Tibet

Wikipediya ra ensiklopediya xosere
Jump to: şiyayış, Cı geyre

Tibeto kulturel/tarixi

Light green.PNGSolid yellow.svg  Tibeto ke miyandê Çini de maneno
Red.svgSolid orange.svgSolid yellow.svg  Erdê ke grubê Tibetıci heqe ida kenê
Solid lightblue.pngSolid orange.svgLight green.PNGSolid yellow.svg  Tibeto ke Çin vêneno.
Light green.PNG  Aksai Chin, cayo ke Hindıstan heqe ida keno
Solid lightblue.png  Cayo ke erdê Tibetiyo hema kontrolê Çini de niyo.
Solid blue.svg  Cayê ke erdê Tibetiyê kulturelê.

Tibet (be Tibetki: བོད་; bod, be Çinki: 西藏) cayo ke miyanê Asya de ca gêno, welatê şarê Tibetiyo. Berziya Tibeti heta 5000 metreyi ra veciyena, coka ke naca zey "serê cihani" zaniyeno. Dorme ra hetê zımeyi de Şincan Uğyur u Qinqhai, rocvetış de Sichuan, veroc de Hindıstan, Bhutan u Nepal estê. Paytextê Tibeti Lhasayo. Zemanê veri de Tibet serbest u xoser biyo. Heta serra 1950ıne Tibet xoser mendo, xo idare kerdo. Cumhuriyetê Şariê Çini serra 1950ıne de ameyo tiya, işğal kerdo u vısto ra destê xo. Hukmatê Cumhuriyetê Şariê Çini ra gore, Tibet her tım herra Çini biya, teyna miyandê serranê 1913 u 1950ıne de destê hukmatê Cumhuriyetê Şariê Çini ra veciyo. Yanê Çini ra gore naca hetê vêrde ra herra Çiniya tarixiya.

Tibetıcan ra gore zi Çin kultur u şarê Tibeti kerdê xırabe, kıştê, naca de cênosid (qırrkerdış) vıraşto u Tibeti sero cênosido kulturel vırazeno, rameno. Hukmatê Çini ra gore zi idaya (vatena) Tibetıcan raşt niya, spekulasyonê teberê raşti dera. Serra 1959ıne de Dalay Lama verba hakimiyetê Çini de serewedarıtış vıraşto. Humkatê Çini u Dalay Lama ameyê pê, inan miyan de pêameyış (sulh, aştiye) vıraziyayo. Dalay Lama vêrdo ra Hindıstan. Hema ke ewro zi Cumhuriyetê Şariê Çini u hukmatê Tibeti miyan de, Tibet erdê Çiniyo ya zi niyo, problemi estê.