İngıltere

Wikipediya ra ensiklopediya xosere
Jump to: şiyayış, Cı geyre
İngıltere
England
Desmal û Arma
Flag of England.svg [[Dosya:|85px]]
Slogan: God save to Queen
Homay Qıraliça bısevekno
Xerita
England in the UK and Europe.svg
Şınasiye
Zıwan İngılızki
Paytext Londra
Sûka tewr gırde Londra
Sazbiyayış 1 Gulane 1707
Cıwiyayış
Şar İngılızi
Serdar Qıraliça Elizabeth II.
Din Xıristiyaniye
Erd 130,395 km2
Nıfuso texminki 53,012,456
Sıxletiye 407/km2
Ekonomiye
Pere Pound sterling
Kodê perey (GBP)
Cayge
Wext +0
Kodê têlefoni +44

İngıltere (zıwanê xo de namê cı: England) oyo kê namê dewletio ke miyanê Qraliya Yewbiyayiye de ca gêno.[1] İngıltere mıntıqa ra verocê rocvetışê Qraliya Yewbiyayiye dero. Şarê İngıltere rê İngılız vaciyeno.[2] Namê Englandi, şarê Cermeniê ke seserra 5. de be Saksonan ra adey Britanya istıle kerdo, Anglusan ra (İngılızki: Angle) çımey xo gêno. Nameo ke zey Angleland (Diyarê Anglusi) vaciyao, be averşiyayışê zemani ra halê cıyo ewroyêni gırewto. Namê İngıltere, zıwanê İtalyanki İnglaterra u Fransızki Angleterre ra kewto zıwanê Zazaki ra. Terra; yeno arezey ra har, erd, eraziy.

Coğrafya[bıvurne | Çımey bıvırnê]

Coğrafya İngıltere, hirê de dıyê adeyê Britanyay ser de ronışto. Zımey cı de İskoçya esto, rocawanê cı de zi Galler esto. Rocvetış ra be Tunelê Manşi ra gırey dano Fransa. No tunel bınê Deryaê Manşi de maneno u tunelo dê gırdo. İklımê İngıltere zaf mıxtelifo. Ema pêro nermo, germ ya zi serd nêbeno.[3] Awe esta ke namê cı Gulf Streamo, dormey İngıltere ra ravêrena u heway İngılere kena nerm. İngıltere pêro zaf nızmo, cayê berzi zaf çıniyê. Cayo en berz, be 978 metrey koyê Scafell Pikeo. Rocvetışê cı de zi cayê milın esto. Londra, İngıltere de suka en gırda. Dıma Londra, Manchester, Birmingham, Leeds, Liverpool, Newcastle, Sheffield, Bristol, Coventry, Leicester, Nottingham u Hull yenê.

Vêrde[bıvurne | Çımey bıvırnê]

Tarixê İngıltere zaf kıhan niyo ama verê İsay seserra yewıne de İngıltere ser de şarê Kelti ronıştêne. Keyê ke Roma istıle kerdo İngıltere, uca rê namê Britania dayo. İngıltere bınê hakimiyetê Roma de çehar seserri mendo. Dıma Romay, seserra dıma İsay 5ıne de şarê Anglo-Saksoni ameyê İngıltere. Şarê İngılterey vuriyo.[4] Kelti şiyê zımey İngıltere u Anglosaksoni verocê İngıltere xo rê welat kerdo. Seserra 10ıne de zi İngıltere Xıristiyaniye qebul kerda. Çağê Miyani de İngıletere u Fransa miyan de cengê hari zaf veciyê. Çağê Newey de zi İngılete zaf koloni qezenç kerdo, erdê xo zaf gırd kerdo. Ekonomiya xo xeylê aver şiya hama dıma Cengê Dınyayê Dıyıne, İngıltere quweta xo vıni kerda.

Demografiye[bıvurne | Çımey bıvırnê]

İngiltere, çehar dewletanê Qıraliya Yewbiyayeyan ra en gırdo u wayirê nıfusê en gırdio. 60 milyondan ra vêşêri merdumi Qıraliya Yewbiyayiye de estê u %85ê nıfusê cı (texminen 50 milyon teni) İngıltere de cıwiyenê.[5]

Şarê İngıltere kılisa Anglikani ra gırey dayo. Hama din u itıqad İngılızan ser de zaf kar nêkeno, yanê formal maneno. Kılisa İskoçya zi xo sero 1 ,3 milyon terefter anto. 6 milyon mezhebê Katolik, Metodist u Baptist estê. Ninan teber de zi Mısılmani, Cıhudi u Budisti zi estê.

Referansi[bıvurne | Çımey bıvırnê]

  1. http://arsiv.taraf.com.tr/yazilar/sevan-nisanyan/ingiltere/8360/
  2. http://www.oed.com/view/Entry/62243
  3. http://resources.woodlands-junior.kent.sch.uk/customs/questions/weather/
  4. http://global.britannica.com/place/England
  5. http://www.ons.gov.uk/ons/publications/re-reference-tables.html?edition=tcm%3A77-368259