Şiran

Şiran
Melumat
Tewr	Qeze
Dewlete	Tırkiya
Wılayet	Gumuşxane
Erd	927,9 km2
Nıfus	20 084
Berziye	1 457 m
Geokod	739574
Website	www.siran.bel.tr
Wikidata sera bıvurne

Şiran, yew qezaya wılayetê Gumuşxaneya. Qezaya Şirani hetê rocakewtena Gımışxaneyi de ca gêna. Hetê rocakewtene de Erzıngan, hetê veroci de Bayburt û Erzurum, hetê zımeyi de Giresun û hetê rocawani de qezaya Kelkit estê.

Tarix

Şiran de hetê tarixi ra zaf medeniyetan hukım kerdo: Hititi, Persi, Romayıci, Bizansıci, Selçuqıci, Aq Qoyunıci, Qere Qoyunıci û Osmanıci. Tarixê 1923yıne de, be awankerdışê Cumhuriyetê Tırkiya, Şiran biyo qezaya Gumuşxaneyi.

Coğrafya

Riyê erdê Şirani nêzdiyê 1.000 km²yo. Erdê qeza koyın û tûmıkıno. Çemê Kelkiti miyanê qeza ra vêreno ra. Ware, çere û bır zaf estê. Hewayê qıtayo ke zımıstani serd û vare, amnani ki germ û huşk esto.

Her çıqas ke Şiran be coğrafya ra mıntıqaya Deryayê Siyayi dero, labelê hetê rocakewtena na mıntıqa de ca gêno û hetê tarixi, zıwani û kulturi ra miyanê dorhêmê Zazakiyê Zımey de hesab beno.

Nıfus û ekonomiye

Nıfusê qeza nêzdiyê 20.000 kesiyo. Merdımê mıntıqa zêde be rençberiye û maldewariye ra debara xo kenê. Qil, lobiye, genım, cew, kartoli û yemişê mıntıqa klasikê Şiraniyê. Hemgênê wareyi, peynır û heywandariye zi ekonomiya mıntıqa de cayo muhim gênê.

Merdımi

Şiran de zêdeyêr Tırk û Kırmanci estê. Her dewe de ki yew qomê Kırmancanê Elewiyan esto. Nê qoman zêdeyêr keyeyê xo Erzıngan, Dêrsim û tayê ki mıntıqeyanê dormeyi ra koç kerdê. O keye zıwanê ma (Kırmancki) qısey keno û baweriya Elewiyiye paweno.

Kultur

Govendanê Şirani de vêşêri kemançe û dahul û zûrna piyayiye kenê. Miyanê Kırmancanê Elewiyan de Hewtemal firaz beno, Rocê Xızıri gêriyeno û Cem gıre diyeno. Zıwanê ma xısusi miyanê keyan de nê rocan de qısey beno.

Nahiyeyi û dewi

Qezaya Şirani de yew merkez û zaf dewi estê. Şar dewanê xo de rençberiye, maldewariye û wareciyêni keno.

Gıreyê teberi

• http://www.siran.gov.tr/