Karl Marx

Karl Marx

Şınasiye
Dewlete	Prusya
Biyayış	5 Gulane 1818 Trier, Prusya
Merdış	14 Adar 1883 Londra, İngıltere
Karê xo	Nuskar Filozof

Namey xoyo tam Karl Heinrich Marx (b. 5 Gulane 1818 Trier, Prusya - m. 14 Adar 1883 Londra)o. Yew filozof, ekonomigir û şoreşgerê sesereye newyesınede cıwêyao. Awankerê Komunizmi yo. Derheqê zehf çiyande nûştey xo esto. Marksi bawer kerdêne ke qapitalizm go xo bı xo peyniye xo biyaro.

Heyatê Marksi

Karl Heinrich Marx zey domanê hirınê ê keyeyke Cuhudi bajarê Trier (Prusya) de hame dınya. Semedo ke Prusya bawernameye (diploma) huquqi nêdayne Cuhudiyan piyê Marksi baweriye xo çarna Xıristiyani. Namey maye ê Henrietta bi. Namey way û bıranê ê zi Sophie, Hermann, Henriette, Louise, Emilie û Caroline bi.

Wendış

Marks heya ke hiryes (13) seriye xo keyede wend. Dımay ke Gymnasium ra mezun bı hewtyes seriye xode semedo ke huquq bıwano şı zaningehe Bonni. Marx waştêne edebiyat û felsefe bıwano labelê piyê ê nêverda we aynan bıwano. Dımay serêke piyê Marksi ê şırawıt zaningehe Friedrich-Wilhelms i ke Berlidewa. Marks ûca fıkranê ateistanra tesir gırot. Marks sere 1849 şı Londra û heya mergê xo ûca mend. Ûca embazê xo Friedrich Engels nas kerd. Kitabê Marx û Engelesi ke zehf yeno nas kerdışi Das Qapitalo. Eno kitab hirı cildiyo. Cildo yewın û heya ke perçeyke dıyınera Marxi û Engelsi piya nûşto. Ay ê hirıne Engelsi nûşto. Karl Marks zehftir çar hebi merdımanra tesir gıroto. Eni Hegel, Adam Smith, David Ricardo û Rousseau yê.

Merg

Dımay ke Kanune 1881 de cêniye Marksi Jenny merde Marks nêweş kewt. Marks bronşit û Ploreziyera merd. Karl Marks tarixê 14 Adare 1883 de merd. Mezelê ê Londradeo.

Bibliyografiye

• The Philosophical Manifesto of the Historical School of Law (1842)
• Critique of Hegel's Philosophy of Right, 1843
• On the Jewish Question, 1843
• Notes on James Mill, 1844
• Economic and Philosophical Manuscripts of 1844, 1844
• The Holy Family, 1845
• Theses on Feuerbach, 1845
• The German Ideology, 1845
• The Poverty of Philosophy, 1847
• Wage-Labour and Capital, 1847
• Manifesto of the Communist Party, 1848
• The Eighteenth Brumaire of Louis Napoleon, 1852
• Grundrisse, 1857
• A Contribution to the Critique of Political Economy, 1859
• Writings on the U.S. Civil War, 1861
• Theories of Surplus Value, 3 volumes, 1862
• Value, Price and Profit, 1865
• Capital, Volume I (Das Kapital), 1867
• The Civil War in France, 1871
• Critique of the Gotha Program, 1875
• Notes on Wagner, 1883
• Capital, Volume II (posthumously published by Engels), 1885
• Capital, Volume III (posthumously published by Engels), 1894