Libya

Wikipediya, ensiklopediya xosere ra
Xıl de be pusula Xıl de cıgeyrayışi
Libya
Desmal u Arma
Flag of Libya.svg The emblem on the passport of Libya.svg
Melumat
Ware Dewleta xosere (en)
Mıntıqa Afrikaya Zımey
Sinori Mısır, Sudan, Tunıs, Cezayir, Çad u Nicer
İdare House of Representatives (en)
Erd 1 759 541 km2
Nıfus 6 678 567
Serdar Aguila Salah Issa (en)
Kodê telefoni +218
Letey saete UTC+02.00
Kodê interneti .ly
Zıwano resmi Erebki u Erebkiyo Standard
Merş Libya, Libya, Libya (en)
Cayo tewr berz Bikku Bitti (en)
Cayo tewr nızm Sabkhat Ghuzayyil (en)
Pere Libyan dinar (en)
Ravêrşiyayışê heqa merdıman 0,71
Xerita
Libya (orthographic projection).svg


Libya, mıntıqa ra zımey qıtay Afrika dera. Zımey Libya de Deryayo Sıpê, (Deryayo Miyanên); veroc de Nicer u Çad; rocvetış de Mısır u Sudan; rocawan de Tunıs u Cezayir estê. Paytextê Libya Tripoliyo. Libya ezay Mıletê Yewbiyayey u Yewiya Erebia.

Serra 1969ıne ra nat Mıemmer Qeddafi liderê Libya bi. Serra 2011 dı şarê Libya Mıemer Qedafi ardo cêr, eskeran nezdiyê Sirta dı o tepışto u kerdo linç, kışto. O taw ra nat Libya dı cumhuriyet ameyo pêhesnayış.

Tarix[bıvurne | çımeyi bıvurne]

Erdê Libya zaf işğali diy. Verênde ra Berberi ronıştey bi. Feqet bênatey seseranê 200-800 ra İmperatoriya Roma u İmperatoriya Bizansi erde Libya işğal kerd. Seserra 8. de Erebanê Emewiyan hıkum kerd u Berberan pêro İslamiyet qebul kerd. Seserra 15. de İmperatoriya Usmanıcan Libya işğal kerde. Bênatey seserranê 15.-19. de Libya gırêdiye be İmperatoriya Usmanıcan ra. Feqet Libya otonom biye.

Serra 1911ıne de İtalya Libya işğal kerde u Libya biye koloniya/mıstemera İtalya. Eskerê İtalya zaf terteley u dızdiya erdê şarê Libya kerdi. Bênateyê serranê 1954-1962 şarê Libya eskerê İtalya u Ewropa fetelna. Serra 1951ıne de Libya xoseriya xo gırewte.

İklım u sûki[bıvurne | çımeyi bıvurne]

İklımê Libya vıriyeno. Zımeyê Libya de iklım weşo. Mıntıqa ra Deryayê Sıpêy (Deryayo Miyanên) de hewa zaf honıko. Feqet verocê Libya zaf germıno; tici zaf erzena. Verocê Libya çolan ra vıraziyayo.

Bacarê gırdi:

Sûka Tripoli merkezê iqtısad u siyasetê Libyaya. Banê tarixki zafê. Tripoli zaf cêngi diyê.

Xeritaya Libya

Nıfus[bıvurne | çımeyi bıvurne]

Nıfusê Libya 5,1 milyono. % 90 (se ra neway) şarê cı zımeyê Libya de ronıştiyayo. % 99 (se ra neway u new) şarê Libra Ereb u Berberan rayo. % 99 şarê Libya Mısılmano. Merdumê ğeribi senıkê. Zıwano resmi Erebkiyo; feqet tayê merdumi Berberki qısey kenê. Nuskar u wendoğê xo zaf niyê.

İqtısad[bıvurne | çımeyi bıvurne]

İqtısadê Libya qewetın niyo. Endustriya petrol u qazi zaf muhıma. Standardê heyati hewl niyo. Seba ke Libya destek da era teror. No ri ra dewletanê Ewropa u Dewletanê Amerikayê Yewbiyayeyan ambargo nao ro. Serra 1989ıne de DAY roketi şawıti u Libya kerde xırabe. Ambargoy iqtısadê Libya rê zaf zerar da.

Çımey[bıvurne | çımeyi bıvurne]