Kurdki

Wikipediya ra, ensiklopediya hosere

Kurdki (be Kurdki: Kurdî ya zi کوردی), zıwanê do İrankiyo zımeo-rocawano (şımalo ğerb) ke Anadoliye u Mezopotamya de, dıwelanê resmiyan miyan de Tırkiya, İran, Iraq u Suriya de, taê ki Ermenıstan, Gurcıstan u Qazaxıstan de qısey beno.

Tedeestey 1 Zıwanê Kurdan 2 Weziyetê Kurdki 3 Bınnoti 4 Bewne / Qayt Ke 5 Çımey

[bıvurne] Zıwanê Kurdan

Gorey zıwanzanan LeCoq u Gipperti Kurdki be Siwendi ra pia kewno bınqıfley Karmani. İranologê zey D.N. MacKenzie u Ludwig Pauliê ke Kurdki sero gureyaê, zıwanê Kurdan tesbit kerdê ke Kurdki 3 zıwanan ra yeno pêra:

• 1. Kurdkiyê Zımey (şımali): Kurmanci
• 2. Kurdkiyê Mıyani: Sorani
• 3. Kurdkiyê Veroci (cenubi): Kelhuri, Kırmanşahi

Zıwan u diyaletktanê Kurdki sero xeylê kesan gorey xo lehcey tesbit kerdo ki, anci hetê ilmê zıwani ra ni vinayışi nêvêrenê, çıke isbatê xo kemio, çıke bıngehê nê vinayışi de siyaset u verhukm esto. Se ke xeylê merdumê politika rıke bıkerê ki, Zazaki u Goranki zıwananê Kurdan miyan de nêmariyenê, cia hesebiyenê.

[bıvurne] Weziyetê Kurdki

Kurdki heta nıka daim yew statüyo resmi nêgırewto, labelê Iraq de xoseriya xo esta, mıntıqa otonome Kurdıstan de Kurdki de mekteb u universıtey estê. Ermenıstan de ki radyo, TV u mekteban de yeno qısey-kerden u salıx-daene. İran de eyaletê Kurdıstani esto, radon u TV de kemi bıbo ki, qısey beno. Tırkiya de Halê xoyo tewr bındest Suriya u Tırkiya dero ke xeylaê serri zey zıwananê nêresmiyanê binan yeno inkar-kerdene, hona statüyo resmi nêgırewto.

Ê Kurdki radio u kanalê xoyê televizyoni estê, her ro phêl danê.

[bıvurne] Bınnoti

• "Kürtçe Grameri (Kurmanci Lehçesi)", Emir Celadet ve Roger Lecot, Paris Kürt Enstitüsü, 1990.
• Ali Karduxos, Kürt dilinin etimolojisine giriş, 2005.
• Kürdoloji çalışmaları ve Alfabeler [1]
• MacKenzie, D.N.: Kurdish Dialect Studies, I-II, London, 1961-1962.
• Schmitt, Rüdiger (2000): Die Iranischen Sprachen in Geschichte und Gegenwart, Dr. Lud-wig Reichert Verlag, Wiesbaden.
• Schmitt, Rüdiger (Hrsg.) (1989): Compendium Linguarum Iranicarum [CLI], Dr. Ludwig Reichert Verlag, Wiesbaden.

[bıvurne] Bewne / Qayt Ke

• Kelhurki
• Khurmanci (Kırdaski)
• Soranki

[bıvurne] Çımey

Wikipediya, ensiklopediya xosere be zıwanê Kurdki

• Ethnologue

Zıwanê İranki

Azerkiyo Khan†• Baxterki†• Beluçki • Beşkerdki • Bextıyarki • Derki • Derki • Ewıstki†• Farski • FİM • Gileki • Goranki • Gurganki†• Herzendki • İrankiyo Khan • İrankiyo Miyanên • İskıtki • İskıtkiyo Khan†• Kurdki • Larsgerdki • Leki • Lurki • Mazenderanki • Medki†• Mukrki • Osetki • Partki†• Peraçki • Peştuki • Pehlewki†• Qumzarki • Saki • Sengıserki • Sımnanki • Soğdki • Sorxeki • Taciki • Talışki • Tatki • Tatki • Urmarki • Wezirki • Xarezmki†• Yeğnubki • Yezğulamki • Zazaki • Zıwanê Pamiri