Fransa

Wikipediya ra, ensiklopediya xoserı

Fransa mıntıqa ra zımey-rocawanê (-ğerbê) qıta Ewropa dera. Zımey Fransa de Deryaê Manşi; veroc (cenub) de İspanya u Deryao Sıpê , rocakewtene de (rocvetış, şerq) Belçika, Luksemburg, Almanya, İswiçre u İtalya; rocawan (ğerb) de Okyanuso Atlas estê. Paytextê Fransa Pariso. Fransa ezaê NATOy, ê Yewina Ewropa, Mıletanê Yewbiyaiyan (UN) u G8ia. Sistemê idarey demokrasio.

Tedeestey 1 Tarix 2 İklim u Suki 3 Nıfus 4 İqtisad 5 Çımey

[bıvurne] Tarix

Tarixê Fransa zaf dewletiyo. Seserra (esrê) 2. u 3ine de şarê Fransa Xrıstiyanine qebul kerde. Çağê Miyanêni de qralanê qıcan Fransa de hukım kerdo u sistemo feodal estbiyo. Labelê serra 1804ine de Napolyoni qralina Fransa vıraşta. Esrê 19. u 20ine de Fransa zaf koloniy/mıstemerey guretê u zaf terteley kerdê. Wextê Cengê Dınyaê I. u IIine de Fransa bınê işğalê Almanya de menda. Serra 1962ine de Fransa, Cengê Cezayiri kerd vini u Cezayiri xo xoseriye ilan kerde.

[bıvurne] İklim u Suki

İklimê Fransa honıko. Seba awıka germıne (Gulf Stream), wextê zımıstani hewaê Fransa zaf serdın niyo. Erdê Fransa her daim kheweo.

Sukê (Bacarê) Gırdi:

• 1. Paris, Nıfus: 11,174,743
• 2. Lyon, Nıfus: 1,648,216
• 3. Marseille, Nıfus: 1,516,340
• 4. Lille, Nıfus: 1,143,125
• 5. Toulouse, Nıfus: 964,797

Suka Parisi zaf raver şiya. Banê xeylê berzi u bınaê ke hetê mımarine ra hewl vıraziyaê, tede estê. Paris paytextê borsao, merkezê iqtısad u siyasetê Fransao.

[bıvurne] Nıfus

Nıfusê Fransa 63 milyono. Fransa hetê nıfusi ra (Almanya ra dıme) Ewropa de rêza dıyine (2.) dera. Şarê Fransa sukan de cıwiyeno, dewıcê xo senıkê; nuskar u wendoğê xo zafê. Dinê Fransa Xrıstiyanina, labelê ateisti zafê. Tede taê Mısılmani, Musewiy u Hinduy ki estê. Zıwano xoyo resmi Fransızkiyo, hama taê şarê Fransa ki Katalanki, Bretonki u Basqki qısey keno.

[bıvurne] İqtisad

İqtısadê Fransa zaf pêt u qewetıno u dınya de rêza şeşine (6.) dero. Teknolociye u sektorê turizmi Fransa de zaf raver şiyê. Turizmê xo zaf muhımo; her serre 75 milyon turisti şonê Fransa. Serra 2005ine de şirketanê Fransa u Ewropa tiyarey gırdi (Airbus A380) vıraşti.

[bıvurne] Çımey

• Xerita Fransa

Dewletê Ewropa

Almanya Federale • Arnawutiye • Andorra • Awıstırya • Azerbaycan • Belarus • Belçıka • Bosna-Hersek • Britanya Gırde • Bulğarıstan • Çekıstan • Danimarka • Estonya • Finlanda • Fransa • Hollanda • Gurcıstan • İrlanda • İslanda • İspanya • İswec • İswiçre • İtalya • Kosova • Letonya • Litwanya • Liechtenstein • Luksemburg • Macarıstan • Makedonya (CMYK) • Malta • Moldawya • Monako • Montenegro • Norwec • Qazaxıstan • Polonya • Portekiz • Romanya • Rusya (Urusya) • San Marino • Sırbıstan • Slowakya • Slowenya • Tırkiya • Ukrayna  • Xırvatıstan  • Vatikan  • Yunanıstan