Tırkiya

Wikipediya ra ensiklopediya xosere
Jump to: şiyayış, Cı geyre
Tırkiya

Türkiye Cumhuriyeti
Desmal u Arma
Flag of Turkey.svg Türkiye arması.svg
Xerita
Turkey (orthographic projection).svg
Şınasiye
Yurtta sulh, cihanda sulh
(Weten de aştiye, dınya de aştiye)
Marşê İstıqlali
Sazbiyayış 29 Tışrino Verên, 1923
Paytext Anqara
Sûka_tewr_gırde Estamol
Cıwiyayış
Zıwan Tırki
Şar Tırk
Hıkumet Cumhuriyeto Parlamenter
Serdar Abdullah Gül
Din İslam
Erd

783.562 km² (37.)
302,535 mil²

Awe: (%) 1.3
Nıfuso_texminki 73.722.988
Sıxletine 92.6/km²
Ekonomiye
Bkn

1.189 Trilyon $ [2]

Her merdımi rê: 16.067 $ kewno
Pere Lira Tırke
Kodê_perey TL
Mıntıqa
Wext +2
İnternet .tr
Kodê_têlefoni 90



Tırkiya mıntıqa ra rocvetışê verocê Ewropa u rocawanê Asya dera. Zımey (şımalê) Tırkiya de Deryao Siya; veroc (cenub) de Deryao Sıpê, Suriya u Iraq; rocawan (ğerb) de Deryaê Egey, Yunanıstan, Bulgarıstan; rocvetış (şerq) de İran, Ermenıstan, Azerbaycan u Gurcıstan estê. Paytextê Tırkiya Anqarao.

Dewleta Tırkiya wılayetan ra yena pêra. 81 (heştay u yew) wılayetê xo estê. Tırkiya ezaê NATO, Mılliyetanê Yewbiyaiyan (UN), OECDia.

Tedeestey

[bıvurne] Tarix

First TBMM.gif

Tarixê Anadoliye de zaf medeniyeti biyê. Ninan ra medeniyetê zey Hitit, Lidya, İyonya, Sumer, Asur u Parsi erdê Anadoliye sero dewran ramıto. Seserranê 1'e u 10'ıne de İmparatoriya Roma u İmparatoriya Bizansi Anadoliye de hukım kerdo. Dıma ki Anadoliye kewte ra be Tırkan dest. Seserra 10'ıne be heta 21'ıne İmparatoriya Usmanıcan ita welatê xo nê ro. Çı esto ke İmparatoriya Usmanıcan Cengê Dınyao I.ıne kerd vindi. Wextê nê cengi de Anadoliye hetê İngılızan, Fransızan, İtalyanan u Rusan ra işğal biye. Labelê Atatürki erdê Anadoliye u rocvetışê Trakya reyna ra u serra 1923'ıne de dewleta Cumurêtê Tırkiya ame ronaene.

Xerita Tırkiya

[bıvurne] Ekonomiye

Ekonomiye Tırkiya zaf qewetın niyo, feqet hêdi hêdi beno hewl. Semedê Yewina Ewropa, zaf şirketan 'zey Honda u Mercedes' fabriqey Tırkiya de kerdê ra. Suka Estamoli zaf raver şiya, tede banê xeylê berzi estê. Estamol bacarê dewizio, paytextê borsao, merkezê iqtısadê Tırkiyao.

[bıvurne] Nıfus

Gore mardışê serra 2005 nıfusê Tırkiya 72.000.000 (hewtay u dı milyon)o. Şarê Tırkiya %52 sukan de, %48 dewan de cıwiyeno. Amardışê serra 2010i ra gore bacaranê gırdan de nıfus:

Bacarê Tırkiya(y)ê tewr gırdi
Amariya 2010ine
Estanbol
Estanbol

Anqara
Anqara

Nısbet Bacar Wılayet Nıfus Nısbet Bacar Wılayet Nıfus İzmir
İzmir

Bursa
Bursa

1 Estanbol Estanbol 13,301,345 11 Qeyseriye Qeyseriye 844,656
2 Anqara Anqara 4,338,620 12 Eskişeher Eskişeher 648,396
3 İzmir İzmir 2,783,866 13 Kocaeli Kocaeli 545,229
4 Bursa Bursa 1,704,441 14 Rıha Rıha 515,199
5 Adana Edene 1,609,790 15 Denizli Denizli 511,751
6 Qazianteb Qazianteb 1,376,352 16 Samsun Samsun 500,995
7 Qonya Qonya 1,073,791 17 Sakarya Sakarya 429,331
8 Antalya Antalya 964,886 18 Meraş Meraş 428,724
9 Diyarbekır Diyarbekır 875,069 19 Meletiye Meletiye 419,959
10 Mersin Mersin 859,680 20 Erzurum Erzurum 382,383


[bıvurne] Coğrafya

Riyê erdê Tırkiya 814.578 km²o. Erdê Tırkiya zaf koyıno. Tewr koyo berz Koê Araratio. Çhemê Ferat (Tırki:Fırat), Piran (Tırki:Dicle) u Kızılırmaki (Tırki:Kızılırmak) zerrey Tirkiya ra şonê. Zey Golê Wani (Tırki:Van Gölü) u Golê Sole (Tırki:Tuz Gölü) tede golê gırdi estê.


[bıvurne] Din u zıwani

Dinê Tırkiya İslamo, feqet taê İsewi, Musewi u Ateisti ki estê. Mıletê Tırkiya zaf mıxtelıf zıwanan qısey keno, zey Zazaki, Erebki, Kurdki, Ermeniki, Yunanki uêb.. Labelê zıwano resmi Tırkiyo.

[bıvurne] Bıvênên

[bıvurne] Teber de

[bıvurne] Çımey


Hacetê şexsi
Cayê namey

Varyanti
Karê kerdey
Pusula
Haceti
Zıwananê binan de