Ewıstki
| Ewıstki | |
|---|---|
| Zıwano merde | |
| Melumat | |
| Dewlete û mıntıqeyi | İran, Efğanıstan, İmperatoriya Moğoli, Azerbaijan Soviet Socialist Republic, Ozbekıstan, Khanate of Khiva, Khanate of Kokand, Khanate of Qazan, İmperatoriya Usmanıcan, Emirate of Bukhara, Khanate of Bukhara, Crimean Khanate, French India û Hindıstanê İngılızi |
| Amarê qısekerdoğan | 0 |
| Ware | Khorasan, Arachosia, Sogdia, Khwarazm û Ariana |
| Kodê zıwani | |
| ISO 639-1 | Ae |
| ISO 639-2 | Ave |
| ISO 639-3 | Ave |
| Glottolog | Aves1237 |
| Ethnologue | Ave |
| Xısusiyetê zıwani | |
| Gramer | Halê namey, genitif, dative case, akuzatif, vokativ, ablatif, locative case û bendo wekil |
| Cınsiyeto gramatik | Neriki, mayki û notr |
| Alfabe | Alfabey Ewıstki û Gujarati |
| Keye |
İrankiyo kehan
|
Ewıstki yew zıwanê İranki'yo kehano. Namey xo kıtabê Zerduştiyo mıqedes Ewısta ra gêno. Ewıstki u Farskiyo Kehan, zıwanê İrankiyê Kehaniê ke tewr rew be wesiqaê, nusiyaê. Wexto ke Ewıstki kewto kıtab, endi qısey nêbiyêne. Aera ki Pehlewki ser açarnayışi estê.
Ewıstki, turo ke Ewısta de ardo na roce, dı letan de şeno bare bo: Gathê (beytê) Ewıstkiyê Kehani u Yasnê Ewıstkiyê Cıwani.
Ewıstki xeylê hetan ra xısusiyetê gramerê Hind-Ewropaki'yê verêni pawıtê/şevekıtê, zey: heşt halê namey, 3 cınsiyeti, 3 amarey (ededi), heme wextanê Hind-Ewropak'iyê verêni ki şınasneno. Zıwanê İrankiyê Kehani zıwanê Hindkiyê Kehani ra hetê grameri ra hema sey (zey) yewbinio u ğeznay çekuyan ra ki zaf nezdiyê. Dıme ra kewtena ilmê zıwani (zıwanşınasiye) çım de, Ewıstki mabeynê dewrê 1200 u 600 İsay ra Aver (İ. A.) qısey biyo.
Ewıstkiyo Cıwan ke Ewıtskiyo Kehan ra peyda biyo, heni aseno ke heta seserra 8. (İ. A.) ameyo qısey kerdene. Gramerê cı gorey zıwanê dê kehani hebıkêna asano (qolayo). Ewıstki zıwano qıseybiyaye ke biyo, teqriben 400 İ. A. merdo ra. O ra tepeya Ewıstki tenya zıwanê piranê Êerduştiye ke biyo, inan de fek ra dewam diyao, heta ke seserranê 4. heta 6. İsay ra Aver (İ.A.) nusiyao.
Fonolociye
[bıvurne | çımeyi bıvurne]Alfabey Ewıstki, Alfabey Pehlewki ra peyda biyo. Oyo ke Alfbabey Pehlewki de taê herfi estê ke zêde vengi tede kewnê tê u wendışê cı kenê çetın, ema Ewıstki de xeylê herfi naê pêra, kerdê a ser ke elifbey cı zaf terıntazo (titizo), alfabanê dınya de alfabey fonetiki IPA ra dıme alfabeyo tewr deqiqo.
Hemvengi (vokali)
[bıvurne | çımeyi bıvurne]a ā ə ə̄ e ē o ō å ą i ī u ū
Teyvengi (konsonanti)
[bıvurne | çımeyi bıvurne]k g γ x xw č ǰ t d δ ϑ t̰ p b β f ŋ ŋw ṇ ń n m y w r s z š ṣ̌ z h
Gıreyê teberi
[bıvurne | çımeyi bıvurne]
 |
Eno meqale yew vernuşteyo. Şıma şenê enê nuşteyi bıvurnên. |
| ||||||||||||||||||
