Rusya

Wikipediya ra ensiklopediya xosere
Xıl de be pusula Xıl de cıgeyrayışi
Rusya
Российская Федерация
Asayış
Russia 87.74494E 66.20034N.jpg
Desmal u Arma
Flag of Russia.svg Coat of Arms of the Russian Federation.svg
Melumat
WareDewleta xosere (en)
MıntıqaPost-Soviet states (en)
SinoriAzerbaycan, Belarus, Cumhuriyetê Şariê Çini, Estonya, Finlanda, Gurcıstan, Qazaxıstan, Letonya, Litwanya, Korya Zımey, Norwec, Republic of Abkhazia (d), Japonya, Dewletê Amerikaê Yewbiyaey, Ukrayna, Moğolıstan, Polonya, South Ossetia (en), Luhansk People's Republic (en), Donetsk People's Republic (en) u Yewina Ewropa
İdareMoskowa Government of Russia (en)Federal Assembly of the Russian Federation (en)
Erd17,075,20017 125 191 km2
Nıfus146 804 372
HıkumetFederasyon Representative democracy (en)
SerdarVladimir Putin (en)
Kodê telefoni+7
Letey saeteUTC+02:00 (en)
Kodê interneti.ru
Zıwano resmiRuski
MerşState Anthem of the Russian Federation (en)
Cayo tewr berzMount Elbrus (en)
Cayo tewr nızmDeryayê Xezeri
PereRussian ruble (en)
Ravêrşiyayışê heqa merdıman0,82
Xerita
Russian Federation (orthographic projection).svg

Rusya (Росси́я, Rossiya) ya zi Federasyonê Rusya (Российская Федерация Rossiyskaya Federatsiya) qıtayanê Ewropa u Asya sero ronayiya. Dewleta Rusya zaf gırda; dınya de ê yewına (1). Zımey (Şımalê) Rusya de Okyanuso Arktik; veroc (cenub) de Azerbaycan, Gurcıstan, Qazaxıstan u Çin; rocawan (ğerb) de Ukrayna, Belarus, Letonya, Litwanya, Estonya, Polonya u Finlanda; rocakewtene (rocvetış, şerq) de Japonya, Dewletê Amerikaê Yewbiyaey u Okyanuso Pasifik estê. Paytextê Rusya Moskowao. Rusya 6 eyaletan u 21 cumhuriyetan ra yena pêra (mıteşekkıla). Rusya ezaa Mıletê Yewbiyayey, u G8ia.

Tarix[bıvurne | çımey bıvurnê]

Ewelan da, taxriben seserra 15., Rusya qewetı nibıp. Feqat penira seserra 15., Rusya zaf cengênan guret u biya zaf gırd. Feqat dewletê Rusya, Cengê Dınyaê I kerde vinı sebake dewrimi kominizm. Serra 1917 SSCB vıraziyê. Waxye Cengê Dınyaê II, Rusya guret rocakewtenê (rocvetış, şerq) Ewropa (Ukrayna, Belarus, Letonya, Litwanya, Estonya, Polonya). Serra 1990, SSCB merd (biya xırap). Inkê/Nıka Rusya tık tenaya.

İklım u sûki[bıvurne | çımey bıvurnê]

Sebatê dewletê Rusya zaf gırda, iklimê Rusya zaf veriyena. Zimeyê Rusya zaf serdina feqat veroc (cenub) Rusya zaf germina. Hem cemedun (buzulun) hem çolun estê.

Bacarê gırdi:

Suka Moskowa zaf rever şiya. Banê xeylê berzi estê, bacarê dewizio, paytextê borsao, hem merkezê iqtısadê Rusyayo hem merkezê siyasetê Rusyayo.

Xarıtey Rusya

Nıfus[bıvurne | çımey bıvurnê]

Nıfusê Rusya 142,8 milyonia. Şarê Rusan Ewropa sera runışti; taê merduman Asya sera runışti. Zerri dewletê Rusya da zaf değişik milletan estê (Turkan, Armeniyan, Ukraynian, Tataran). Dinê Rusya İsewitine/Xrıstiyanine u itıqatê mılletê Rusya Ortodoxa. Zaf Mısılmani taê Musewi estê. Rusya da Musewi zaf quwetliya. Zıwanê resmi Ruski ya; feqat şarê Rusan zaf ziwanan qıse kena.

Ekonomiye[bıvurne | çımey bıvurnê]

Waxtê SSBC da Iqtısadê Rusya zaf qewetın biyo. Feqat inke/nıka Iqtısadê Rusya zaf qewetı niya. Zaf eyaletan peyser mendo. Teknolociy Rusya zaf be kaliteli niya. Endustriy petrol u gas zaf mohima. Cinku, Dewleti Rusya Ewropa da zaf gasan rotena. Standardê xêyat Rusya da hol niyo. Zaf merdumun şiya Amerika u Ewropa semed perey.

Çımey[bıvurne | çımey bıvurnê]