Çolig (wılayet)

Wikipediya ra ensiklopediya xosere
Xıl de pusula Xıl de cıgeyrayışi
Çolig
Asayış
Navçeyên Bîngolê.svg
Şınasiye
Dewlete Tırkiya
Mıntıqa Bınmıntıqay Malatya (d)
Erd 8 253 km2
Nıfus 281 205
Kodê telefoni 426
Kodê postey 12000–12999
Xerita
Bingöl in Turkey.svg
Koordinati
39°2'28"N, 40°40'33"E
Geokod 321079
Website www.bingol.gov.tr

Çolig (ya zi Çewlig, bı resmi: Bingöl)) yew wılayetê Tırkiyayo. Cayê xo mıntıqa ra rocakewtenaTırkiya dero. Zımey (Şımalê) Çewligi dı Erzurum u Erzıngan; veroc (cenub) de Diyarbekır; rocvetış (şerq) dı Muş; rocawan (ğerb) de Xarpêt u Dêsım estê. Çolig 39°-54 u 41°-21 verıniya zımey be 38°-27 u 40°-27 derganiya rocakewtene miyan de ca gêno.

İklım u coğrafya[bıvurne | çımey bıvurnê]

Zerrey wılayetê Çoligi dı heşt qezey estê: Dara Hêni, Gêğiye, Boglan, Qarliova, Xorxol, Azarpêrte, Çêrme u Merkez qeza. Sindorê (hududê) Çewligi miyan de 9 nehiyey u 323 dewi estê.

İklimê Çoligi zaf vuriyeno. Wextê zımıstani ayamê Çewligi serdıno, zaf vewre (vor) varena. Wextê amnani de Çewlig zaf germıno, gegane varan vareno (şıliye varena). Erdê Çewligi kewoyo u xeylê koê berzi tede estê. Roê Muradi zerrey wılayetê Çewligi ra vêreno ra.

Tarix[bıvurne | çımey bıvurnê]

Mıntıqay Çoligi dı verê coy xeylê mediniyetan hıkum kerdo. Binateya seserranê 1. u 10. dı İmperatoriya Sasani, İmperatoriya Roma u İmperatoriya Bizansi hıkum kerdo. Serra 1071i de Selçuqıcan mıntıqa Çewligi gırewta (gırota), feqet serra 1243ine de İmperatoriya Moğoli istıla kerda. İşğalê İmperatoriya Moğoli ra raver dewleta İrani Çewlig gırewto. Labelê serra 1514i dı Şah İsmaili Cengê Çaldırani kerdo vini u İmperatoriya Usmanıcan Çolig reyna gırewto. Serra 1923i dı İmperatoriya Usmanıcan biye xırabe u Çewlig bi gırêdayey Tırkiya.

Tarixê Çewligi dı 2 bûmlerzê (zelzeley) gırdi estê. Serra 1971ine de (tesirê bûmlerzê 6,7) 970 merdumi; serra 2003ine (t.z. 6,5) 176 merdumi merdi u Çewlig zaf bi xırabe.

İqtısad u nıfus[bıvurne | çımey bıvurnê]

Nıfusê Çewligi 234.790. Merdumi zafêr dewıcê. Tewr zêde Zazay Çewlig de estê. Zazay qezeyanê Dara Hêni, Gêğiye, Boglan (Solxan), Qarliova u merkez de cıwiyenê. İqtısadê Çewligi zaf qewetın niyo. Çewlig dı 2 fabrikey estê; ninan ra jû fabrikay briketi u jû ki fabrika şıtia.

Çımey[bıvurne | çımey bıvurnê]