Fransa

Wikipediya ra ensiklopediya xosere
Xıl de be pusula Xıl de cıgeyrayışi
Fransa
Asayış
Satellite image of France in August 2002.jpg
Desmal u Arma
Flag of France.svg Coat of arms of the French Republic.svg
Melumat
WareDewleta xosere (en)
Sinoriİspanya, Andorra, Belçıka, Luksemburg, Almanya, İswiçre, İtalya, Monako, Brezilya, Surinam u Kingdom of the Netherlands (en)
İdareGovernment of France (en)French Parliament (en)
Erd643 801 km2
Nıfus66 628 000
HıkumetSistemê serdareya nimeyın (en)
SerdarEmmanuel Macron
Kodê telefoni+33
Letey saeteUTC+01.00
Kodê interneti.fr
Zıwano resmiFransızki
MerşLa Marseillaise (en)
Cayo tewr berzMont Blanc (en)
Cayo tewr nızmÉtang de Lavalduc (en)
PereEwro
Ravêrşiyayışê heqa merdıman0,89
Xerita
EU-France (orthographic projection).svg

Fransa, mıntıqa ra zımey rocawanê qıtay Ewropa dera. Zımey Fransa de Deryayê Manşi, veroc de İspanya u Deryao Sıpê, rocakewtene de Belçıka, Luksemburg, Almanya, İswiçre u İtalya; rocawan de Okyanuso Atlas estê. Paytextê Fransa Pariso. Fransa ezay NATOy, ê Yewiya Ewropa, Mıletanê Yewbiyayiyan (UN) u G8ia. Sistemê idarey demokrasiyo.

Tarix[bıvurne | çımey bıvurnê]

Tarixê Fransa zaf dewletiyo. Seserra (esrê) 2. u 3ıne de şarê Fransa Xrıstiyaniye qebul kerde. Çağê Miyanêni de qıralanê qıcan Fransa de hukım kerdo u sistemo feodal estbiyo. Labelê serra 1804ıne de Napolyoni qraliya Fransa vıraşta. Esrê 19. u 20ıne de Fransa zaf koloniy/mıstemerey gırewtê u zaf terteley kerdê. Wextê Cengê Dınyayê I. u IIıne de Fransa bınê işğalê Almanya de menda. Serra 1962ıne de Fransa, Cengê Cezayiri kerd vini u Cezayiri xo xoseriye ilan kerde.

İklım u bacari[bıvurne | çımey bıvurnê]

İklımê Fransa honıko. Seba awıka germıne (Gulf Stream), wextê zımıstani heway Fransa zaf serdın niyo. Erdê Fransa her daim kheweyo.

Bacarê gırdi (2012):

Bacarê Parisi zaf raver şiyo. Banê xeylê berzi u bınaê ke hetê mımariye ra hewl vıraziyayê, tede estê. Paris paytextê borsayo, merkezê iqtısad u siyasetê Fransayo.

Xeritay Fransa

Nıfus[bıvurne | çımey bıvurnê]

Nıfusê Fransa 63 milyono. Fransa hetê nıfusi ra (Almanya ra dıme) Ewropa de rêza dıyıne (2.) dera. Şarê Fransa sûkan de cıwiyeno, dewıcê xo senıkê; nuştekar u wendoğê xo zafê. Dinê Fransa Xıristiyaniya, labelê ateisti zafê. Tede tayê Mısılmani, Musewiy u Hinduy zi estê. Zıwano xoyo resmi Fransızkiyo, hema tayê şarê Fransa zi Katalanki, Bretonki u Basqki qısey keno.

Ekonomiye[bıvurne | çımey bıvurnê]

İqtısadê Fransa zaf pêt u qewetıno u dınya de rêza şeşıne (6.) dero. Teknolociye u sektorê turizmi Fransa de zaf raver şiyê. Turizmê xo zaf muhımo; her serre 75 milyon turisti şonê Fransa. Serra 2005ıne de şirketanê Fransa u Ewropa tiyareyê gırdi (Airbus A380) vıraşti.

Çımey[bıvurne | çımey bıvurnê]