xeritaya Libya

Nıfus[bıvurne | çımeyi bıvurne]

Nıfusê Libya 5,1 milyono. % 90 (se ra neway) şarê cı zımeyê Libya de ronıştiyayo. % 99 (se ra neway u new) şarê Libra Ereb u Berberan rayo. % 99 şarê Libya Mısılmano. Merdumê ğeribi senıkê. Zıwano resmi Erebkiyo; feqet tayê merdumi Berberki qısey kenê. Nuskar u wendoğê xo zaf niyê.

İqtısad[bıvurne | çımeyi bıvurne]

İqtısadê Libya qewetın niyo. Endustriya petrol u qazi zaf muhıma. Standardê heyati hewl niyo. Seba ke Libya destek da era teror. No ri ra dewletanê Ewropa u Dewletanê Amerikayê Yewbiyayeyan ambargo nayo ro. Serra 1989ıne de DAY roketi şawıti u Libya kerde xırabe. Ambargoy iqtısadê Libya rê zaf zerar da.

Çımey[bıvurne | çımeyi bıvurne]