Vatenê verênan

Wikipediya ra ensiklopediya xosere
Jump to: şiyayış, Cı geyre

Vatenê verênan vatışê ke fek be fek vaciyayê u demê verêni ra heta ewro ameyê, inan rê vaciyenê. Vatenê verênan kılm u anonim (kami vato nêzaniyeno) benê u şar be xo ra inan vırazeno. Miyandê her şari de vatenê verênan estê u vatenê verênen kultur u zagonê o şari mocnenê.

Ena pele de be Zazaki vatenê verênan ra tayê qısey estê.

A[bıvırne | çımey bıvırne]

- A raê ser fişta.

- A rayê ser fişta.

- A roze na roze zumin nêdio.

- Ağaeni ´ve daene, sefkaneni ´ve panaene bena.

- Ağay ra mal vejino, şıwani/şuanê ra can vejino.

- Adır ke gına koti ro, uza vêseno.

- Adır ke gına koti ro, uza vêsneno.

- Adır ke nêbo, dü nêvejino.

- Adırê dey daria we.

- Adırê isonê neq wedariyo.

- Adırê xo dariyo we.

- Amê ke sıt nêest, most nêbeno.

- Amirê (omrê) to kılm bo.

- Amrê roza tenge kılmo.

- Amırê Haq ke dekerna, awa derode vındena.

- çe tu biveso

- Amıre to derg bo.

- Amırê xo jêde şi, senık mend.

- Aqıl ´ve pere nêroşino.

- Aqıl ke sarê de çine bi, qafıka huske sê kena!

- Aqıl sere de niyo sare dero.

- Aqılê mı de nêmend.

- Ar namus dariyo we.

- Ar namusê xo çino.

- Araqê çariyo.

- Astarê mordem ki vışıya, peyser nino.

- Astarê xo vışa.

- Astê zon çino

- Astê zoni çino.

- Astonê ney ke bısıknê, cıra ci voreno.

- Astık esto cı, sero gıreno.

- Asıq kerdo Pasa Piyê xo darde kerdo

- Asıq kerdo pasa, piyê xo darde kerdo.

- Asıqe vato:" Ez mêrdê xora vêren, gestê (werdena) xora nêveren."

- Awa ke ame dey serde vergê yavani serde nêro.

- Awa ke mı diye, vergê yavani nêdiye.

- Awa ney tik sona.

- Awa rıyê xo verdiyade.

- Awa şiae ama çımu serde nêvinena.

- Awa şiaê ama çımunê to serde.

- Awe sona qum maneno.

- Awres koy ra herediyo xevera koy xora (cıra) çinê bia.

- Axrete de çıtur cavê xo dana?

- Axrete de destê mı ve gıranê to dero.

- Axrete de tora pers bo.

- Axır rozeki tij erzena ma.

B[bıvırne | çımey bıvırne]

- Bakıl rew beno kokım.

- Bêbextu rê elqen nêbena.

- Bêçıka dey na isi ra esta.

- Bêçıka xo ser fetelneno.

- Beçıka xora la girede ke xo viri ra nêkere.

- Bêkês bırakê maa xo ra vano " bao"

- Bêkes bırakê mua xo ra "bao" vano.

- Beli niyo ke çı aqıli rê xısmete keno.

- Bênamus u bêşerefo.

- Beno vind, beno kemera bınê gol.

- Beraşiya xo satiya.

- Berbeno, çımu ra heştir nê, gon sona.

- Bervis pere nêkeno.

- Bezna xo hên rındeka, tı hên zonena lêa deriya.

- Bi dırıka şiae, nişt ve gıranê mara.

- Bi paka, kerd serd.

- Bio serevde (bia serevdie).

- Boa xo bie wes.

- Boa xo bie, wes mıde sare onceno

- Boa xo ke biye wes, elqeni xo viri ra keno.

- Boeke va, çêver nasbeno.

- Bom kerdê top, baqıl verdê ra.

- Bomi de rae ra meso, torê bela ano.

- Bonc bêçiki boncemena zu (jü, yew) niyê.

- Bono ke himê xo çurig bi, rew rijino.

- Boşta xo qewina, coka hêni keno.

- Budela nişto ro, ostori vato:" Ez bego"

- Budelay can do, baqıl werdo.

- Bure bısıme, dısmenê xo nasbıke.

- Bın sabırıno, ser nêsabırıno.

- Bınaê zur polo çino.

- Bınê deşti ra dano cı.

- Bınê karê gırani de hurê xo amo or (war).

- Bınê lıngunê tode haki estê, çıko ?

- Bınê na pırdi ra zaf awe vêrda ra.

- Bınê qesu de nêmaneno.

- Bınê sarê deyra vejino.

- Bıne sımeri ra awe beno.

- Bınê zonê tode çiyê esto, ala tever ke, çıko.

- Bınê zımêlu ra hurdi hurdi huyino.

- Bırak çeka cinika, zur bela cinika.

- Bırayê werdene eke fek ra nêşi heredino.

- Bıza gerrıne kes werte malê xo nêkeno (nêverdano).

- Bıza ke mali ra bırıê ra verg weno.

- Bıza yisoni her waxt dilêt nêzena.

- Bıze ´ve lınga xo, miye ´ve lınga xo darde bena.

- Bızeke bıza, mexelê xo kınena, kena pak, hona meğel bena.

C[bıvırne | çımey bıvırne]

- Canê isonê nêweşi tırs wazeno.

- Canê xo ke nêvejiya, xuya xo nêvejina.

- Cano ke tenge de Haq Tala deyrê bêro comerdie.

- Cenika bê domone jê dara bê yemısa.

- Cevikê feqir tholo, qelvê xo hira wo.

- Cewo xılt (xırt) biyo genim.

- Ciê xo de dano pêro.

- Cigera xo tı hêni zona kemera.

- Ciran her waxt motazê cirane xo wo.

- Ciran motazê wela adırê ciranê xo yo.

- Coka vanê " muriya rınde hes weno".

- Coru keş verê pırnıke ro nêdo, o ki xo sera şiyo.

- Cüamerdêni hona nêmerda.

- Cüamerdi ki esto, namerdi ki esto.

- Cılo berz ra kam hes nêkeno.

- Cıq va, xeleşia.

- Cırê kelepur lozımo.

- Cıtkar Haqi ra rame wazeno.

Ç[bıvırne | çımey bıvırne]

- Çê cinie kena.

- Çê cinie nana ro.

- Çê mordemê azevi (ozovi) poşti ro wo.

- Çê wayê ma ke heliyo, baz bi karema serfırabi.

- Çêneka bome ra veyvıka bome vejina.

- Çêverê ceneti Comerd keno ra.

- Çêverê sar mecıne, çêverê to mecinê.

- Çeverê xo her waht rakerdo, sıfrê xo her waht hard dero.

- Çeverê xo qayim bice, ciranê xo dızd meveze.

- Çi destebera to yena aê bıke.

- Çio senık bereketê xo esto.

- Çiyo ke heramie de ame, heramie de sono.

- Coru heq ´ve neqi ra bie zu!

- Çı bıkere, xorê kena.

- Çı ramena ey çinena.

- Çı to destevera yeno, aê bıke.

- Çık ve çımunê mı vera pêra.

- Çım u buriye xo hêni zona ke qeleme ra vırastê.

- Çımê mı rae ra pera.

- Çımê mı ve rae ra mend.

- Çımê pısınge lona meri de ro.

- Çımê to kami vet ? Xo ve xo vet, coka honde xori vet.

- Çımê to ve roşt bo/vo.

- Çıme xo destê to dero.

- Çımê xo Haqi dero, Haqi ra cer to dero.

- Çıme xo her waht vesano.

- Çımo kor ra heştir nino.

- Çırax her waht vêreno hostaê xo ra.

- Çıria to mırê bêro, sola!

- Çıtiri bi ke herê ma zıra.

D[bıvırne | çımey bıvırne]

- Dare kerm weno, ison ki derd weno.

- Dosto khan coru dısmen nêbiyo (nêbeno).

- Dostê to wo gewes beno, dısmenê to wo, xırt bo.

- Dısmên mısne, peyser bonce.

- Dina rê adeta marê tometa.

- Dost verde, dısmên peyde qesey keno

- Dêso doğru (hewl) nêrijino.

- Dısmeno kan coru dost nêbio.

- Diko ke bêwaxt veng do, sare cıra kenê.

- Desti ra amawo.

- Dosto rınd sata tenge de bêli beno.

- Doman ke nêberva cızık cı nêdanê.

- Dür şiya, nejdi ama.

- Derd esto, dermani ki esto.

- Dele ke dıme xo nêlıçikno, kutıki ra dıme nêkunê.

- Dosto aqıl senık sarê yisoni dezneno.

- Dele ke qızvane bie, kutıki Halev ra yenê.

- Diki hewnê xo de sılond dio.

- Dırbetia qersune bena wes, yê qesê xırabın wes nêbena.

- Dırbetia dısmêni bena wes, yê dosti wes nêbena.

- Dımê lüye lüye rê bar nêbeno.

- Destê xo nê xocey ra beno, nê kilise ra.

- Dısmêni rê mınete nêbena.

- Dare ve perunê xo şiye dana.

- Doo bıbe, rono cıbe.

- Dıto selıke, esto delıke.

- Daro ke keno wertê zımelunê mara.

- Daene ki guretene ki ise Heqia.

- Dırıka sura, nişta gıranê (vıranê) mara.

- Derjêni ke berze, hard nina.

- Dı lingê mı kerdi zerê jü postali.

- Deyra xêr nino.

- Dua ke qewul nêbie, yison cırê amin nêvano.

- Desto jüy ra ceno, desto bini ra dano.

- Dıdonê xo sone keno.

- Dıdonunê xo qırısneno.

- Dina ra morumo.

- Dina ra xevera xo çina.

- Doman ke nêbi, cırê tımoni (tumani) nêderjinê.

- Dewlete yisoni rê hem dosta, hem dısmena.

- Destê xo tene çapık bıde.

- Destê xo zaf gırano.

- Da cao nazıki ro

- Dı goyil ke bi zu, kes bese nêkeno cera bıkero

- Derdê qesê xıravini nêoncino

- Destê keşi ro pêsê dayê nêgıno.

- Dısmen halê dısmên nêzono.

- Dısmeno baqıl, dosto bomi ra rındo.

E[bıvırne | çımey bıvırne]

- Eke tüyê ri kerê, vano:"Rama vorena".

- Eke vêsa bi, vano: "Ez mırd nêben". Eke mırd bi, vano: "Ez vêsan nêben"

- Eli Baba sık beno xo, ez sık xo nêben.

- Elqena cüamerdi bo, vind nêbena.

- Emegê xo hece şi.

- Emegê xo zaf kêwt cı.

- Endi bayêni bie, şayeni şiye, era dıme mekuye.

- Ersız kerdo qazixte nêvato ez çar biyo, nêvato salê mı çar bi.

- Esmer vera rame çina, qıtlığie esta.

- Eve dılapa derya qolınde nêbena.

- Eve laê dey yison nêsono quye.

- Eve zori rindie nêbena.

- Ewro dinaa, meste axreta.

- Ewro mırê, mestê torê.

- Ey bır nêken, pey de mija xo nêken.

- Ey tomê fekê xo guret.

- Ez ağa, to ağa, kam şüane?

- Ez dekerin, kamo qale mı keno.

- Ez Heqi ra nêtersen, deyra tersen.

- Ez kerdu wertê dı çêranu.

- Ez kerdu wertê ustıne u çerani ra.

- Ez no (na) hewni ra nêvan xêr bo.

- Ez quli ra nêtersen, Haqi ra tersen.

- Ez ramon, çinon, çarnon ken sofi, ağay de barekon.

- Ez reyna riê to nêvin.

F[bıvırne | çımey bıvırne]

- Fek ra dosto, zere ra dısmeno.

- Fek ro de, lokme destra bijê (bizê, bice).

- Fekê dey deyrê bela ano.

- Fekê mı we meke, gıra qeseyken.

- Fekê mılet çüal nio ke gıre de.

- Fekê tora çı vejino, gosê to bıhesno.

- Fekê verg ke bi gonin, nêvındeno

- Fekê xo kef dano.

- Fekê xo kena ra, çımunê xo weke.

- Fekê xo kılıt bi.

- Fekê xo reê vêso.

- Fekê xo sıtra vêsa, doê xo puf keno sımeno.

- Fekê xo şi peye goşi.

- Fekê xo şi peyê goşi.

- Fekê xo zaf sısto.

- Felek amo nişto ro, emaneta xo wazeno.

- Felek her waht isoni de yar nêbeno.

- Feqir ra pers kerdo, vato: "Kam rasto? " Vato: "Haq rasto."

- Feqirêni ayv niya, xızanêni ayva.

G[bıvırne | çımey bıvırne]

- Ga ke gına waro (hardi ro), kardi benê zaf.

- Ga mıreno, çermê xo (xu) maneno, mordem mıreno, namê xo maneno.

- Gao qefelayirê ooha manewo.

- Gême bêheşi nêbena.

- Gende kam kerde ? Seê bê ma u bê pi kerde.

- Gereke gula tora şêro or ( war).

- Gereke peynia na qeşi sere sare bıqefelne.

- Gole awera vejino, çıko?

- Golo bê bıno.

- Goloke cıra awe sımıte, khêmere cı nêerjina.

- Gomê bomuno.

- Gon vırazeno ra.

- Goni gureta, bese nêkeno vozdo.

- Gonia mı cırê girina.

- Gonia xo cırê girina.

- Gonia) ma lino.

- Gora isoni de mala jiançiyek (!) vejina.

- Gosê xo bie gırani.

- Gosu ra khêmi hesneno.

- Gosu ra khêro.

- Gosunê ney reê ta de.

- Goza kore ´ve derjêni vejina.

- Guk ki vano " ez gao".

- Gukê axure gaê axure ra nêterseno.

- Gula lone kerdie vêsan nêmanena.

- Gula mıra (mara) nêşi.

- Guna deya vılê todera.

- Guna mına axrete de peê pırdê mumünde vılê to dera.

- Guretene ki daene ki kar u gure Heqio (Haqiya).

- Gureto bınê perrunê xo.

Ğ[bıvırne | çımey bıvırne]

- Ğeriv, ğerivê welatuno.

- Ğezevê to ğezna tode bımano.

- Gılê çü ke mısnara cı, yeno rae.

H[bıvırne | çımey bıvırne]

- Hakê ewrey kêrga mestey ra rındo.

- Halenê puyê (piyê) kori Heq ´ve xo vırazeno.

- Hal-waxtê xo hurendi dero.

- Haqa bıza kole bıza iştirine rê nêmanena.

- Hasa huzırê tora.

- Hata karê kena ke, kesike sona dare ser.

- Hata ke kêwte sare, awe dere de vınete.

- Hata nêrame ke, nêçinena.

- Hata zoni çamuri de mend.

- Hêfê isanê hewl ke rew mıreno.

- Hêfê mı bêro torê.

- Hêgao ke vılo nêkerdo nu (nan, non) nêdano.

- Helal hazır, ya Xızır!

- Helal heram keno têwerte.

- Heni ke bio zar, zu astık ´ve postık ra mendê.

- Heni ke lerzeno, tı vana tewranie gureta.

- Heni ke tersa jê momi cor de ame or (war).

- Heq comerdo.

- Heq comerdu ra comerdo.

- Heq cor çêveru ra çêverê ra kero (a kero).

- Heq çı dano xêr bıdo.

- Heq esto dina de, piê xo serawo, veri ra nio.

- Heq hetê bê kesu dero.

- Heq isoni (isani) motazê mıxeneti nêkero.

- Heq ke da nêvano lazê kamio, çêna kamia

- Heq ke zona, quli ra wedardene rınd niya.

- Heq mıdo, ezi ki to di.

- Heq mıra hes nêkeno, ezi ki deyra hes nêken.

- Heq rametia xoro aste kero.

- Heq Tala derdê cigere ve dısmenê mınê axrete nêdo.

- Heq Tala isonê neqi qıdıxê made mevezo.

- Heq Tala ma tawuyê na qesu nêkero.

- Heq Tala mal dey do, fırsat dey medo.

- Heq Tala mezela ma dey ra dür bero.

- Heq Tala sas keno, kas mekero, kas keno sas mekero.

- Heq Tala, ma tawuyê to nêkero.

- Heq, koy ra gore vore (vare) dano.

- Heqi ra bıbienê, Kırmancia beleke reyna biamenê, ala kam vosno, kam bienê vorek.

- Heqi ra ke amê, qul se bıkero.

- Heqo Tala mıdo ezık todi.

- Heqo, emaneta xo peyser bije.

- Hequ Tala ison ve vêsanie tervia nêkero.

- Her ´ke gına çamuri ro, wayir ra qewetın kes çino.

- Her ca de bêçıka xo esta.

- Her ca qesey meke, bır ´ve goşo.

- Her caê to ke adır bo, sekena? Hondê xo ca vêsnena.

- Her çi meydan dero.

- Her çiçege boê nêdana

- Her çı zono (zano) wenca boro (buro).

- Her dare koka xo serowa.

- Her dare ra qoçıke nêvîrajina.

- Her ke bi vêsa, zıreno.

- Her ke hero, ree gıneno çamuri ro.

- Her kes ağaê çê xowo

- Her kes ayvê xo nimeno thê.

- Her kes barê Heqi poşt nêkeno.

- Her kes het. ra onceno.

- Her kes kerdena xora gore vineno.

- Her kes lazê ma u piê xuwo (xowo).

- Her kes lazê piê xoyo.

- Her kes rıskê xo weno.

- Her kes, honde tali u qederê xo onceno.

- Her keşi derdê de xo esto.

- Her keşi jê xo mezone (mezane).

- Her keşi rê esto, marê çino.

- Her ki esto, herê heru ki esto.

- Her ko ra gêver bio, çımı ki dewe onto.

- Her pêxamberi dua canê xo kerda.

- Her qafıke ra qesê vejino.

- Her tair (their) ´ve zonê xo waneno.

- Her tair (their) halênê xo ´ve xo vırazeno.

- Her tenge ra dıme hiraie esta.

- Her vas koka xo sero roweno.

- Her wela adıri de gevij dano.

- Hêrdisa to bia sıpê, serm nêkena.

- Hêrdise bıze ra ki esta.

- Hêrdise ra gore sane beno.

- Herê bê perire bar beno zaf.

- Herê borono.

- Herediye, boxça xo gurete şiye

- Heremus wele kıneno, keno xo ser

- Heri rê mom şiya vato: "ya koli, ya ki areê qedia."

- Heri vato, "azna zon", şiyo çêmi ver, vato," mı xo vira kerd".

- Herkes moa(maa) mı pers keno (perseno), piê mı kês pers nêkeno.

- Hero bê kira her kes niseno ro cı.

- Hero bê kirawo.

- Hero ke gever bi, vergi ra nêterseno.

- Hêrs ra ke nişta ro,zerar ra urzena ra.

- Hêrsra ke ustara, zerar ra nisena ro.

- Hes gême ra heredio, xevera gême çinê bia

- Hes ke bi khokım, qidie (gudiê) xo pê kay keno.

- Heştire çımu jê la u laşer şi

- Hewnê isonê vêsani nino.

- Hewnê vêsani nino.

- Hewnê xo hewnê awreşiwo (hargoşiwo).

- Hewnê xo zur qesey meke, dıdanê Pexamberi dezenê.

- Heywano ke peê xo khul bi, qılancıke ke koti ra yena zoneno.

- Hiraisê ostori poştiya gao nêyri rawo.

- Hirê xo ame, şi.

- Hona boa sıt fek ra yêna.

- Hona ostor (astor) nêgureto, nalu ceno.

- Honde hêsar bio ke çino.

- Honde ke ma va, tuk ame zonê maro.

- Honde kutıki qimetê xo çino.

- Honde xode pil mebe.

- Hot tenu qewetin erjiê barê here( gureto barê here ra), vato: "Axx bêkhêşiye!"

- Hozor (hazar) reê posema bi.

- Hurdine pia sare naro zu (jü, yew) balisna.

- Huska husk qemetio pıra.

- Hı vato, pırnıke ra pero.

İ[bıvırne | çımey bıvırne]

- Isono ke gına waro, dostê xo çino.

- Isono ke gıra şi raê ceno.

- Isono kılm çiê xo verê gule dero.

- Inatê xo inatê khêrgo.

- Inatê xo, inatê Hermenio.

- Inu lınge esta (esta ra) zumini ver.

- Ison ´ve cüamerdie bımıro.

- Ison ´ve qesê domani raê ra nêsono.

- Ison bêxeta nêbeno

- Ison derdê xo ke nêvazo, derman nêvineno.

- Ison gereke dua ma u piê xo bıcero

- Ison hata nêramo ke, nêçineno.

- Ison isot dırvêta isoni nêkeno.

- Ison jü kêmerr ra dı qılancıku nêkıseno.

- Ison ke awe sero bo, mor bile qarsê isoni nêbeno.

- Ison ke Heqi ra nêtersa, isoni ra nêsermaeno.

- Ison ke merd wele (erde) bena deyra.

- Ison ke seveta germi ra fetelia, goçıka xo tey ceno.

- Ison ke tü kerd, peyser nêliseno.

- Ison kutıki de kuno çüwal ?

- Ison pi ra sêy nêbeno, mua ra beno sêy.

- Ison qailo ke tey şer kero.

- Ison reê xapino.

- Ison roza zue (jüê) beno, roza binê mıreno.

- Ison seveta xatıri ki bo, her sıl çarç nêkeno.

- Ison sole dırvêta isoni nêkeno.

- Ison tenge de isoni rê lozım beno.

- Ison vêsanie ra nêmıreno, ri ra beno çeqer.

- Ison xanêdanê hardê xuwo (welatê xuwo).

- Isoni ´ve qesekerdene, heywani ´ve boê kerdene zumini naskenê (sılasnenê).

- Isoni ra ke ri di, her waxt wazeno.

- Isoni sıto khal lito.

- Isono bêkes jê thairi bê perro.

- Isono çhêr xo nêgoyneno.

- Isono derg aqılê xo zoni dero

- Isono her herêna xo her ca beli keno.

- Isono ke dênı ra tersa, çêver(ê) (xo) hira ra nêkeno.

- Isono ke gına waro ust ra, zono.

- Isono ke hardi de niada, eyra bıterse.

- Isono ke Heqi ra nêtersa, eyra bıterse.

- Isono ke isoni ra nêsermawa, Hêqi ra nêterseno.

- Isono ke karê xo nêzono, peynie de posemano

- Isono ke mexmurêni kerde, eyra dür vozde.

- Isono phêt nona xo khemere ra vezeno.

- Isono rınd amrê xo kılmo.

- Isono rınd olvozena xode belio.

- Isono vêsa qatığ, bêhewık balisna nêwazeno

- Isono xêğ saydê isonê baqılio.

- Isono xıravıni ra qesê xıravıni vejinê.

- Isono zonaoğ ´ve nêzonaoğ jü nêbenê

- Jiare ke jiara, reê mırodê isoni kena.

J[bıvırne | çımey bıvırne]

- Jede senık de nia mede

- Jü hêra Balabanıji biya, vato " ez ağawo".

K[bıvırne | çımey bıvırne]

- Kaê domaneku nio.

- Kafa mı hurina, marê perey yênê.

- Kal werd, zerê mı dezna.

- Kam ke merd, wele bena deyro.

- Kam ke mı qail nêbeno, canê xo mı medo.

- Kam ke riê tode huyia xorê dost mezone.

- Kam merdene ver remo, xeleşio.

- Kam vano ke " doyê mı tırso".

- Kamij kêmere hawa fiyê binde vejino.

- Kamij kêmere ke gırsa, sarê xo pırode.

- Karê lerze seytan qarsê cı beno (qaris beno).

- Karê soni meverde sodır.

- Kata şêr, taliê mı mı ver sono.

- Kêmaşia isoni her waxt ki bena.

- Kêmera bınê golia.

- Kêmera bıni kerde ser, yê seri kerde bın.

- Kêmera çengi çenge de nina ro.

- Kêmera gırane hurêndia xode manena.

- Kêmera gırse hurêndia xo dera, kêmera qıskhêke kena qına xora.

- Kêmere bije serê zêra xo fie, na qese xo viri ra bıke.

- Kêmere esta hermê xo dezo.

- Kêmere meerze werte, qefçılie perena to.

- Kês dısmênê xorê nêvano alaqutare.

- Kês herme dey hard niano.

- Kes nasıve keşi nêweno.

- Kes seveta derdê keşi nêberveno.

- Kês vêsanie ra nêmerdo.

- Kêsegani ra jü muye ontene kara.

- Kêş mianê dey hard niardo.

- Kêş nêvatenê ke çhımunê to sera buri estê.

- Khêfe sovıni kêwt çımu.

- Khêrga dewletli rozê dı rey haku kena.

- Khêrga vêsane hewnê xo de qut diyo.

- Khêrge awe sımena, xo sero Heqi ro niadana.

- Khêrge kota roy ver, çımê xo hona sılond de biyo.

- Kherm satalê cı bio.

- Khesreta xo onte we, cırê cigerê mı bi letêy.

- Khokımo, aqılê xo biyo awe.

- Khufe gire da.

- Khırr derma bıvino, keno sarê xora.

- Ko çıxa berz bo, lınga isoni kunara cı.

- Kor ke Heqi de çıturi niadano, Heq ki kori de hên niadano.

- Kor uzanpêqa phi u khalıkê xo şen nêkeno.

- Kowo ke berz bi, mızê (dumanê) xo serowo

- Kozıkê domanekhu niyo.

- Kozıkê domaneku nêvırazeme.

- Kundıra ke hurenda sıloni de nêde, tomserda

- Kurnıke kert kerda.

- Kutiki pê huyinê.

- Kutık bile dostê wairê xo nas keno.

- Kutık çêwo ke cıra non boro, o çê nas keno.

- Kutık çı zono jare çıka.

- Kutık gostê kutıki nêweno.

- Kutık hata ke awe ro nêgıno, azna nêmıseno.

- Kutık ke zura, wairê xo wazeno.

- Kutık loweno, khêwrao vêreno ra.

- Kutık pê qêsa xıravıne huyino.

- Kutık wairê xo naskeno (silasneno).

- Kutık wayırê xo goz nêkeno.

- Kutıkê suriye şiş verayê.

- Kutıki de loêno (loweno), vergide zureno.

- Kutıki ra pers kerdo: " Qey lowena?" Vato: " Tersunê xora."

- Kutıko ke goz kero nêgıreno.

- Kutıko ke goz kero, dıdanunê xo isoni nêmısneno

- Kutıko ke gıreno cıra dür vınde

- Kutıko ke pizê xo mırd bi, şiye de kuno ro.

- Kutıko ke quzız bi, gilej fek ra çarç bena.

- Kutıko ke ro buru (boro) sanıke verê çımrawa.

- Kutıko koro, pereno isoni.

- Kuzê awe raa awe ra sıkino.

- Kıla isoni ke biê çewt, her kes nıçıke kuno cı.

- Kıla xo estê hard.

- Kıla xo gınê waro, qırê xo osa.

- Kırmancê (zazaê) ma nê dênê xo danê, nê ki yinkar kenê.

L[bıvırne | çımey bıvırne]

- Laê xo Haqi ra bırıyo

- Laz hetê pi ra, çêneke hetê maê ra sona.

- Laz ke goza, torn dendıko

- Leçeg(k)a to mırê bo.

- Leê mı de nêmend.

- Lêlê sondi kewt te.

- Lesa deva ki gırsa, gereke her ver şero.

- Lesa mı bie gırane.

- Lesa xo (honde) vizoiya, fêndê xo honde reseniyo.

- Lesa xo derga, aqılê xo kêmio

- Lesa xo vizoi bie derg.

- Letê hozori phonc seyo, o ki made çino.

- Lêwê xuyo zu hardi liseno, zu ki asmeni.

- Lokme bêrıza nêwerino.

- Lokme ke nêcüa, gula isoni de maneno.

- Lokmo gırs bıze (buye), qeso gırs qesey meke.

- Lüa lekasewere.

- Lüe canbaza, doqbaza

- Lüe xuya xo nêvinena, tükhê xo vinena.

- Lüye ke gêndi kerde, khergi dıma sonê.

- Lım nano gonra, nano riê isoni ra.

- Lım nano thêniyê ra, nano riê isoni ra

- Lınga tıya jüya na dinade, jüya a dinade, raşt qesey bıke.

- Lınga xo bêxera

- Lınga xo xêra.

- Lınge estara ver do waro.

- Lınge nan ro to, qılasnen ra.

- Lınge nan ro vêrê to , sıl de to fek ra ken tever.

- Lıngê xo estê pêser, reqesneno.

M[bıvırne | çımey bıvırne]

- Ma muya şia u sıpiê ra can da, sari werd.

- Malê na dina na dina de maneno.

- Martê bijêk kena qarte qurte.

- Mêrêsê pi rew qedino.

- Mergê mocli yeno, perrê nexsêni neyenê pa.

- Mezela bê pereê ke bıvino, mıreno.

- Miya şiaê ra voreko sıpe ki beno.

- Mordem gereke adıri de kay mekero.

- Mordemi kena tumanunê xo vezena.

- Mordêmi pilê xo ke nas nêkerd, Hêqê xo ki nas nêkeno.

- Mordemo çhêr xo nêgoyneno.

- Mordemo cüamerd qesê xo verde vano.

- Mordemo ke qesê xo nêzona qesey bıkero, zeke diko ke bêwaht vengdano vıle cıra kenê, henio.

- Mordemo vêsa des orxanu ke pıra dê (pa dê) oncia hewnê xo nino.

- Mordemo xayın tersoneko.

- Mordemo xayın berx u dar nêbeno.

- Moreka nezeri kerda pıra.

- Moro lük peyniê de bela xo vineno.

- Muria xağe gula isani de manena.

- Mı dest u phaê xo kari ra ontê.

- Mı hata nıka şüalenda xo ´ve herame ra nêkerda (herami rê ra nêkerda).

- Mı nê kerdo vind, nê ki diyo.

- Mıjde theyr qu nêkeno( newaneno).

- Mıra mevinê, Heqê xora bıvinê.

N[bıvırne | çımey bıvırne]

- Na çê bıvêsaê pila ke keno.

- Na dina ra destê xo ont.

- Na dina thola, taê ramenê, taê ki çinennê.

- Na dina ze areyiya, cerena.

- Na dina ze şiya dara, fetelina.

- Na dina ze wariya, keşi de nina.

- Na dina zurekere kami de yena.

- Na dinade ke ramıto, axrete de çineno.

- Na is peru ra niyo, sıra (dore) rawo

- Na kor uzağ sepetê ria toayrê nêbeno.

- Na lesa ney pırê hengu renguna.

- Na mıletrê elqen nêbena.

- Na nêbiayie kerda çêverê ma.

- Na qese gosare ke, gosê xo ke, xo viri ra meke.

- Na qese ki mırê bi derd

- Na qese ma wertê made bımano.

- Na qesu de qesê esto.

- Na sevaqê sodıra, hona qılancıke ci ser nêşiya.

- Na vizoyê lesa ney pırê hengu renguna.

- Namê cüamerdi esto.

- Namê ma bıdo.

- Namê xo esto, eve xo çino.

- Namê xo reyê eve dızdêni vejiyo.

- Namê xo reyê eve zurekêren vejiyo.

- Namê xo ve hardo şia kuyo.

- Namê xo vejino, canê xo vejiyo.

- Nao ke hêrneno ki rajiyo, na o ke roseno ki rajiyo.

- Nazara hazara qesey kerd.

- Nê anoğ esto neki şanoğ.

- Ne axu be ke to berzê, ne ki seker be ke to borê

- Nê berbeno ke ison tey bıberbo, ne huyino ke ison tey bıhuyiyo

- Ne can de lazê heli rê, ne can de lazi qolay rê.

- Nê cên, nê ki dan.

- Ne dosti ra şêro mordemo hewl, nê ki dısmêni ra

- Nê gostê ison yeno werdene, neki çermê xo beno pay

- Nê guretaoğo ne daoğo.

- Nê insafê xo esto, neki yımanê xo.

- Ne lokme gırs bıze, neki qeso gırs qesey bıke.

- Nê sondê xo beliyo, ne ki sodırê xo beliyo

- Nefesê dewreşi zof rındo.

- Neq ki esto, neqê nequ ki esto.

- Neqe hata çê Heqi zu neqa.

- Neqêni meke.

- Nevsetenık, nevsê xo zaftke (zaptke).

- Ney dest ra towa nino.

- Nêzonaêna xo ver qesey keno.

- Nêzonaenê ayv nia, nêmısaenê ayva.

- Ni cenikı ke des bêçikê xoyê, her bêçıke de hunerê esto.

- Noloti şero dey ke isono

- Nona huske, piazo tuz werdê xowo.

- Nona ma bê sola.

- Nona mına huske hemgênê sari ra wesa.

- Nona mıxeneti nêwerina.

- Nona serevdie nêwerina.

- Nona to ke çina, zone to bıbo.

- Nona vêri rê (suxre keno) candano.

- None ke biye letey, reyna pıra nênişena.

- Nonu sola zumini werda.

- Nuke şiye bazar de biê lovlovey.

- Nuki marê sanıku qesey keno.

O[bıvırne | çımey bıvırne]

- O hero, hora semera xo çina.

- O ke siliye bo, hêgaê made nêvoreno

- O moro kungo, bın de dano pede.

- O pırenê mı ra cero.

- O pırenê mıra qızo.

- O rozê sarê xo weno.

- Oğıre to rakerde bo.

- Omisê Seytani mebe.

- Omrê isoni zê wariyo, ewro yeno, meste sono.

- Ondêra goni oncena.

- Onto lao şilaro.

- Ospor ame pêya şi.

- Ostoro ke bê pere bi, kam qayıtê dıdano beno.

- Ostoro revan xo nêqefelneno.

- Wertê dinude awe ra nêverina.

- Wertê dı adıru de mendo.

- Wertê mianê hermuno xo to hen zona ke musoneo.

P[bıvırne | çımey bıvırne]

- Pasqul da qıne ro, kerd tever.

- Payna (dımê) kutik mede, kutık to nêpero.

- Pê ciê xo kaykeno.

- Pê paa xo kene pil.

- Peike (peêk) xo mendero peêkunê leylege.

- Pepug ve xane tode bıwano.

- Per u paê xo şikiyê

- Pere peri ano.

- Pere qılerê deştiyo, hên yeno hên sono

- Pero zu çêvera nejino.

- Peroz u pêsewe zu qura a.

- Peyê isoni de mevaze, vana riê isoni de vaze.

- Peyniya ma pêrune bınê hardê şiayo.

- Pilê xo nas nêkeno, Haqê xo ki nas nêkeno.

- Pilênia ke keno, vano, esto çino, ezo.

- Piyê feqiri-fıqariyo

- Piyê hewli ra lazo qolay.

- Piyo baqıli ra lazo aqılsenık.

- Pizê budelay ke bi mırd, çımê xo postalu dero.

- Pizê xo mırdo, çımê xo vêsano

- Pizê xo verê fêk dero.

- Ponc bêçıkiyê, poncemena zu niyê

- Posê (postê) kutıki ra meska doy nêbena.

- Poşt pêsane.

- Poşta xo sana cao qewin.

- Poştia cüamerdu ra weno sımeno.

- Poştia deyra weno sımeno.

- Poştia xo hard nina.

- Puç ke kot dare, cıra nêvejino.

- Pılorê dela beleke.

- Pırnıka tora fıtıl fıtıl yeno.

- Pırnıke bize riyê xo oncino we.

- Pırode, belawo, pıromede, qedawo.

- Pısıge çıxa cao berz ra berze ke, onca lıngu ser gınena waro.

- Pısıka xo pısıka awreşiya

- Pısınga 'ke sayd bıkero, nêniavkena.

- Pısınge gêver biya, dewran koto meri.

- Pısınge ke mijia xo dıye dırbetia mıde niadê

- Pısınge ra vato, " ciyê to dermano", wele kerda ra ser.

- Pısınge ver biya (şia), dewra koto meri.

Q[bıvırne | çımey bıvırne]

- Qafıka goze pır nêkena.

- Qafıka neyde aqıl niyo, tı hen zona sımero.

- Qafıka xo qolında, aqıl pa nêsono.

- Qafıke ke thole biye, aqıl cırê kar nêkeno.

- Qalê kutik bıke, çüe leê xo de rone

- Qatıra ke kalekê xo gul bi, semere ra xuye kena

- Qatıre ra pers kerdo, "pi to kamo?", vato, "xalê mı estoro".

- Qedao ke isoni rê yeno, malê isoni rê bêro.

- Qedırê dey gırano.

- Qedırê xo zafo.

- Qelema deyra goni vorena

- Qesê cahil isoni re çetın nino.

- Qese haqi rê kam se vazo.

- Qesê isonê feqiri pere nêkeno.

- Qese qeşi ano ra.

- Qese xo kêmera bıriyaiya.

- Qesê xo kerdo zu.

- Qesê xo sero vınde.

- Qesekerdena jêdiye pere nêkena.

- Qeso rınd mor lone ra vezeno.

- Qeso thol pizê ison mırd nêkeno.

- Qeso xıravın yê wayiriyo.

- Qesunê alık u fatıke qesey keno.

- Qesuno tholu ra çênike xo meqefelne.

- Qey bia pêrsa honde domanu, lawnena.

- Qey şia amo sıpi serde, çıko.

- Qey ze (jê) ostori tu hirena.

- Qey, ma çê qolê aşme çıko?

- Qudımê xo biyo şa.

- Qurıs verde mıreno.

- Qutê xo made wena, hakunê xo zovi ca kena.

- Qına şia u sıpıye meste beli bena.

- Qına xo ke çhêr kerê endi hondera, qılancıke hona ci ser nêşiya.

- Qınake rut biye her kes tüyê cı keno.

- Qıne erzena we.

- Qısmetê to ke çıko, qoçıka tode u vejino.

R[bıvırne | çımey bıvırne]

- Raa xo ra bımane, hawalê (olvozê) xo ra memane.

- Raa xo sas kerda.

- Raê bırrna, do pıro.

- Raê ra kewtê virnie, do pıro.

- Ree ke biye, şia rınd bena şiae.

- Reê niyo dı rey niyo, endi beso yê to.

- Retia hode niadano

- Retie bınê hardê mezelede bena

- Ri de ke niade, rıskê isoni bırino.

- Ri ke da cı, nafaki astar wazeno.

- Riê to reyna ra mı memısno.

- Riê xo bi şia.

- Riê xo nêdezeno.

- Riê xo tene huyiya.

- Rio nerm mıra diyo.

- Rio şa u sıpe tever de.

- Rio şia u sıpê beli bi.

- Roê xo hata nêvejiyo, xuya xo nêvejina.

- Roşta çımunê xo pa şiye.

- Roşta çımunê xo verdia de.

- Roza ke Haq da dey, Heq u Tala de dısmenê mı nedo.

- Roza qolaye keşirê nêro.

- Roza xo biya şia.

- Rozê yena oncia riê zuminde niadame.

- Rozê yena rozê ra xıravına, sewê yena sewê ra tariya.

- Rıê to be korek bo.

- Rınd u xırave meste malım beno.

- Rındekêni de niamede, xuye de niade.

- Rındêni bıke, rındeni bıvine.

- Rındeni u xıravinênia isoni nawa.

- Rındi rê kês xıravın nêvano.

- Rıskê xo kemer ra vezeno.

S[bıvırne | çımey bıvırne]

- Sar beçıkunê xo goz keno.

- Sarê dey jê mori kerd po( pon).

- Sarê dey werd.

- Sare husko, Nuh vano Pexamber nêvano.

- Sare husko, qese pa nêniseno.

- Sare ke cırakerê coro (qeytan) zür nêkeno.

- Sarê mı balisna sero, gosê mı dina sero.

- Sare şiawo, şia giredo

- Sarê tu ke nêdezeno, huskê bendero cıne, bıdezo.

- Sarê xorê bela guret.

- Sarewo sari verde, bojiyo boji verde.

- Sari rê adeto, marê tometa

- Savır kılıtê cenetio.

- Sayiya cüamerdu ra bi mordem.

- Se kena bıke, coru bebextêni meke.

- Se kena bıke, hete Heqi ra ra meverde.

- Sera Haq des u di asmia.

- Sero lerzeno.

- Sero none xo weno, bın de kıneno.

- Sero perri kerde ra.

- Seveta xatıri ağu nêsımino.

- Seveta zu qurs canê xo dano.

- Sewe bê ma u bê pia.

- Seytan mıra vano " ney dewna ke".

- Seytan tız kerd.

- Seytan xapneno.

- Seytani rê pıre derzeno.

- Soe ke dare ra biye, her kes kemer saneno cı.

- Sola non kemia.

- Solıx ro mı bıria.

- Sondi weno, xo erzeno adırê Haqi.

- Sunık punıka xo qefçıla.

- Süriya bêşüanie (boka vergia) verg weno.

- Sıfrê xanedanu dayma hardi dero we nêdarino.

- Sılorê çımunê xo pak ke qefçılo boyın.

- Sınata pi laji rê manena.

- Sınate bilezıka zernênia.

- Sırê xore khela gonia.

- Sıto helal lito.

- Sıto xırabın lito.

Ş[bıvırne | çımey bıvırne]

- Şiya xo şiya helıga.

- Şiya kami ra xeleşina.

- Şime der(ey)i ver, dere ma verde beno (bi) jüa.

- Şüane peyê ağayde astê piyê ağay vano.

- Şifetê xo tı hên zona ke şifetê kutikiyo.

- Şiyo vırenia cinike.

- Şiya honıke de jê selexani merediyo ra.

- Şiya to bêro mı sare de.

- Şiya mıra terseno.

T[bıvırne | çımey bıvırne]

- Taê borê, taê tey niadê.

- Taê candê, taê borê.

- Tajia mı ke mıde rast bo, awres lewunê mı nêkoçeno

- Tê desti ra fetelnenê.

- Teliyê xo kêşi ra nêşiyo.

- Tencıko gırs herey girino.

- Teresê cinia xowo.

- Ters nêzono, cigera xo dı çalato.

- Tersonıko, cigerê xo ponc perey nêkenê.

- Tersu dano ve cı.

- Tersu ra xode kerd.

- Têsa beno awe, têsa ano.

- Texto phuç mıx nêceno.

- Tezelê taliyê isoni ke nêgura, zora se bıkeri.

- Thair ´ve peru perenora.

- Thomora caê xıravıni tedera.

- To cen bınê lingunê xo, loklu de to fek ra ken tever.

- To con dan we hardi ro, mezg pırnıkunê tora ken tever.

- To çım de ez biyo teli.

- To çıtur boê gurete?

- To gereke bınê na karê gırani ra urze ra.

- To hêni zona bulisk kuyo pıra.

- To hêni zona ke mıloçıko werdo.

- To Heqê xora bıvine.

- To lınga Seytani sıkıte, çıko?

- To nano ro heri, dımı ki dano ra to dest.

- To nu de wen, ci de ken.

- To tozê bınê lıngunê dey nêkena

- To zonê xo qulerito ro çıko, qesey nêkena.

- Tora gonu rew bo.

- Torê çiê lozımo, nêvana.

- Torê dina ra bıxemelne.

- Torê zof tayin lazımo.

- Torje dave lınga xoro.

- Torje dove dare ro, dare vato dımê to mırao.

- Toyê to cenıka xo sero diyo çıko?

- Turikê isonê zurekeri dayma bınê çengi dero.

- Tı a çapanêni de şerê, bıko!

- Tı arei veri ra ama, çıko?

- Tı bınê na qesu ra nêvejina.

- Tı cande, werdoği zafê.

- Tı gamê bi, ez dı gami yen.

- Tı gereke omise zaman be.

- Tı gılo ke nista ro cı, ey bırnena.

- Tı hên zona ke pêru tey beno mezele.

- Tı hêni zona ke bijeko bêwaxto.

- Tı hêni zona ke goligê axuro.

- Tı hêni zona ke gılê koy ra biyo pil.

- Tı hêni zona ke herê bıriyo.

- Tı hêni zona ke heso dırvetıno.

- Tı hêni zona ke hewiya xoya.

- Tı hêni zona ke mija Tırku şiya pede.

- Tı hêni zona ke nakê mı cıra kerdo.

- Tı hêni zona ke sıtê pısınge ra goş kerdo.

- Tı hêni zona ke xozê dalo (dalıko).

- Tı hepıs ra xeleşiya ra.

- Tı i qesu kıla mırê qesey bıke.

- Tı isoni ge nana ro ospori, ge nana ro heri.

- Tı ke adır be, hondê xo ca vêsnena.

- Tı ospora ez payo, çıko?

- Tı tıya, ez ezo.

- Tı ve hardo şia kuyê ke, tı cuamerda!

- Tı vêsanie ra ama.

- Tı wairê az u uzia, barê Haqi poşt meke.

- Tı wazena ke kıncunê tuyê qilêrünu veji werte.

- Tı xıravera xeleşiya ra çıko.

- Tı zaf xo goynena.

- Tı zerê mua xode çituri new asmi vıneta.

- Tık sanıkunê khanu qeseykena.

- Tımonunê xode kerd.

- Tırıa miye, miye rê bar nêbena.

- Teh, ondêri werdo, bese nêkeno bıne vêri ra şêro.

U[bıvırne | çımey bıvırne]

- U çalımê tora kês nêterseno.

- U zon ke nêbo, qılancıki çımu vezenê

- Uzağê to ve korbo sola!

- Uzağkoro.

- U zon ke nêbo, mirçıki çımu vezenê.

- U ki mırê biyo wayirê goçêna darkıne.

- U ke çı malo ez ey nasken

- U bınê goli de mosu moreno.

V[bıvırne | çımey bıvırne]

- Va dênê mı bıbo, qılancıka beleke de bo.

- Vake nêvo verg nêlewino.

- Vake pêrode, nêvake bıkıse.

- Vanê " mordemke mor kıst tij vera nêverdano

- Vanê " tı gureena ( meguree) taliê to bıguriyo.

- Vanê "cinika rındeke de nia dana sevabo".

- Vanê, " khırri ra, korri ra, lengi ra bıterse".

- Vanê, "mordem ke heroz çıyê mehesno, gosê xo benê dergi".

- Vanê, "na dina iştirunê gay serowa".

- Vanê, "pi bağ do lazê xo, laji salqımê hengure piê xo nêda".

- Vanê, "roz hozor beno, hozor u zu ki mıreno. O zu raa cinik(er)a mıreno.

- Vano weyiye ke sarê xorê.

- Vano, " na dina yê mına".

- Vano, "na koy mı vırastê".

- Vasê kowu sarê ma sero rewa.

- Vatena xora gereke peyser mevındê.

- Vayê cünê xo amo vaydano.

- Vengê xo zaf weso.

- Ver de dosto, peyde dısmeno.

- Ver some, goz keno, dıma some, paskulu erzeno.

- Verê çımunê xo bi tari.

- Verê fekê mı kena saê.

- Verg roza dunane de nia dano.

- Verga vêsa kotora oroz, bese nêkerdo şero, vato, " teh ( tew) onderi werdo bese nêkeno bınê vêri ra şero".

- Vergi de weno, qılancıke de qıştneno.

- Vergo ke feteliya, vêsa nêmaneno.

- Vergo ke mısa gore, nêvındeno.

- Vergo vêsa zureno

- Vero coy derjêni xo de ke, hona pıncırari yê bini de ke

- Vêsa voz dano tever, rut vozdano zere.

- Vêsani rê nono husk ze ( jê) hemgenio.

- Veyve eve (ebe) dawul u pıpıke wêso.

- Viala pinca, cığa bıbırnê, oncia az dana.

- Vijer zu ewro dı, tı nia kena.

- Virqoşiya( vıroşiya) lingunê mı bi.

- Vore ki sıpia, ison sero ciê xo keno.

- Vore vora, rêçi biyê vindi.

- Voreko hewl koz de bêliyo.

- Voro tüke zımelê, vorde tüke herdisa.

- Vılê isonê sey daima çewto.

- Vılê xo tı hêni zona vılê keseganiyo.

- Vırtisê mı cıra yeno we.

W[bıvırne | çımey bıvırne]

- Wes bo, va peê hot kowu de bo.

- Waxtê Nuh Pêxamberi ra mendê.

- Wele ve sarê xo seri de erzeno.

- Wele ve cêncênia toro bo, tı ki vana, " ez cüamerdo".

- Warwayo, vırano, vêsano xızano.

- Wazeno ke isoni qoçıkê awe de bıxenekno.

- Wereza hetê xali ra şiyo.

- Weno, nêweno ke, mırd nêbeno; tı hêni zona ke mılaketi qıne ra oncenê.

- Wes halê nêweşi de nêzono.

- Weşiyê nêweşiye ki seweta marawa.

- Wertê xo lınga tıfongia.

- Wertê xo qê çino.

- Wertê mara qe awe ra nêvêrêna.

- Wayirê manga şiyo, wayirê here ra do wasto.

- Wayirê pi-kalıkê to bêro comerdie.

- Wayirê pirê mı tüye riê to kero.

- Wertê made koy estê.

- Wertê xo çino.

- Wertê çımu ra tıreno.

- Werte de fızıleni keno.

- Werte ra bi vind şi.

X[bıvırne | çımey bıvırne]

- Xanê xo dariyo we.

- Xanê xo we dariyo.

- Xapa xo fişta ra gape.

- Xaşiya thole pay ra nêvındena.

- Xatırê cüamerdu esto.

- Xatırê kutiki çino, xatırê wayiri esto.

- Xatırê xo esto.

- Xayın coru berx u dar nêbiyo.

- Xêra Haqi bo, va rozê tepiya bo.

- Xêra Haqi bo, va sodır bo.

- Xêrê xo ke piê xorê çine bi, kami rê esto?

- Xo ´ve xo huyiya.

- Xo aynê dêvu de vineno

- Xo nano ro bomêni.

- Xo nano ro nêzonaene.

- Xoci hewla diya( dia), dua xo viri ra kerda.

- Xonça cüamerdu hardi ra we nêdarina.

- Xıravo, barê Haqi poştmeke.

- Xıravın ki esto, xıravınê xıravınu ki esto.

Y[bıvırne | çımey bıvırne]

- Yaranie nêzono.

- Ye her rındeke qusurê de xo esto.

- Ye her oroji davacerê xo esto.

- Ye kêşi kêşi rê nêmanena.

- Ye bıza kole bıza iştirinerê nêmanena.

Z[bıvırne | çımey bıvırne]

- Zaf can de, kêmi can de, peynie de merdena.

- Zaf can de, senık can de, peynie de çor metrey kuras´ve qalıvê Zovinaê.

- Zaf çımeroşto.

- Zaf gosehirawo.

- Zaf ri şao.

- Zalımo, isoni qoçıkê awe de xenekneno.

- Zamaê isoni herê isoniyo.

- Zê asıqu gureto pıra.

- Zê boğê foli, hetê veri ra erjino ra manga ser.

- Zê boxê fol vıle tadano.

- Zê bıjekê hemlıko.

- Zê çikê adırio.

- Zê dele rısnena ro.

- Zê dıme herio, nê beno derg nê beno kılm.

- Zê guda vore vıloşia ro.

- Zê heliê çholi ame ra ser.

- Zê heliyê çholiyo.

- Zê hewnê sewe yeno ra mı vir.

- Zê kêrga agopi quletneno ro

- Zê kêrziki nişto pıra.

- Zê kherge leyru vezena.

- Zê kutıkê çarşi löşt keno

- Zê kutıkê vêsani hasori biyo.

- Zê loğa kore şiya pêserde.

- Zê merê hereviyayi gıneno qavi ro.

- Zê meri çüal lone keno.

- zê mordemê sey destê xo veri raê.

- Zê morê polak çiv dano.

- Zê mıloçıku onceno.

- Zê osteri hireno (hirena).

- Zê pemi zaf nermo.

- Zê pepug qakıt hata sodır.

- Zê pepugi gıle dar u beri ra waneno.

- Zê polevano, ponçê xo semernay we kewt cı.

- Zê pısınga qınê vêsayie kozıkê adıri ra nêvejino.

- Zê sanıka lüyê qeseykeno.

- Zê sıtê maa to torê helal bo.

- Zê vay ame, şi.

- Zê vergê vêsani zureno.

- Zê veyvika peê pêrugo.

- Zê Xızırê Hewarê mıde rest.

- Zê zarance dısmenê cısnê xowo.

- Zeke ga kardi de nia dano, hên bınê çımura nia dano.

- Zêlalo qeruno.

- Zerê mı kuno hurê.

- Zerê mı nêceno tey qesey bıkeri.

- Zerê mıra goni sona.

- Zern qıskheko qimetê xo berzo.

- Zern zenge nêceno

- Zerya xo esta.

- Zof eve goni gureto.

- Zof luko, nêverdano ke thair ra pero.

- Zof sermonıko (sermaneko), hardi de niadano.

- Zof temokaro, desti ra dılapa awe nêrışina.

- Zonê xo ame guretene.

- Zonê xo bi gıra.

- Zonê xo gıredia.

- Zonê xo jê çarıxi zof biyo derg.

- Zonê xo zof biyo derg.

- Zonê xode qına xo fiye, sero ronise.

- Zora kewt (kot).

- zorê kami ke şi kami.

- Zu (jü) ez zon, zu ki Heq zono.

- Zu baqıli ra ke çewres rey vake "bomo", beno bom.

- Zu bom kêmerê erzeno zu gol, çewres baqıl bese nêkenê vezê.

- Zu fek ra ke qesey kerd zu teleke boncê des polıki ginenê waro.

- Zu ke qılafet de nia do, mordem say keno.

- Zu pi des domanu keno weyiye, des domani jü pi weyiye nêkenê.

- Zu sılond de dı dik nêbenê

- Zur key raşt vejiya.

- Zuruno ke keno çêsaye pê mıreno.

- Zuy vato, " pola to cen na dina ra fetelnen", vato "tı mı dera yaki niya".


Arêkerdoğ: Bava Ali

Nuştoğ: Usxan Cemal