Zazakipediya:Zazakiyê Fonetikio Standard

Wikipediya ra ensiklopediya xosere
Jump to navigation Jump to search

Partki u Farskiyo Miyanên İsay ra 400 serri tepiya qese biyêne. Ewıstki çağe İrankiyo Khan de, İsay ra 300 serri raver nuşiyay bi. Meqaley Standardê çekuyanê ğeribanan zi esto.

a / o, u[bıvırne | çımey bıvırne]

  • Oricinalê nê çekuyan be a nuşiyeno. No veng taê fekanê Zazaki de vurriyo, biyo o ya zi u.
  • Zazaki de qesey zıwan ya zi juwan, hetê koki (rıstımi) ra Ewısta (Avesta) de hizū-, Hindkiyo Khan (Sanskrit) de jihvā- जिह्वा (bıwane: cihwā) Partki de izβān, Farskiyo Miyanên de izwān, uzwān biyo. Kurdki zıman, Farski zebān زَبان, Paşto žiba, Osetki äwzág vanê. Hindewropakiyo-Proto de dnghwa- Hind-Iranki de biyo cihwā-, bade İranki de biyo z. Yani Zazaki de vengê j'y khanêro u varyantey juwan tewr oricinal mendo.
varyantê çekuye çekuya standarde eslê çekuye netice
amayen, umeyen, omeyen, ameyen ameyen farskiyo miyanên: āmeten Yes check.svg Temam
amnan, amnon, amnun, omnan amnan ewıstki: hemē-, hāmin Yes check.svg Temam
amar, amor, humare amar ewıstki: āmār Yes check.svg Temam
ancıten, anten, onten, unten anten farskiyo miyanên: āhenciten Yes check.svg Temam
asan, ason, asun asan farskiyo miyanên: āsān Yes check.svg Temam
ban, bon ban farskiyo miyanên: bān Yes check.svg Temam
gani, guni gani partki: gewānīg Yes check.svg Temam
dındon, dındun, dıdan, dızan, dızon, dudon dından farskiyo miyanên: dendān Yes check.svg Temam
dun, dunu, dano, dono dano ewıstki: dā- Yes check.svg Temam
kum, kam, kom kam ewıstki: ke- Yes check.svg Temam
maneno, muneno, moneno maneno farskiyo miyanên: mān- Yes check.svg Temam
mar, mor mar ewıstki: meiryā Yes check.svg Temam
mase, mose mase partki: māsyāg Yes check.svg Temam
mast, most mast farskiyo miyanên: māst Yes check.svg Temam
meyman, meymon meyman farskiyo miyanên: mēhmān Yes check.svg Temam
miyan, miyon miyan farskiyo miyanên: miyān Yes check.svg Temam
nom, num, name name ewıstki: nāmen Yes check.svg Temam
nan, non, nun nan farskiyo miyanên: nān Yes check.svg Temam
phanc, phanj, phanz, phoj, phonc, phonj, phonz, phunc phanc ewıstki: pençe Yes check.svg Temam
unu, uno, ano ano farskiyo khan: āber- Yes check.svg Temam
varan, varon, varun varan farskiyo miyanên: vārān Yes check.svg Temam
waneno, wuneno waneno farskiyo miyanên: xwān- Yes check.svg Temam
zaf, zav, zehf, zof zaf Yes check.svg Temam
zama, zuma zama ewıstki: zāmāter Yes check.svg Temam
zaneno, zoneno, zuneno zaneno ewıstki: zān- Yes check.svg Temam
zımıston, zımıstun, zımıstan zımıstan farskiyo miyanên: zemistān Yes check.svg Temam
jian, jion, juwan, juyan, jüan, zan, zıwan, zıwon, zıwun, zon, zun, zuwan, zuwon, zuwun zıwan farskiyo miyanên: izwān Yes check.svg Temam

b / v, w, y, m[bıvırne | çımey bıvırne]

  • Oricinalê nê çekuyan be b nuşiyeno. No veng taê fekanê Zazaki de vurriyo, biyo v ya zi w.
varyantê çekuye çekuya standarde eslê çekuye netice
baba, bava baba farskiyo miyanên: pāpek Yes check.svg Temam
babo, bavo, bawo babo farskiyo miyanên: pāpek Yes check.svg Temam
be, bı, ebe, ebı, eve, ve be ewıstki: peiti Yes check.svg Temam
albaz, alboz, alvaz, alvoz, aval, haval, heval, embaz embaz farskiyo miyanên: hem + bāz- Yes check.svg Temam
jumini, jubini, juvini, yewbini, zubini yewbini partki: êw + bıd Yes check.svg Temam
thaba, theba, thawa, thoye, thoa Pictogram voting question.svg
be, ve, bı, ıb, bo, vo, bo, bu, bono, buno, beno weş be, weş bo, weş beno ewıstki: bev- Yes check.svg Temam

c / j, z[bıvırne | çımey bıvırne]

  • Oricinalê nê çekuyan be c nuşiyeno. No veng taê fekanê Zazaki de vurriyo, biyo j ya zi z.
varyantê çekuye çekuya standarde eslê çekuye netice
aca, aja, awca, awza, ayca, uca, uja uca Yes check.svg Temam
dec, dej, dez dec farskiyo miyanên: deç- Yes check.svg Temam
ercan, ercun, erjan, erzan ercan ewıstki: erēc-, farskiyo miyanên: erzān Yes check.svg Temam
lac, laj, laz lac Yes check.svg Temam
lacek, lajek, lazek lacek Yes check.svg Temam
locıne, lojıne, lozıne locıne Yes check.svg Temam
mocnayen, mojnayen mocnayen Yes check.svg Temam
poceno, pozeno, pewjeno, pewceno pewceno, pewtene ewıstki: peç- Yes check.svg Temam
roc, roj, roz, ruaj, ruec roc ewıstki: reōç- Yes check.svg Temam
roce, roj, roje, roze, ruac, ruec, ruej roce m ewıstki: reōç- Yes check.svg Temam
roce, roje, roze, ruece, ruecı, ruejı roce n ewıstki: reōç- Yes check.svg Temam
tiji, tici tici Yes check.svg Temam
vace, vaze, vaje, vun, vono, vano vace, vano ewıstki: vāç- Yes check.svg Temam

d / s[bıvırne | çımey bıvırne]

varyantê çekuye çekuya standarde eslê çekuye netice
gırs, gırd gırd Yes check.svg Temam

e / a, ay, ha, he, ı, i, o, ê, u[bıvırne | çımey bıvırne]

varyantê çekuye çekuya standarde eslê çekuye netice
aste, oste, este este ewıstki: est- Yes check.svg Temam
astor, astuer, estoar, estor estor farskiyo miyanên: stōr, Ewıstki: steōre- Yes check.svg Temam
bore, bure, bıwere, bıwe, wono, weno, wunu bıwere, weno partki: wxer- Yes check.svg Temam
bono, buno, beno beno ewıstki: ber- Yes check.svg Temam
ceniye, cêniye, ciniye ceniye ewıstki: ceni- Yes check.svg Temam
çand, çond, çend çend ewıstki: çvent- Yes check.svg Temam
de(r), dı, -ıd (nımune: dersim de, dew de) de(r) farskiyo miyanên: der Yes check.svg Temam
hazar, hezar, henzar hezar farskiyo miyanên: hezār Yes check.svg Temam
hata, heta Pictogram voting question.svg
ki, kı, ke ke ewıstki: ke- Yes check.svg Temam
bıke, bıkı, kon, kun, keno, bıkıru, bıkero bıke, keno, bıkero ewıstki: ker- Yes check.svg Temam
nezdi, nızdi, nejdi nezdi ewıstki: nezde- Yes check.svg Temam
newe, newi newe ewıstki: neve- Yes check.svg Temam
phaşti, phayşti, pheşti, phışti, phoşti pheşti sanskrit: pṛşta Yes check.svg Temam
sar, ser ser farskiyo miyanên: ser Yes check.svg Temam
usar, wısar, wusar, wesar wesar ewıstki: upe- + serde- Yes check.svg Temam
veciyaene, vıciyaene, vejiyaene veciyaene Yes check.svg Temam

e / h-[bıvırne | çımey bıvırne]

varyantê çekuye çekuya standarde eslê çekuye netice
egmên, egmin, hegmên, hemgin egmên farskiyo miyanên: engpēn Yes check.svg Temam
eya, heya, ya, e eya ewıstki: yā Yes check.svg Temam

ew / aw, e, a, o, ow, u, o, ü[bıvırne | çımey bıvırne]

  • Rıstemê reqem yew reseno İrankiyo Khan, Ewıstki de aêuua-, Partki u farskiyo miyanên de êw.
varyantê çekuye çekuya standarde eslê çekuye netice
çares, çawres çewres çewres partki: çeferst Yes check.svg Temam
gırewten, gıroten, gırowten, gureten, guroten gırewten ewıstki: greb- Yes check.svg Temam
hewn, hon hewn ewıstki: hvefn- Yes check.svg Temam
hona, hewna hewna farskiyo miyanên: ahenūz Yes check.svg Temam
hewr, hor hewr ewıstki: ewr- Yes check.svg Temam
hawt, hewt, hot, howt hewt ewıstki: hepte Yes check.svg Temam
hol, hewl hewl Yes check.svg Temam
kewten, koten, kuten, kuye, kewe kuno, keweno kewten, kewe, keweno Yes check.svg Temam
tor, tewr tewr Yes check.svg Temam
vare, vewrı, vore vewre ewıstki: vefr- Yes check.svg Temam
jew, jo, ju, jü, yew, yo, yü, zew, zu, zü yew partki: êw Yes check.svg Temam

ey / ê[bıvırne | çımey bıvırne]

  • Rıstemê keynek resena hindo-irankiyo khan kanyā.
varyantê çekuye çekuya standarde eslê çekuye netice
çêver, çêwer, keyber, kêver keyber kete- + partki: ber Yes check.svg Temam
çeye, çê, keye keye ewıstki: kete- Yes check.svg Temam
çêna, keyna, kêna keyna kenyā- Yes check.svg Temam
çêneke, keynekı, kênek, kêneke keynek ewıstki: keinikā- Yes check.svg Temam
teysan, teyşan, têsan, têşan teyşan ewıstki: terşne- Yes check.svg Temam
veysan, veyşan, vêsan, vêşan veyşan Yes check.svg Temam

ê / i, ı, ö[bıvırne | çımey bıvırne]

varyantê çekuye çekuya standarde eslê çekuye netice
asmin, asmên asmên ewıstki: esmen- Yes check.svg Temam
bi, bê ewıstki: bāit- Yes check.svg Temam
nim, nême nême farskiyo miyanên: nēm Yes check.svg Temam
pöro, pêro pêro Yes check.svg Temam
senin, sınên, senên senên Yes check.svg Temam
vineno, vêneno vêneno ewıstki: veēn- Yes check.svg Temam

g / c[bıvırne | çımey bıvırne]

  • Oricinalê nê çekuyan be g nuşiyeno. No veng taê fekanê Zazaki de vurriyo, biyo c.
  • Vengê ıy ūya ewıstkiye nezdiyêro.
varyantê çekuye çekuya standarde eslê çekuye netice
cani, dıgani Pictogram voting question.svg
can, gan farskiyo miyanên: cān Pictogram voting question.svg
cêno, gêno, bıgê, bıcê, bıcêro, bıgêro gêno, bıgê, bıgêro ewıstki: greb- Yes check.svg Temam
cêraen, geyraen geyraen farskiyo miyanên: gertīten Yes check.svg Temam
ci, gı, gi ewıstki: gū- Yes check.svg Temam

h / y[bıvırne | çımey bıvırne]

varyantê çekuye çekuya standarde eslê çekuye netice
wahêr, wahar, wahir, wayir Pictogram voting question.svg

ı / i, u[bıvırne | çımey bıvırne]

  • Oricinalê nê çekuyan be ı nuşiyeno. No veng taê fekanê Zazaki de vurriyo, biyo i.
varyantê çekuye çekuya standarde eslê çekuye netice
camêrd, cıwamêrd cıwamêrd farskiyo miyanên: cuwān + mert Yes check.svg Temam
cuyayen, cıwiyayen cıwiyayen ewıstki: cīv- Yes check.svg Temam
gırê, gire gırê Yes check.svg Temam
kır, kir kır Yes check.svg Temam

i / ê, ı[bıvırne | çımey bıvırne]

varyantê çekuye çekuya standarde eslê çekuye netice

j / c, z[bıvırne | çımey bıvırne]

varyantê çekuye çekuya standarde eslê çekuye netice
aspıcı, aspıje, aspıze, espıce, espıcı, espıci, espıje espıje ewıstki: spiş Yes check.svg Temam
eskıcı, eskıje, eskıjı, eskıze, eşkıjı eskıje farskiyo miyanên: keşmek Yes check.svg Temam
cüce, jüje jüje ewıstki: dujeke-, farskiyo miyanên: zūzek Yes check.svg Temam

k / ç, g[bıvırne | çımey bıvırne]

  • Oricinalê nê çekuyan be k nuşiyeno. No veng taê fekanê Zazaki de vurriyo, biyo ç.
varyantê çekuye çekuya standarde eslê çekuye netice
çêver, çêwer, keyber, kêver keyber ewıstki: kete- + partki: ber Yes check.svg Temam
çeye, çê, keye keye ewıstki: kete- Yes check.svg Temam
çêna, keyna, kêna keyna ewıstki: kenyā- Yes check.svg Temam
çêneke, keynekı, kênek, kêneke keynek ewıstki: keinikā- Yes check.svg Temam
eke-, eg-, -ke, -'g eke-, -ke farskiyo khan: heker- Yes check.svg Temam

m / b, v[bıvırne | çımey bıvırne]

varyantê çekuye çekuya standarde eslê çekuye netice
berbaen, bervaen, bermaen bermaen partki: bermāden Yes check.svg Temam

o / u, ue[bıvırne | çımey bıvırne]

varyantê çekuye çekuya standarde eslê çekuye netice
rueten, roten roten farskiyo miyanên: frōxten Yes check.svg Temam
gun, goni goni ewıstki: vohuni, partki: gōxen Yes check.svg Temam
kue, ko ko farskiyo miyanên: kōf Yes check.svg Temam

r / l[bıvırne | çımey bıvırne]

varyantê çekuye çekuya standarde eslê çekuye netice
rçık, mılçık Pictogram voting question.svg
morcela, mıloçıke, merjuelı, muerceli, murzolık, mıjloli morcela farskiyo miyanên: mōr- Yes check.svg Temam

s / ş[bıvırne | çımey bıvırne]

  • Oricinalê nê çekuyan be s nuşiyeno. No veng taê fekanê Zazaki de vurriyo, biyo ş.
varyantê çekuye çekuya standarde eslê çekuye netice
sanıke, estanık, esanık, şanıke esanık farskiyo miyanên: efsāy-, efsūn, efsūden Yes check.svg Temam
sêm, sim, şêm sêm farskiyo miyanên: esēm Yes check.svg Temam
sêne, şêne sêne Yes check.svg Temam
siya, şiya, şa siya farskiyo miyanên: siyāk Yes check.svg Temam
sıliye, şiliye sıliye Yes check.svg Temam

ş / s[bıvırne | çımey bıvırne]

  • Oricinalê nê çekuyan be ş nuşiyeno. No veng taê fekanê Zazaki de vurriyo, biyo s.
varyantê çekuye çekuya standarde eslê çekuye netice
asme, aşmi aşmi Yes check.svg Temam
emso, emşo, eşmo emşo ewıstki: im- + xşep- Yes check.svg Temam
gos, goş goş ewıstki: geoş- Yes check.svg Temam
hes, heş heş ewıstki: erēş- Yes check.svg Temam
husk, huşk huşk ewıstki: huşk- Yes check.svg Temam
sami, şami şami farskiyo miyanên: şām Yes check.svg Temam
san, son, şan, şun şan ewıstki: xşefn- Yes check.svg Temam
sane, sane şane farskiyo miyanên: şānek Yes check.svg Temam
sar, şar şar partki: şehr Yes check.svg Temam
ses, şeş şeş ewıstki: xşveş- Yes check.svg Temam
sewe, şew, şewı şew ewıstki: xşep- Yes check.svg Temam
serm, şerm şerm ewıstki: fşerem- Yes check.svg Temam
sımıten, şımıten şımıten ewıstki: şām- Yes check.svg Temam
sıt, şıt şıt ewıstki: xşvipt- Yes check.svg Temam
so!, şo!, şu!, sono, şıno, şeno, şono, şêro, şıro, şuro, şoro şo!, o şono, o şoro farskiyo khan: şiyev- Yes check.svg Temam
teysan, teyşan, teyşun, têsan, têşan teyşan ewıstki: terşne- Yes check.svg Temam
vas, vaş vaş Yes check.svg Temam
veysan, veyşan, veyşun, vêsan, vêşan veyşan Yes check.svg Temam
wes, weş weş partki: wxeş Yes check.svg Temam

şt / st[bıvırne | çımey bıvırne]

  • Oricinalê nê çekuyan be şt nuşiyeno. No veng taê fekanê Zazaki de vurriyo, biyo st.
varyantê çekuye çekuya standarde eslê çekuye netice
gost, goşt goşt ewıstki: gāuş- Yes check.svg Temam
sten, kışten, kisten kışten ewıstki: keoş- Yes check.svg Temam
nusten, nuşten nuşten farskiyo khan: nipiş- Yes check.svg Temam
rast, raşt raşt partki: rāşt Yes check.svg Temam
ronisten, ronişten ronişten ewıstki: niş- Yes check.svg Temam
vist, vişt vişt Yes check.svg Temam
vırasten, vıraşten vıraşten partki: virāşten Yes check.svg Temam
wasten, waşten waşten partki: wxāşten Yes check.svg Temam

u / ı, o, ü[bıvırne | çımey bıvırne]

  • Oricinalê nê çekuyan be u nuşiyeno. No veng taê fekanê Zazaki de vurriyo, biyo ı.
varyantê çekuye çekuya standarde eslê çekuye netice
merdım, merdum, mordem, murdem merdum farskiyo miyanên: mertum Yes check.svg Temam
musayen, mısayen, musnayen, mısnayen musayen, musnayen farskiyo miyanên: āmōç- Yes check.svg Temam
ron, run, ruwen ruwen farskiyo miyanên: rōken Yes check.svg Temam
şuwıten, şuten, şüten, şıten şuten farskiyo miyanên: şusten Yes check.svg Temam

ü / u[bıvırne | çımey bıvırne]

  • Hetê tarixi ra u u ü yew niyê. "u" u'yo kılmek ra, "ü/û" zi û'yo derg ra yeno. Labelê (feqat) Alfabey Zazaki de herfa ûye çıniya.
varyantê çekuye çekuya standarde eslê çekuye netice
du, dü farskiyo miyanên: dūt Yes check.svg Temam
duri, düri düri ewıstki: dūre- Yes check.svg Temam
zur, zuri, zür zür farskiyo miyanên: zūr Yes check.svg Temam

v / b[bıvırne | çımey bıvırne]

varyantê çekuye çekuya standarde eslê çekuye netice
beran, vesn, vosn, veşn veşn ewıstki: verşni- Yes check.svg Temam

w / y, h[bıvırne | çımey bıvırne]

  • Vengê wy my rê nezdiyêro
  • Vengê w by ya zi py rê, yani orcinali rê nezdiyêro
varyantê çekuye çekuya standarde eslê çekuye netice
ye, lüwe, lu lüwe farskiyo miyanên: rōbās, sanskrit: lopāke- Yes check.svg Temam
ewro, eyro ewro ewıstki: im- + reōç- Yes check.svg Temam
heni, wıni wıni Yes check.svg Temam

x / h, xu[bıvırne | çımey bıvırne]

  • h oricinali rê tewr nezdiyo. Zazaki de gorê resaena tarixi gani zey Goranki de we bıbiyêne, labelê çıniyo. No veng hwa Irankiyê khane ra yeno u Hindewropakiyo-Proto de sw biyo. Goranki de hewni rê zi werm vaciyeno. Zazaki tiya hya irankiyê khane nêvurniyo, vengê xy etkiyê Farski u Kurdkiyo. Mesala hewn - İrankiyo Khan de hvefne - Kurdki de xewno. .
varyantê çekuye çekuya standarde eslê çekuye netice
ho, hu, xo, xu, xuı ho ewıstkiyo khan: hvet Yes check.svg Temam

z / c, j, s, k[bıvırne | çımey bıvırne]

Tiya çekuyê be vengê zy tewr oricinalê.

varyantê çekuye çekuya standarde eslê çekuye netice
vıraze, vırace, vıraje vıraze partki: virāz- Yes check.svg Temam
jê, zey, zê, sey zey Yes check.svg Temam
ji, zi, ki zi ewıstki: -çit Yes check.svg Temam
wurze, urze, hurce wurze Yes check.svg Temam

çekuyê bini[bıvırne | çımey bıvırne]

  • Maney çūni Farski de senêno, yani çı niyo. Zazaki de çekuya çıkey herfa nye kerde vindi.
varyantê çekuye çekuya standarde eslê çekuye netice
awreş, harg harguş ewıstki: xer- + geoş- Yes check.svg Temam
endi, heyni, edi endi Yes check.svg Temam
esmer, emser emser ewıstki: im- + sered- Yes check.svg Temam
ita, itya, tiya tiya Yes check.svg Temam
ka, ınka Pictogram voting question.svg
va, vat (mane: söyledi) vat partki: vāxt- Yes check.svg Temam
çıke, çunke çunke farskiyo miyanên: çigūn + ewıstki: ke- Yes check.svg Temam
çino, cıniyo çıniyo Yes check.svg Temam
çıqa, çıqas çıqas Yes check.svg Temam
qe, qet qet Yes check.svg Temam
rakerden, yakerden, akerden, rabırnayen, yabırnayen, abırnayen akerden, abırnayen Yes check.svg Temam
nas kerden, şınasnayen, nas keno, şınasneno şınasnayen, şınasneno farskiyo khan: xşnās- Yes check.svg Temam
vini, vindi Pictogram voting question.svg

Bıvênên / qayt ke[bıvırne | çımey bıvırne]

Çımey[bıvırne | çımey bıvırne]