Cezayir

Wikipediya ra, ensiklopediya xoserı

Cezayir mıntıqa ra zımeyê (şımalê) qitay Afrika dero. Zımey (Şımalê) Cezayir de Deryao Sıpê (Deryao Miyanên); veroc (cenub) de Moritanya, Mali u Nijer; (rocvetış, şerq) de Tunus u Libya; rocawan (ğerb) de Fas u Sahraya Gerb estê. Paytextê Cezayir Suke Cezayiro. Cezayir ezaê Mılliyetanê Yewbiyaiyan u Yewina (Jewbiyaena) Erebia.

Tedeestey 1 Tarix 2 İklim u Suki 3 Nıfus 4 İqtisad 5 Çımey

[bıvurne] Tarix

Tarixê Cezayir zaf acıkliya. Ewelunra Berberun ronıştı bı. Feqat beneta serunra 200 - 800 da İmparatorina Roma u İmparatorina Bizansi erdê Cezayir işğal kerd. Seserra 8. daEmevi Erebun hıkum kerd Cezayir u Berberun piyeri İslamiyet qebul kerde. Seserra 15. da İspanya hucum kerd da Cezayir. Feqat Barbaros İmparatorina Osmanıcan ra yardım vaşt. Seserran 15 - 19. da Cezayir gırêdaey İmparatorina Osmanıcan.

Seserran 19. Fransa Cezayir işğal kerd u Cezayir biya koloniya/mıstemera Fransa. Eskerê Fransa zaf terteley kerd u dızda erdê şarê Cezayirun. Serrun ra 1954 - 1962 şare Cezayirun fetılna zulumkar Fransa. Feqat ewra şarê Cezayir raxat niya; cenga sivilun raxat ni deci.

[bıvurne] İklim u Suki

İklimê Cezayir vuriyeno. Zımeyê (Şımalê) Cezayir da, iklim weşa. Feqat veroce (cenub) Cezayir zaf germina; tici zaf erzena. Verocê (cenubê) Cezayir colun ra vıraziya. Mıntıqa ra Deryao Sıpê (Deryao Miyanên) de hewa zaf wenika.

Sukê (Bacarê) Gırdi:

• 1. Suke Cezayir, Nıfuse: 1,519,570
• 2. Oran, Nıfuse: 700,000
• 3. Constantine, Nıfuse: 500,000
• 4. Adrar, Nıfuse: 326,429
• 5. Annaba, Nıfuse: 348.554

Suke Cezayir merkezê iqtısad u siyasetê Cezayira. Banê tarixi zafa.

[bıvurne] Nıfus

Nıfusa Cezayir 32 milyono. % 90 şarê Cezayir ronıştı ya zımeyê (şımalê) Cezayir. % 99 şarê Cezayir Ereba u Berbera. % 99 şare Cezayir Mısılmana. Merdumê ğeribi taêya. Zıwano resmi Erebkiyo; feqat % 20 merdumê Cezayir Berberki qısey kenê. Nuskar u wendoğê xo zafê.

[bıvurne] İqtisad

İqtısad ê Cezayir qewetın niyo. Endustriy petrol u qaz zaf muhima. Standardê xeyat hol niya.

[bıvurne] Çımey

• CIA World Factbook, be İngilizki
• El Mouradia Sitey Serweziri, be Fransızki u Erebki
• Sitey Meclisê Cezayiri
• Huner u Mimarina Cezayiri الجزائر فن و هندسة

Dewletê Afrika

Afrika Veroci • Angola • Benin • Botswana • Burundi • Burkina Faso • Cezayir • Cibuti • Cumhuriyetê Afrika Miyanêne • Cumhuriyetê Kongoê Demokratiki • Çad • Eritre • Etyopya (Hebeşıstan)  • Fas • Gabon • Gambiya • Gana • Gine • Gineya Bissaoy • Gineya Ekwatori • Kamerun • Kap Verde • Kenya  • Komoroy (Adey Komoroy)  • Kongo • Lesotho • Liberya • Libya • Madagaskar  • Malawi  • Mali • Maurityus  • Mısır  • Moritanya • Mozambik  • Namibya • Nicer • Nicerya • Rwanda  • Sahilê Dıdanê Fili • São Tomé u Principe  • Senegal • Seyşeli (Adey Seyşeli)  • Sierra Leone • Somalya  • Sudan • Swaziland • Tanzanya  • Togo • Tunıs • Uganda  • Zambiya  • Zimbabwe