Zıwanê Anatoliye

Wikipediya ra ensiklopediya xosere
Jump to navigation Jump to search
Zıwanê Anatoliyê ke zemanê antiki de Anatoliye de qal biyêne

Zıwanê Anatoliye namê gruba zıwanana ke rıçıkê inan peyniye diya. Zıwanê Anatoliya bıngruba zıwananê Hind-Ewropa de mendêne. Zıwanê Anatoliya şenê bıtarixnê miyanê serranê Vİ 2. u 1. hınzarserri de koloniê Asuriê ticareti de u serrê İmperatoriya Romayê peyêni seserrê 2 u 3ıne de. İsay ra tepeya seserrê 4ıne u 5ıne gamê zıwananê Anatoliyê peyêni vêniyenê.

Zıwanê ke qal biyêne[bıvırne | çımey bıvırne]

Ornagê grubiê verêni;

  • Hititki (nesili), Vİ 1600 u Vİ 1100 miya de, zıwanê İmperatoriya Hititiê resmiyo.
  • Luwki (luwili), zıwano ke Hititki ra nezdiyo, cayê ke bınê kontrolê Hititi de mendê, uca de qal biyêne. Nuştışê zaği u nuştışê asayışi be dı alfabey ra nusiyêne.
  • Palaki, zımeyrocawanê Anatoliye de (mıntıqa Kastamoni) de qal biyêne. Rıçıkê xo verê İsay ra seserra 18ıne ra şonê. Seserra verê İsay 13ıne de vini biyo. Metinê Hititi de ey ra tepeya zaf kemi nuştey mendê ke ê zi serê duayan rê nusiyayê.

Zıwanê ke sınıfiyenê ke rıçıkê inan mıntıqa Ege u Deryao Miyanêne ra gırey danê;

  • Likyaki Çağê verêni de Likya de qal biyêne. Kamca de qal biyêne senên qal biyêne tam nêzaniyeno.
  • Milyanki, Likyakiyê B zi vaciyeno, fekê zıwanê Likyakiyo. Dey ra tepeya teyna yew nuşte mendo.
  • Karyaki, Karya de qal biyêne. Zıwanê eskerê Karyao ke eskerê Karya seserra İsay ra veri 7ıne de Mısır de verda. İsay ra veri seserra 3ıne de peyniye diya.
  • Pisidyaki u Sideki (Pamfilyaki) enê zıwani kemiyê, inan ra tepeya nuşte nêmendo.
  • Lidyaki zıwano ke Lidya de qal biyêne, İsay ra veri seserra 1. de vindi biyê.

Taê zıwanê bini estê ke bınê ena grube de amariyenê, hama inan ra tepeya metinê nusiyaye qet nêmendê, namê inan zi: zıwanê Mysia, Amca, Kapadokya u Paflagonyao.