Dewletê Amerikayê Yewbiyayey
Wikipediya ra, ensiklopediya hoser
 |
|
| Paytext | Washington |
| Bacarê tewr gırdi | New York |
| Zıwan | İngılızki |
| Hukmat | Federasyon |
| Erd | |
| - Pêro-pia | 9.631.418 |
| - % awe | (%) 4,87 |
| Nıfus | |
| - Pêro-pia | 298,754,511 |
| - Sıxletina nıfusi serê km² | 30/km² |
| Yewina Perey | Dolar ($) (USD) |
| Warey Saete | (-4) - (-10) |
| Kılmkerdışê pela interneti | .us |
| Kodê têlefoni | +1 |
Dewletê Amerikayê Yewbiyayey (DAY) yew dewleta qıta Amerikawa. Cayê ho mıntıqa ra zımey qıta Amerika dero. Zımey Amerika de Kanada; verocê ho de Meksika; rocawanê ho de Okyanuso Gırd; rocvetışê ho de Oyanuso Atlantiki estê. Paytextê Amerika Washingtono. Dewletê Amerikayê Yewbiyayey eyaletan ra yenê pêra (mıteşekkılê) u 50 eyaletê ho estê. Amerika ezaya NATO, Mılliyetanê Yewbiyayiyan (UN), NAFTA u G8ia.
Tedeestey |
[bıvurne] Tarix
İşğalê şaranê Ewropayıcan ra ver, aşirê Postesuran (Kızılderili) Amerika de ronıştey biy. Wextê Seserra 15ine de mılletê Ewropayıcan amey Amerika u erdê Postesuran işğal kerd. Şarê Ewropayıcan zaf (11milyon) Postesuri kışti. O wext ra dıme, Amerika koloniya Britanya biye. Feqet serra 1776ine de Amerika ho hoser ilan kerd. Seserra 18iine de Amerika 13 eyaletan ra ibaret biye. Serra 1803ine de, Dewletê Amerika 15 milyon dolar perey da Fransa u mıntıqa Louisiana (Louisiana Purchase) gırewte. Serra 1845 – 1848ine de Amerika eyeletê Texas, Kalifornia, Arizona, New Mexico, Colorado u Nevada işğal kerdi u Meksika ra gırewti. Amerika Cengê Dınyayê Yewin u Dıyın de ğalıb veciya u biye yew serquwete.
[bıvurne] İklim u Bacari
Erdê Amerika zaf hera u gırdo, aye ra iklimê Amerika zaf vuriyeno. Zımey Amerika zaf serdıno, ema verocê ho zaf germıno. Qutbê cemedi u çoli tede estê.
Bacarê Gırdi:
- 1. New York City. Nıfus: 8.104.079
- 2. Los Angeles. Nıfus: 3.845.541
- 3. Chicago. Nıfus: 2.862.244.
- 4. Houston. Nıfus: 2.012.626.
- 5. San Francisco. Nıfus: 744.230.
Bacarê zey New York City u Los Angelesi zaf raver şiyê. New York City de bina u banê xeylê berzi estê. New York City bacarê dewizio, paytextê borsao, merkezê iqtısadê Amerika u Dınyao. Los Angeles merkezê film u xeceliyayışio. Hollywood Los Angeles ra zaf nezdiyo.
[bıvurne] Nıfus
Nıfusê Amerika 298 milyonio. Zaf mıxtelıf mılleti tede cıwiyenê. Şarê Ewropa, Afrika, Asya tede zafo. Miyanê sıpê u zenciyan riyê politika cêrakerdışiya verêne ra serdıno. Derd u qehrê weşiye zenciyan rê gıranêro. Sindorê Meksika ra zaf merdumi vêrenê Amerika; ema şarê Meksika Amerika de qaçax gureyeno/xebetiyeno. Amerika de xeylê dini yenê diyaene. Amerika Xrıstiyan u itiqatê Protestanan zafê, feqet hem Musewiy/Yahudiy u hem zi Muslumani zafê. Zıwano resmi çıniyo, ema şarê Amerika İngilizki qıse keno. Taê İspanyolki zi qıse kenê.
[bıvurne] İqtisad
İqtısadi ra Amerika zaf qewetına. Dınya de sıra yewine dera. Teknolociye u komputerê Amerika zaf be kaliteyê. Amerika xeylê wasıtan (otomobilan) vecena. Ford, GM, Toyota, Honda Amerika de vıraziyenê. İdxalatê (eksportê) Amerika zafo. Amerika idxalat u ixracat ra dınya de yewina.
[bıvurne] Eyaletê Amerika
[bıvurne] Çımey
- Atlasê Amerika (be İngılızki)
- CIA World Factbook (be İngılızki)
- White House (Seraiya Sıpiye (be İngılızki)
 |
Dewletê Amerika | |
|---|---|---|
|
Arcantin • Bahama • Barbados • Beliz • Brezilya • Bolivya • Cameika • Cumhuriyetê Dominiki • Amerika • Dominika • El Salvador • Ekvador • Haiti • Honduras • Grenada • Guatemala • Guyana • Kanada • Kolombiya • Kosta Rika • Kuba • Meksika • Nikaragua • Panama • Paraguay • Peru • Puorto Riko • Suriname Şili • Trinidad u Tobago • Uruguay • Venezuela |
||
û
