Libya
Libya mıntıqa ra zımey (şımalê) qıtay Afrika dera. Zımey (Şımalê) Libya de Deryao Sıpê, (Deryao Miyanên); veroc (cenub) de Nicer u Çad; (rocvetış, şerq) de Mısır u Sudan; rocawan (ğerb) de Tunıs u Cezayir estê. Paytextê Libya Tripoliyo. Libya ezaê Mılliyetanê Yewbiyaiyan u Yewina Erebia.
Serra 1969ine ra nat Mıemmer Qeddafi liderê Libyao.
Tedeestey |
[bıvurne] Tarix
Erdê Libya zaf işğali diy. Verênde ra Berberi ronıştey bi. Feqet bênatey seseranê 200-800 ra İmparatoriya Roma u İmparatoriya Bizansi erde Libya işğal kerd. Seserra 8. de Erebanê Emeviyan hıkum kerd u Berberan pêro İslamiyet qebul kerd. Seserra 15. de İmparatoriya Usmanıcan Libya işğal kerde. Bênatey seserranê 15.-19. de Libya gırêdiye be İmparatoriya Usmanıcan ra. Feqet Libya otonom biye.
Serra 1911i de İtalya Libya işğal kerde u Libya biye koloniya/mıstemera İtalya. Eskerê İtalya zaf terteley u dızdiya erdê şarê Libya kerdi. Bênatey serranê 1954-1962 şarê Libya eskerê İtalya u Ewropa fetelna. Serra 1951i de Libya xoseriya xo gırewte.
[bıvurne] İklim u Suki
İklimê Libya vuriyeno. Zımey (Şımalê) Libya de iklim weşo. Mıntıqa ra Deryaê Sıpêy (Deryao Miyanên) de hewa zaf wenıko. Feqet verocê (cenubê) Libya zaf germıno; tici zaf erzena. Verocê (cenubê) Libya çolan ra vıraziyao.
Sukê (Bacarê) Gırdi:
Suka Tripoli merkezê iqtısad u siyasetê Libyao. Banê tarixki zafê. Tripoli zaf cêngi diyê.
[bıvurne] Nıfus
Nıfusê Libya 5,1 milyono. % 90 (se ra neway) şarê cı zımey (şımalê) Libya de ronıştiyao. % 99 (se ra neway u new) şarê Libra Ereb u Berberan rao. % 99 şarê Libya Mısılmano. Merdumê ğeribi senıkê. Zıwano resmi Erebkiyo; feqet taê merdumi Berberki qısey kenê. Nuskar u wendoğê xo zaf niyê.
[bıvurne] İqtisad
İqtısadê Libya qewetın niyo. Endustriya petrol u qazi zaf muhıma. Standardê heyati hewl niyo. Seba ke Libya destek da era teror. No ri ra dewletanê Ewropa u Dewletanê Amerikaê Yewbiyaeyan ambargo nawo ro. Serra 1989ine de DAY rocketi şawıti u Libya kerde xırabe. Ambargoy iqtısadê Libya rê zaf zerar da.
[bıvurne] Çımey
|
 Dewletê Afrika
|
||
|
Afrika Veroci • Angola • Benin • Botswana • Burundi • Burkina Faso • Cezayir • Cibuti • Cumhuriyetê Afrika Miyanêne • Cumhuriyetê Kongoê Demokratiki • Çad • Eritreya • Etyopya (Hebeşıstan) • Fas • Gabon • Gambiya • Gana • Gine • Gineya Bissaoy • Gineya Ekwatori • Kamerun • Kap Verde • Kenya • Komoroy (Adey Komoroy) • Kongo • Lesotho • Liberya • Libya • Madagaskar • Malawi • Mali • Maurityus • Mısır • Moritanya • Mozambik • Namibya • Nicer • Nicerya • Rwanda • Sahilê Dındanê Fili • São Tomé u Principe • Senegal • Seyşeli (Adey Seyşeli) • Sierra Leone • Somalya • Sudan • Swaziland • Tanzanya • Togo • Tunıs • Uganda • Zambiya • Zimbabwe |
||
