Mıhemmed

Wikipediya ra ensiklopediya xosere
Xıl de be pusula Xıl de cıgeyrayışi
Mıhemmed
Dark vignette Al-Masjid AL-Nabawi Door800x600x300.jpg
Melumato şexsi
DewleteErebıstano Seudi
Cay biyayışiMeke
CınsiyetCamêrd
Biyayış26 Nisan 570
Merdış8 Hezirane 632
Cay merdışiMedina
GureMerchant (en), Siyasetkar, Peyğamber, waiz (en), rasul (d), prophets of Islam (en) u military leader (d)
ZıwaniErebkiyo Klasik (en)
PartnerXetica bint Xuweylid, Sawda bint Zamʿa (en), Hafsa bint Umar (en), Juwayriyya bint al-Harith (en), Aisha (en), Zaynab bint Jahsh (en), Safiyya bint Huyayy (en), Zaynab bint Khuzayma (en), Umm Salama Hind bint Abi Umayya (en), Ramla bint Abi Sufyan (en), Rayhana bint Zayd ibn ʿAmr (en), Maria al-Qibtiyya (en) u Maymuna bint al-Harith (en)
DomaniAbd-Allah ibn Muhammad (en), al-Qasim ibn Muhammad (en), Ibrahim ibn Muhammad (en), Zaynab bint Muhammad (en), Ruqayyah bint Muhammad (en), Umm Kulthum bint Muhammad (en) u Fatıma
İmzaİmzay cı

Mıhemmed (be Erebki: مُحَمَّدْ) merdumo ke dinê İslami de peyxamber qebul beno.[1][2] Mıhemmed serra 571ıne de Meka de ameyo riyê dınya. Namey piyê xo Ebdullah biyo u namey maya xo zi Emina biya.

Isra u Mirac

Mıhemmed be şeş-serre sey (yêtım) mendo. Khalıkê ey Ebdulmuttalıb o kerdo weiye. Ebe 25-serre Mıhemmed be Xetica ra zeweciyayo. Gorey mısılmanan ra ebe çewres-serre wehyi diyê ke Heqi/Homay cı rê ayeti rıştê/şawıtê. 62 (seşti u dı) serranê xo de de Mıhemmed merdo. Ewro mezela Mıhemmedi Medina dera.

Mısılmanan çım de Mıhammed peyxambero peyêno/axıro. Ey ra dıme endi peyğemberi niameyê riyê dınya. O heyat de qandê (semedê, serba) dinê İslami guriya/xebetiya, dinê İslami aver berdo. Sıfte ey rê xanıma ey Xetica u lacê dedê ey Eli bawer kerd, ê mısılmanê tewr verêni biy. Ebe Erebki namey peyğemberê zey Muhammed bin Abdullah (Lacê Ebdullahi Mıhemmed) vêreno.

Mıhemmed 570 ya zi 571 de şarıstanê Ereban Meka de maya xo ra ameyo dınya. Maye u piyê cı merdê coka dedê cı Ebu Talib o pil kerdo. Key o çewres serri biyo, ey tayê şewan de kafê Hira rê şiyêne. Mıhemmedi vato ke Homay cı rê wehiy dano cı u Cebrail zi ey rê wehyê Homay ano. Mıhemmed wına ida kerda ke o Homay ra wehiy gêno, zey peyğamberê binê ke İslam de ca gênê, merdımi dinê İslamiyeti rê sılaynê.

Raveri zaf kemi merdımi Mıhemmed rê peşti gırewto, şarê Meka ida ey qabul nêkerda, verba ey de vındertê. Tayê merdımê ke peyê Mıhemmedi ra şiyêne, ê remay Habeşıstan (ewro naca beno Etiyopya). Mıhemmedi zi be nezdiyanê xo şiyo Medina. Eno zi mısılmanan miyan de hicret qebul beno. Ey uca zi be şarê Meka suwendname vıraşto. Mıhemmedi heşt serri be şarê Meka lec kerdo. Dıma zi be 10.000 merdıman ra ordiyê xo şiyo Meka ro. Mıhemmedi o dem Meka kerda xo dest. Mıhemmedi Meka nêşayo zaf bımano, 632 de zi merdo.[3]

Mısılmani wexto ke namey ey dekernenê, piya vanê "Sela ellahu 'eleyhi we sellem" (Erebki: صلى الله عليه و سلم, ṣelâ Allāhu ʿeleyhi we sellem). Kılmkerdışê nê qısey nuştış de zey "s.e.w." beno u yeno be menay "Sılam u rehma Homay ey sero bo".

Wendış u nuştışê Mıhemmedi[bıvurne | çımey bıvurnê]

Mıhemmedi sero vaciyeno ki o nêzano bıwano ya zi bınuso. Qandê ey ummi vaciyeno ummi zi "kamo ke be kıtaban virê xo pır nêkerdo, merdumo ke musnayış nêdiyo" areze keno. Wendış u nuştışê Mıhemmedi sero, ayetanê Qurane de zi, Sura Ankebût: 48, Sura A'raf: 158 u Sura Cuma: 2 de ravêreno ke o nêzano bınuso u bıwano.[4] Mısılmanan ra gore Cebrail wehyê verêni "bıwane" ardo u vato ke bıwane, Mıhemmedi zi "Ez wendış u nuştene nêzana" vato. No, oyo ke wendış u nuştışê Mıhemmedi rê çıme mocniyeno.[5] Yew zi cayê ke tede Mıhemmedi biyo pil, uca de qandê ke wendene u musayene ca nêbiyo vaciyeno. A ri ra ey rê ummi vaciyêne.

Marey u qıci[bıvurne | çımey bıvurnê]

Mıhemmedi des u yew (11) serran de be des u hirê (13) cêniyan mare bırna. Dı zewecanê xo teber de, pêro zewecanê xo Goç (Hicret) ra tepeya biyê. Demê Medina de, semedê her cêniya Mıhemmedi, dêsanê Mescidê Nebewi de têveri odey vıraziyay. Mısılmani semedo ke berzkerdene, cêniyanê Mıhemmedi rê "Mayê mısılmanan" vanê. Sura Ehzabi de ayeta 6ıne de (أمهات المؤمنين) ravêreno: «Peyğamber, mısılmanan rê waştışanê (nefıs) inan ra veri de yeno. Cêniyê ey (Mıhemmed) mayê inanê.»

Rocê cıyê peyêni u merdış[bıvurne | çımey bıvurnê]

Srrra 632ıne de aşma Adare de (9ê Zilhıca) roca arefe de Mıhemed 100.000 ra zêde mısılmanan rê Erafet de Koyê Rameti de hitab kerdo. Heco Peyên ra dıma Mıhemmed peyser ageyrao Medina u uca de nêweş biyo. Ey uca de be cêniya cı Aişe u keynanê cı mendo. Vatenan ra gore Mıhemmed, merdışê cı ra veri key ke nêweşiya cı zaf aver şiya, kağıde u qeleme waştê u vato ke o wazeno ke semedê mısılmanan nuşte bınuso, hema dıma ca verdo.[6] Mıhemmedi tarixê 8ê Hezirane 632 de roca sêşemeye de weşiya xo vıni kerda, merdo.[7]

Qısey Mıhemmedi[bıvurne | çımey bıvurnê]

  • Dı xesletan ra berzêr yew rındiye çıniya: Heqi/Homay rê bawerkerdene u qulanê Heqi/Homay rê faydeyın biyayene.

Menay çekuye[bıvurne | çımey bıvurnê]

  • xeslete m : xuya rındeke

Bewnên[bıvurne | çımey bıvurnê]

Çımey[bıvurne | çımey bıvurnê]

  1. http://books.google.com.tr/books?id=WgMerGqwcJMC&redir_esc=y
  2. http://www.politicalislam.com/blog/mohammed/
  3. https://tr.wikipedia.org/wiki/Muhammed
  4. Buhârî, Bed'u'l-vahy, 3
  5. http://www.islamic-awareness.org/Quran/Sources/BBwaraqa.html
  6. İbn Sa'd, et-Tabakâtü'l-Kübrâ,1960 Buhari Sahih,c. 3,s. 91
  7. http://muhammedhabibullah.nurusems.com/wp-content/uploads/2011/10/salih-suruc-peygamberimizin-hayatc4b1-11.pdf


din Peyğamberê ke Qurane de namê xo vêreno ra

Adem • İdris • Nuh • Hud • Salih • İbrahim • Lut • İsmail • İshaq • Yaqub • Usıb • Eyub • Şuayb • Musa • Harun • Dawud • Sılêman • İlyas • İsa • Yunus • Zekeriya • Yahya • Mıhemmed