Kormışkan (pêseroke)

Logoyê Kormışkani

Kormışkan yew pêseroka Zazakiya. Serra 1995 di vejiya.

Verê vetenda Kormışkani heme bı Zazaki pêserokêda Zazayan çınêbi. Na ju zi vengeyêda bol gırdı bi. Ma waşt kı na vengey pırr kerê, degirê. Verê vetenda Kormışkani, wexto kı ma qalê zıwandê Zazaki kerdê şaranê binan ma rê vatê ka çıçiyê şıma esto? Qandê coy ma çend embazan dest u qolê xo wesarnay u qandê vetenda Kormışkani qarar gırot.

Kormışkan pêseroka Zazayana en sıfteyêna kı heme bı zıwandê Zazaki vıciyaya. Qandê nê semedi zi pêseroka Kormışkani zıwandê Zazaki dı tarixê do neweyo. Tarixê dest peykerdenda pêserokandê Zazakiyo (ê ki heme bı zazaki vıjênê).

Namey cı Kormışkano

Qandê çıçi ma namey cı Kormışkan napa? Kormışkan namey roşandê ma Zazayanê mılliyo. Amora xo ya sıfteyênı dı zi ma dur u derg bahsê roşandê Kormışkani kerdo. A dıdini çend wendoğanê ma yê Sêwrege (Soyregı) dı serda 1964an dı bı namedê Kormışkaniya pêserokê bı Tırki vetıbi.

A en mıhimi ma waşt kı o namey roşandê ma yê mılli vini nêbo, yan zi saro bin ê nami zi ma ra nêtıro u nêbero malê xo nêkero, ma namey cı Kormışkan napa. O name zi şardê ma Zazayan miyan dı wes ameyê şınasnayenı. Şarê ma Zazayan ê nami rê ğerib nêbi.

Kormışkan seni vet?

Ma Kormışkan seni vet? Veri fıkırdê ma dı vetenêda rojnami yan zi pêserokı estı bi, labırê ma nêzanayê bı çı şekla u seni ma do vejê, fıkrê ma sero çınêbi.

Dı serda 1995an dı ma bı çend embazana amey pêser u ma qerar gırot kı ma pêserokêda Zazaki vejê. Mı va: "Ma bı namedê Kormışkaniya pêserokê vejê". Embazanê mınê binan zi no fıkrê mı qebul kerd. Zekı mı cor dı vatbi, qandê kı ma nê nami rê ğerib nêbi u sardê ma miyan dı ameyê şınasnayenı, bê mısewre ame qebul kerdenı. Ma amey İsveç u şi keyandê xo tepya, ê mestêri sani ser Faruk İremet'i telefonê mı kerd u va: "Koyo bıra mı formê Kormışkani, şeklê vetenda cı, şeklê qapağdê cı u şeklê perandê miyandê cı mı kerdo hadre u pizanpacê cı vıraşto. Teniya ma do nuştan peyda kerê, hadre kerê, bınusnê u tey rêz kerê. Roja bini mı Uppsala ra da pıro ez şiya Stockholm key bıra Faruk İremet'i u winyaya cı.

Waştenda ma vêşêri wes bıbi. Şanê a rozı dı ma telefonê embaz Zazay (M.Élisan) kerd o zi ame. Ma sero hebê mısewre kerd u qandê vetenda cı qararê xo yê peyniyên da u ma dest bi gırweynayenı kerd. Roja bini ma telefonê Şêrwan u Sewra kerd. A roza binı ê zi amey u inan zi fıkrê xo va. Vêşi fıkrê vırnayey ma miyan dı çınêbi, qandê kı ma hemıni waştê kı ma vengeya weşanandê Zazayan pırr kerê. Tay çiyê werdi estıbi ê zi ma xo miyan dı hal kerdi. Bahdo ma telefonê zewbi embazan, telefonê Almanya, Hollanda u herwina kerd, fıkrê cı gırot u cıra nustey waşti. Ma telefonê kê kerd paşti dê ma u "va wızırnayo ma nê çırê hadreyê u heta peyni bı şımayayê". Nê çiyan zi moralê do gırd da ma.

Nuştey

Dı heftan miyan dı çend cayan ra nuştey amey. Ma hıma dest u qolê xo wesarnay u dest bı nustenda nuştan kerd. Qandê kı perey ma çınêbi ma nêsa peranê Kormışkani vêşi kerê u heme nuştan tey bınusnê. Hirê heftan miyan dı tay bo zi, çewtey tey bıbo zi ma nuştey kormışkani kerdi hadre. Faruk İremet'i mizanpacê cı vıraşt u roja bahdê êni Ez (Koyo Berz ), Faruk İremet, Brusk (Zaza) u Şêrwaniya ma nuştey Kormışkani gırot u ma şi Uppsala matba. (Mı Uppsala dı matbaciyê şınasnayê İranıj bi u mı rê soz dabi kı, ma rê ercan çap kero, qandê coy ma berd Uppsala). Ma Kormışkan mısna matbaci u ma vayeyda cı (fietê cı) sero piya kerd. Matbaci do 700 edet ma rê bıvetê u ma do 6000 Kron pere bıdayê cı. Israr kerdenda mı sera Matbaci va ez şıma ra 1000 kron daha nêgêna u mahiyetê cıya şıma rê vejena. Bı no hesaba dostê mı İranızi 700 edet ma rê 5000 krona vet. 1000 kronê cı Sêrwani da o binê cı tewdê benzindê erebaya piya 4200 kronê cı zi mı xo tunıki ra da. Matbaci hirê rozan miyan dı amora Kormışkaniya ju kerdi hadre u ma şi ma ardi. (Matbaci herunda 700 edeti dı ma rê nezdi 800 edeti vetibi). Ma ardi tepeya ma hıma wext vini nêkerd, da posta u rışt welatandê binan. Nezdi 200-250 edeti ma rışt Almanya, nezdi 100 edeti ma rışt Hollanda, nezdi 200 edeti zi jew bı jew ma posta kerd u rışt welat wendoğan u şınasnayandê xo rê u ê binê cı zi ma rışti cayandê binan rê u bı no hesaba ma kerdi vılla. Nezdi 500 kron heqê posta embaz Bruski da, nezdi 1200 kroni zi mı da. Meblayê da cı, heqê qağıt, mırekep u tay masrafandê binan zi Faruk İremet'i da. Kormışkanê kı ma rışti resay cayandê xo nêresay, canqiyê vıciyê u namey cı bol cayan ra vılla bi. Taynan ma rê namey rışti, taynan zi telefon kerd u vetena Kormışkani bımbarek kerdı. Xeylê dost u embazan, wendoğ u nustoğan nuştey xo u perey rışti qandê amorandê binan. Taynan zi paşti dayena xo nişan dê. Bı no hesaba aşmiyê (mengê) miyan dı namey Kormışkani resa bol cayan u vılla bi. Kormışkan zey aşmida pancêsı şardê ma miyan dı akewt.

Yardım - Yarametey

Tay pırofesorê zıwan zaneyê dınyayê kı vetenı u namey Kormışkani aşnawıt u adresê ma vışt xo dest hıma ma ra Kormışkan waşt. Heme Üniversıtanê İsveçi ma ra Kormışkan waşt. Edetê ki inan waşti ê edetan bın dı bo zi ma xeylê cayan rê rışti. Welat dı tay embazan kopiya kerdi u kerdi vılla. Kanada ra, Amerikara, Mısır - Kahire ra, Suriya ra, Hollanda ra, Almanya ra tay qürümanê zıwani, kütıbxananê cı u pırofesorê kı zıwani ser kar kenê Kormışkan waşt. Bı no hesaba Kormışkani sinori dırnay u xo resna xeylê ca, dever u dıwêlan. Bı sembolê zıwandê Zazaki u tarixê vetenda pêserokêda Zazaki kı heme bı zıwandê Zazakiya vıjêna. Pêserokê kı heme bı zıwandê Zazaki vıjiyay inan zi dosteya xo dı amora xo ya sıfteyênı dı nişan dê u reklamê Kormışkani kerd. Bı a reklam kerdenda xo ya moralêdo zaf gırd da ma u paştiya ma kerdi qayımi. Mesela TİJA SODIRİ amora xo ya sıfteyênı dı reklamê Kormışkani da, ê reklamê inan cesaretê do gırd da ma u ma fahm kerd kı ma teniya niyê. Vıjyayena Kormışkani panixê vışt hereketandê Kürdan u Zazayandê robot u rotoğan miyan. Qandê ki heta a rozi pêserokêda Zazayan heme bı zıwandê Zazakiya çınêbi. Zazayê ki Kürdan miyan dı kar kenê u vanê Zazay Kürdiyê, ê heme bı lez u beza yenê pêser, mısewre kenê u qerar gênê kı sewê vırazê. Wext u cay xo belli kenê u şewı vırazenê. Qandê amyayenda a şewı veyndanê nustoğ u roşnberandê Kürdan, Zazayandê rotoğ u robotan. Nezdi pancas Kürdi yeno a şewı. Nê akerdena a şewı dı wehzi danê izah kerdenı u vanê ê zi bı zıwandê Zazakiya pêserokê vejê kı bısê verni Kormışkani ra bıgirê. Vanê dı a pêseroka xo dı biyarê zıwan kı Zazay Kürd u zıwanê Zazaki zi lehçey Kürdiyo. Çend mexsedê xo akerde nêvanê zi, mexsedê cı hemver Kormışkani ray bıgirê u nêverdê namey cı vılla bo u Zazay sar birê şınasnayenı. Pêserokêda Zazaki vejê ki ray u neqeban Kormiskani ver bıgirê. Qandê vetenda cı zi vanê perey arêkerê. Merdımê kı yenê a şewı, hergı jew dest erzeno xo tunıki u hezar kron (1000 kron) vejeno u dano inan. 50000 kron (pancashezar kron) dı a şewı dı nuştoğ u roşnberandê Kürdan ra kom beno. Dostê dı mı zi veyndayeyê a şewı bi. O bı xo Kürdo. No vano: -Koyo berzi u çend embazanê cı wexto kı Kormışkan vet kesi ra perey parse nêkerd. Şıma ma rê va şewı esta ma amey. Çı şewa çı halo. Çırê şıma nêvanê ma qandê perey akerdenı veynda şıma u şewı terk kenê u bı ceniyerda xo ya danê pıro şınê. Mestêrê a şewı mı rê telefon kerd u heme çı va.

Nê Zazayê kı ma berdê kerdê poça Kürdan, nê hıma dest u qolan wesarnenê u bı namedê Vatı'ya pêserokêda Zazaki vejenê u dı a pêsero kı miyan dı zıwanê Zazaki lehçey Kürdi u Zazayan zi Kürd nişan danê. Yanê ma Zazayan kenê Kürd u zıwanê ma zi kenê lehçey Kürdi.

Kormışkan bı duzana panc (5) amori vıciya. Bahdê amorda pancan tay embazan va Tırki zi dekerê Kormışkani miyan wa heme kes bıwano. Mı u deza Faruk İremet'i ya ma va ma bê Zazaki bı zıwanna Kormışkan dı nênusnenê. U bı no hesaba ma hemver a wastenda ê embazan vıjiyay u qebul nêkerd. Semedê qebul nêkerdenı zi no bi. Qandê kı Kormışkan bi sembolê zıwandê Zazaki u tarixê vetenda pêserokêda Zazaki. Ey ra ma zıwanna nêkerd Kormışkani miyan. Qandê nê semedi ma peyni dê vetenda Kormışkani. Mesela ma heme na bi. Zewbi çina mabêndê ma dı çınêbi. Ma perensibdê xo ra war niyamey. Newe zi ma yê bı namedê Zazapressiya pêserokêda Zazaki vejenê. Ma senê vajê na pêsero kı ramıtena Kormışkaniya.

Çımey

• Kormışkan-Bülten