Mısır
| Mısır | |||||||||||||||
|
|||||||||||||||
.svg) |
|||||||||||||||
| Paytext | Qahire | ||||||||||||||
| Bacarê tewr gırdi | Paytext | ||||||||||||||
| Zıwan | Erebki | ||||||||||||||
| Hukmat | Cumhuriyet | ||||||||||||||
| Erd | |||||||||||||||
| - Pêro-pia | 1,002,450 km2 | ||||||||||||||
| - % awe | (%) 0.632 | ||||||||||||||
| Nıfus | |||||||||||||||
| - Pêro-pia | 79,089,650 | ||||||||||||||
| - Sıxletina nıfusi serê km² | 82.3/km² | ||||||||||||||
| Yewina Perey | Lira (LE) |
||||||||||||||
| Warey Saete | +2 u +3 | ||||||||||||||
| Kılmkerdışê pela interneti | .eg | ||||||||||||||
| Kodê têlefoni | +20 |
||||||||||||||
Mısır yew dewleta qıta Afrikao. Caê xo zımey (şımalê) Afrika u rocawanê (ğerbê) qıta Asya dero. Nêmadey Sinayo ke aidê Mısırio qıta Asya sero mariyeno. Zımey (şımalê) Mısıri de Deryao Sıpê (Deryao Miyanên); veroc (cenub) de Sudan; rocvetış (şerq) de Deryao Sur, İsrail u Ğeze; rocawan (ğerb) de Libya estê. Paytextê Mısıri suka Qahireo. Mısır ezaê Mılliyetanê Yewbiyaiyan u Yewina Erebio.
Tedeestey |
[bıvurne] Tarix
Tarixê Mısıri zaf dewletiyo. Wextê tarixê antiki de Firawunan Mısır de hıkum kerdo u Mısır de pramitê gırdi vıraştê. Feqet bênatey serranê 200 u 800ine de İmparatoriya Roma, İmparatoriya Bizansi u İran, erdê Mısır gırewto. Seserra 8ine de Emewi Ereban hıkum kerdo u şarê Mısıri pêro biyo mısılman. Seserra 15ine de İmparatorina Osmanıcan Mısır gırewto. Bênatey seserranê 15 u 19ine de Mısır biyo gırêdaey İmparatorina Osmanıcan. Serra 1862ine de Britanya Gırde ameya Mısır u Mısır biyo yew koloniya (mıstemera) Britanya Gırde. Serra 1922ine de şarê Mısıri eskerê Britanya fetelna u serra 1954ine de Mısıri xo reyna ra, xoser ilan kerd. Feqet ewro Mısır dewletê da demokratike niyo.
[bıvurne] İklim u Suki
İklimê Mısıri vuriyeno. Zımey (Şımalê) Mısıri de iklim weşo. Mıntıqa ra Deryao Sıpê de hewa zaf wenıko. Feqet verocê (cenubê) Mısıri zaf germıno; tici zaf erzena. Verocê (cenubê) Mısıri de çoli zafê. Roê Nili zerrey Mısıri ra şıno. Mıntıqa Roê Nili de erd zaf rındo.
Sukê Gırdi:
- 1. Qahire, Nıfus: 15,200,000
- 2. İskender, Nıfus: 3,500,000
- 3. Burj Said, 500,00
- 4. Şuvez, Nıfus: 497,000
- 5. Aswan, Nıfus: 200,000
Suka Qahire merkezê iqtısad u siyasetê Mısırio. Banê xeylê berzi estê u banê tarixi zafê. Feqet suka Qahire zaf cengi diyê.
[bıvurne] Nıfus
Nıfusê Mısıri 79 milyono; Afrika de ê dıyino. % 90 şarê Mısıri mıntıqa Roê Nili de ronıştiyo. % 99 şarê Mısıri Ereb u Koptiko. % 90 şarê Mısıri mısılmano u % 10 İsewi/Xrıstiyano (Ortodoksê Koptiki, Yunan u Ermeniy). Merdumê ğeribi senıkê. Zıwano xoyo resmi Erebkiyo. Nuskar u wendoğê xo zaf niyê.
[bıvurne] İqtisad
İqtısadê Mısıri quwetın niyo. Endustriya petroli, ziraet u qaz zaf muhimê. Standardê hêyati hewl niyo. Dewleta Mısıri serê Roê Nili de zaf barajê pili vıraştê. Dewletanê Amerikaê Yewbiyaeyan zaf pheştia maddiye dawa cı.
[bıvurne] Çımey
|
