Ewlîya Çelebî

Wikipediya ra ensiklopediya xosere
Jump to: şiyayış, Cı geyre
Evliya Celebi.jpg

Ewlîya Çelebî yew gêrayox û nuştox o. Nameyê xoyo raştikên Mehmed Zîllî bîn Derwîş Mehmed o.

Bîyayîş[bıvurne | çımey bıvurne]

Serra 1611 de Îstanbul de ameyo dinya. Babîyê ey Derwêş Mehmed qesrê Osmanîyan de serekê serafan bîyo û des hebî sultananê Osmanîyan rê xizmet kerdo. Dadîya ey waya Melek Ehmed Paşayî ya.

Wendiş[bıvurne | çımey bıvurne]

Ewlîya Çelebî xo da wendişî ser û serra 1636 de camîyê Ayasofya ra bi hafiz. Dîqetê sultanê Osmanîyan Muradê çarinî anti xo ser. Qesrê padîşay de bi musahîb. Badê di serran zî bi sîpahî û qesr ra vejîya. No tarîx ra nat yew eşqê gêrayîşî kewt zerrîya ey. Ewlîya Çelebî sey Seyahê Alemî yan zî Îbnî Batutayê Osmanîyan qebul beno. Qismen tenya gêra û qismen zî bi xalê xo Melek Ehmed Paşayî ya zaf cayan ra gêra. Serra 1672 de fek gêrayîş ra verada û xo rê arisîya.

Merdiş[bıvurne | çımey bıvurne]

Kes nêzano kamcîn tarîx de merdo. Tarîxo tewr peyên ke Seyahatnameyê ey de behs beno serra 1678î yo. Qebrê ey ha qebrîstanê Meyyîtzade de ke nezdîyê beledîyaya Beyoglu de yo.

Seyahatname[bıvurne | çımey bıvurne]

Ewlîya Çelebî pêro notê gêrayîşanê xo kitabêko girdî de ardî pêser. Nameyê nê kitabê ey Seyahatname yo, des cildan ra yeno pê. Kitabê ey qey cografya, tarîx, kultur, folklor û heyatê cematkîyê Osmanîyan yew çimeyo erjaye yo. Malumatê ke derheqê tarîxî de yî, zafane malumatê fekkî yî. No kitab goreyê wextê xo kitabêko zaf muhîm o.

No kitab ewilî pê destê Ehmed Cewdet Paşayî beynateyê serranê 1895-1896 de çapxaneyê Îqdam de ameyo çap kerdiş. Labelê Ehmed Cewdetî tayê qismî mîyan ra vetê. O wext partîyê Îttîhad û Teraqqî sansur nabi çapemenîye ser. O rid ra qismê ke derheqê kurdan û armenîyan de yê, mîyan ra vetê. Badê cêy, wextê cumhurîyetî de no metno kêmî ameyo çarnayîş. Destnuşteyan ra yew ha Kitabxaneyê Suleymanîye de, koleksîyonê Hecî Beşîr Axayî de bi numre 448 qeydkerde ya. Na nusxa serra 1742 de ameya nuştiş. Nusxaya bîne zî eynî kitabxane de koleksîyonê Pertew Paşayî de bi numre 458 qeydkerde ya. Na nusxa, a bîne ra neweyêr a la ser o tarîx çin o.

Ewlîya Çelebî serra 1650 de ameyo Çewlîg. No tarîx de mîreyê Suweydîyan hema Çewlîg de hukimdar bîyê.

Embar
Embarê Wikimedya de
Ewlîya Çelebî sero dehana vêşi wesiqey estê.