Wikipediya, ensiklopediya xosere ra
Zazakiyê Grafematikio Standard:
- Peybend -ış zıwano standard de naman ifade keno.
- Peybend -en zıwano standard de wextqısan ifade keno.
| varyantê çekuye |
çekuya standarde |
eslê çekuye |
netice |
| nuştoğ, vatoğ, kerdox, vıraştox | -oğ | ermenki: -oğ oɫ | Şablon:Done |
| dewıc, dewıj, dewız | -ıc | | Şablon:Done |
| kerdış, bermayis, gırewtış, qırayis | -ış | farskiyo miyanên: -ışn | Şablon:Done |
| kerdene, kerdenı, kerden | -en | farskiyo miyanên, partki: -en | Şablon:Done |
| verên, miyanên, verin, miyanin | -ên | | Şablon:Done |
| zürker, zürkar, nuşkar, wendekar, karker, karkar | -kar | ewıstki: kāre- | Şablon:Done |
| varyantê çekuye |
çekuya standarde |
eslê çekuye |
netice |
| ni-, nı-, nê- (nımune: nêweş, nêkeno) | nê- | ewıstki: ne- | Şablon:Done |
Zemirê kesan:
| pers/num |
varyantê çekuye |
çekuya standarde |
eslê çekuye |
netice |
| Rectus |
| 1.sg. | ez, az | ez | ewıstki: ezêm, partki: ez | Şablon:Done |
| 2.sg. | tı, tu | tu | ewıstki: tū-, farskiyo khan: tu- | Şablon:Done |
| 3.sg.m. | o, u, aw, wı | o | partki: ō | Şablon:Done |
| 3.sg.f. | a, aya, ya | a | | Şablon:Done |
| 1.pl. | ma | ma | ewıstki: āhmāke- | Şablon:Done |
| 2.pl. | şıma, sıma | şıma | ewıstki: xşmāke- | Şablon:Done |
| 3.pl. | ê, i | ê | | Şablon:Done |
| Obliquus |
| 1.sg. | mı(n), mın | mı(n) | partki: men | Şablon:Done |
| 2.sg. | to, tu, tü, tı | to | | Şablon:Done |
| 3.sg.m. | ey, yı, yi, i | ey | | Şablon:Done |
| 3.sg.f. | aye, aya, yê | aye | | Şablon:Done |
| 1.pl. | ma | ma | ewıstki: āhmāke- | Şablon:Done |
| 2.pl. | şıma, sıma | şıma | ewıstki: xşmāke- | Şablon:Done |
| 3.pl. | inu, inan, yin | inan | | Şablon:Done |
Sufiksê zemiranê kesan:
| varyantê çekuye |
çekuya standarde |
eslê çekuye |
netice |
| ezan, ezon, ezane, ezune, eza, ezu, ezo | ezan | farskiyo miyanên, partki: -ān (konyunktif) | Şablon:Done |
| tıya, tıyi, tıyê, tıyay | tıyay | farskiyo miyanên: -āy (konyunktif) | Şablon:Done |
| oyo, uyu, awo | oyo | partki: ō | Şablon:Done |
| awa, aya, ayawa | | |  |
| mayim, mayime, mayi, mayê | | farskiyo miyanên: -ēm |  |
| şımayê, şımayi | şımayê | farskiyo miyanên: -ēd | Şablon:Done |
| êyê, iyi | êyê | farskiyo miyanên: -ēnd | Şablon:Done |
Zemirê demostrativi:
| pers/num |
varyantê çekuye |
çekuya standarde |
eslê çekuye |
netice |
| Rectus |
| Maskulin | no, eno, ano, ın, en | no, eno | | Şablon:Done |
| Feminin | na, ena, ana, ına | na, ena | | Şablon:Done |
| Plural | nê, enê, ani, ni, ıni | nê, enê | | Şablon:Done |
| Obliquus |
| Maskulin | ney, eney, ani, ni, ıni | ney, eney | | Şablon:Done |
| Feminin | naye, enaye, anaye, ınaye | naye, enaye | | Şablon:Done |
| Plural | ninan, eninan, aninu, ninu, ınin | ninan, eninan | | Şablon:Done |
| Kasus |
singular masculine |
singular feminine |
plural |
eslê çekuye |
| Rectus | -ê | -a | -ê | |
| Obliquus | -ê | -a | -an-ê | farskiyo miyanên: -ān |
| Kasus |
Formê be izafey |
mane |
| Rectus | her-ê ciran-i | komşunun (eril) eşeği (eril) |
| . | her-a ciran-i | komşunun (eril) eşeği (dişil) |
| . | her-a ciran-e | komşunun (dişil) eşeği (dişil) |
| . | her-ê ciran-i | komşunun (eril) eşekleri (çoğul) |
| . | her-ê ciran-an | komşuların (çoğul) eşekleri (çoğul) |
| Obliquus | her-ê ciran-i | komşunun (eril) eşeğini (eril) |
| . | her-a ciran-i | komşunun (eril) eşeğini (dişil) |
| . | her-a ciran-e | komşunun (dişil) eşeğini (dişil) |
| . | her-an-ê ciran-an | komşunun (eril/dişil) eşeklerini (çoğul) |
| . | her-an-ê ciran-an | komşuların (çoğul) eşeklerini (çoğul) |
Atributi:
| funksiyon |
kasus |
genus |
substantive |
adjektive |
mane |
| Prädikativ | Rectus | m.sg. | her-Ø | gewr-o | eşek (eril) gridir |
| . | . | f.sg. | her-e | gewr-a | eşek (dişil) gridir |
| . | . | pl. | her-i | gewr-ê | eşekler grilerdir (çoğul) |
| Attributiv | Rectus | m.sg. | her-o | gewr-Ø | gri eşek (eril) |
| . | . | f.sg. | her-a | gewr-e | gri eşek (dişil) |
| . | . | pl. | her-ê | gewr-i | gri eşekler (çoğul) |
| Attributiv | Obliquus | m.sg. | her-ê | gewr-i | gri eşeği (eril) |
| . | . | f.sg. | her-a | gewr-e | gri eşeği (dişil) |
| . | . | pl. | her-an-ê | gewr-an | gri eşekleri (çoğul) |
Wextê nıkay (present) indicative:
| varyantê çekuye |
indicative |
eslê çekuye |
netice |
| manenan, manenon, manenane, manenune, manena, manenu, maneno | ez manenan | farskiyo miyanên: -ān | Şablon:Done |
| manena, maneni, manenê, manenay | tı manenay | farskiyo miyanên: -āy | Şablon:Done |
| maneno, manenu | o maneno | partki: ō | Şablon:Done |
| manena | a manena | | Şablon:Done |
| manenim, manenime, maneni, manenê | | farskiyo miyanên: -ēm |  |
| manenê, maneni | şıma manenê | farskiyo miyanên: -ēd | Şablon:Done |
| manenê, maneni | ê manenê | farskiyo miyanên: -ēnd | Şablon:Done |
Wextê nıkay (present) continuative:
Wextê nıkay (present) subjunctive:
Wextê nıkay (present) imperative:
| varyantê çekuye |
imperative |
eslê çekuye |
netice |
| - | - | - | - |
| bımane, bımanı | tı bımane | | Şablon:Done |
| bımano, u bımanu | o bımano | partki: ō | Şablon:Done |
| bımano | a bımano | partki: ō | Şablon:Done |
| bımanime, bımanim bımani, bımanê | ma bımanime | farskiyo miyanên: -ēm |  |
| bımanê, bımanên, bımanin | bımanên | | Şablon:Done |
| bımanê, bımani | ê bımanê | farskiyo miyanên: -ēnd | Şablon:Done |
Wextê veri (preterite):
| indicative |
continuative |
| ez mendan | ezo mendan |
| tı menday | tıyay menday |
| o mend | oyo mend |
| a mende | awa mende |
| ma mendime | mao mendime |
| şıma mendi | şımaê mendi |
| ê mendi | êyê mendi |
Wextê veri -gumankerdene- (perfect):
| indicative |
continuative |
| ez mendan | ezo mendan |
| tı menday | tıyay menday |
| o mendo | oyo mendo |
| a menda | awa menda |
| ma mendime | mao mendime |
| şıma mendê | şımaê mendê |
| ê mendê | êyê mendê |
Wextê veri -raverberdene- (imperfect):
| varyantê çekuye |
indicative |
subjunctive |
eslê çekuye |
netice |
| mendêne, mendên, mendin | ez / tı / o / a / ma / şıma / ê mendêne | ... bımendêne | partki: -ahêndê |  |
Wextê veri ra raver (pluperfect):
| indicative |
| ez mend bi |
| tı mend bi |
| o mend bi |
| a mend bi |
| ma mend bi |
| şıma mend bi |
| ê mend bi |
Wextê veri ra raver (pluperfect):
| participium |
neri |
ma[y]ki |
xeylê |
| agentive | - | - | - |
| preterital | mende | mendiye | mendey |
- Peybend -e çekuya de maykiye ifade keno. No veng taê fekanê Zazaki de vurriyo, biyo ı ya ki nêmendo, erziyo u biyo vindi.
- Vocative, halê vengdayışio neri
- vocative, halê vengdayışio mayki
| varyantê çekuye |
çekuya standarde |
netice |
| daê!, dayê! | ? |  |
| waê, wayê | ? |  |