Zazakipediya:İzoglosê Zazaki u Zıwananê İranki

İzoglosê Zazaki u Zıwananê İranki:

*z, *s

Hind-Ewropa	Ewıstki	Partki	Goranki	Azarki	Zazaki	Talişki	Semnanki	Sengiserki	Mazenderanki	Beluçki	Kurdki		Farski
*k/*g	z	z	z	z	z	z	z	z	z	z	z		d
*kerd-	zerdeye-	zırd	zıl		zerri			dêl		dıl	dıl		dêl
*ghol-	zaranya-				zerd						zêr		zer*
*gno-	zan-				zan-			zun-		zan-	zan-		dan-
*groma	zamat-		zema		zama			zume		zamad	zava		damad
*ghes-to-	zest-				dest				dest	dest	dest		dest
*egom	ezēm	ez	-		ez	ez		-		-	ez		edēm*
*bhrgh-	berez-		berz	berz	berz	berz	bilend	bilınd	bilend	burz	bılınd		boland
*k/*g	-s-	-s-	-s-	-s-	-s-	-s-	-s-	-s-	-s-	-s-	-s-		-h-
*dekm	dese		des		des		das	des		deh	deh		deh
*piskos					mase			māhi			masi		māhi
					asın			āhen		āsen	esın		āhan

-*edēm: Yew çekuy Faskiyê Khano. Farskiyê Newi de biya vini u çekuy "mın" cayê "edēm" grewt.
-*zer: Faskiyê Khano de "daraniya-" bıb. labela Farskiyê Newi de biya vini.

*c, *ç

Hind-Ewropa	Ewıstki	Partki	Goranki	Azarki	Zazaki	Talişki	Semnanki	Sengiserki	Mazenderanki	Beluçki	Kurdki		Farski
*g(u)(h)pal	ĵ	ž	ž	ž (y-)	ĵ	ž	ĵ, ž	ĵ, ž	ĵ, (z-)	ĵ	ž		z
*gwen-	ceini-	jena	jeni		ceni	jen	ceniya	jen	zena	cen	jın		zen
	cen-				cın-			jen-			jen-		zen-
*gwei-	cīv-		jiway		cıwiyayış	jiye				ciag	jıyan		zisten
*gwei-	cīv-				cınde			zende	zendu		zındi		zende
					cor			jar			jor		zeber
			çir		cêr		jir	jir		çêr	jêr		zir
		ej			cı				je		jı		az
*k(u)pal	-č-	-ž-	-ž-	-ž-	-ĵ-	-ž-	ĵ, ž	ĵ, ž	-ĵ-	-ĵ-	-ž-		-z-
*leuk	reoç-		roç		roc			ruj	reoz	roç	roj		ruz
*wek-	vaç	vaj	waç		vac			vawj			bêj		avaz
		erjan			ercan			erzun	erzun		erzan		arzan
			wiç-		vic-			vij-			bêz-		biz-
*pekw-	peç-				pewc-			pej-			pēj-		pez-
	-çit	-ij			zi						ji

• Zazaki zi Farskiyê Miyanêni ra gırewto.

*v

Veng "v", zıwananê Farski, Kurdki, u Beluçki de vuriyo venganê "b" u "g".

Hind-Ewropa	Ewıstki	Partki	Goranki	Azarki	Zazaki	Talişki	Semnanki	Sengiserki	Mazenderanki		Beluçki	Kurdki	Farski
*w	v	v	w	v	v	v	v	v	v		b, g	b, g	b, g
*wendh, *wē-	vat-	vad	wa		va	va	va	ve	va		gwat	ba	bad
*wedor	var-		waran		varan			vawran	variş			baran	baran
*wek-	vaç	vaj	waç		vac			vawj				bêj	avaz*
					vez-			voz-				bez-	guriz-
	verek-		gela		velg		velg	velg				belg	berg
*wek-			deng		veng			vung				bang, deng	bang
*wesr-	vanhar				wesar			wehar	wehar		bahar	behar	behar
					-			bed				bed	bed
	ver-		wer		ver			ver				ber	ber
					verek			verre				berx	berre
	vefr-		werwe		vewr	var	vere	verf	verf		berp	berf	berf
*weid-	veēn-		win-		vên, vin	vin-		vin-	vin-		gwin-	bin-	bin-
	vire-		wir		vir			vir				bir	bir
	visait-		wis		vist	vist	vist	vist			bist	bist	bist
*widhewo					viya			bivek				bi	bive
*wel-					viyal		viye	vi				bi	bid
			wehami		vam			vem				behıv	badam
					veyvık							bûk	-
			wiç-		vic-			vij-				bêz-	biz-
			giyau		vaş	vaş	vaş	vawş			gah	giya	giyah
*wrdho-	verd-	war	wıli		vıl	vele		gol			bul	gul	gol
			wılk		velık			vakku				gurçık	gorda
	verşni-		beran		veşn							beran	goşn
*wlkwos	vēhrke-		werg		verg	verg	verg	verg	verk		gwerk	gurg	gorg
					vurayen			vegerden				guherin	gerdiden
					veyşan		veşun	veşun	veyşna			bırsi	gorosne

- *avaz: Farski de yew çekuyo ğeribo. Beno ke (muxtemelen) yew zıwanê İrankiyê Zımeyi ra kewto Farski.

*d

Hind-Ewropa	Ewıstki	Partki	Goranki	Azarki	Zazaki	Talişki	Semnanki	Sengiserki	Mazenderanki		Beluçki	Kurdki	Farski
*dhw	dv	b	b	b	b	b	b	b	b		d	d	d
*dhwer-	dver-	ber			ber			ber			der	deri	der
	*dvıtiyem kerem	bıd			bin				dige		diger	dın	digar
*dek-	duma				boçık							doç	dom

*kw

Hind-Ewropa	Ewıstki	Partki	Goranki	Azarki	Zazaki	Talişki	Semnanki	Sengiserki		Mazenderanki	Beluçki	Kurdki	Farski
*kw		?	sip	isb	esp	asb	esp	esp		s	?	s	s
*kwntós					espe		espe	espe		seg		se	sag

*tr/*tl

Hind-Ewropa	Ewıstki	Partki	Goranki	Azarki	Zazaki	Talişki	Semnanki		Sengiserki	Mazenderanki	Beluçki	Kurdki	Farski
*tr/*tl	θr	hr	(ya)r	h(r)	hi(r)	h(*r)	h(r)		s	s	s	s	s
*trejes	θritiie-	hrē	yare	hre	hīrē	hīrē	hrā		şe	se	se	se	se
					hirıs	hirıs			si	si	sie	si	si

*rd/*rz

Hind-Ewropa	Ewıstki	Partki	Goranki	Azarki	Zazaki	Talişki		Semnanki	Sengiserki	Mazenderanki	Beluçki	Kurdki	Farski
-	rd/rz	r(o)/rz	l, r/rz	r/rz	r/rz	r/rz		l/I (rz)	l/I (rz)	l/I	l/I	l/i	l/i
*bhrgh-	berez-		berz	berz	berz	berz		bilend	bilınd	bilend	burz	bılınd	boland
	herez-	hırz	az	herz	erz			hıl			hıl	hıl	hêl
*splegh-	spērēz-		sıpıl		serpez	sıperz		seperz				sıpıl	seporz
*yer-	yare	sār	sal	sor	ser	sor		sal			sal	sal	sal
*kerd-	zerd-	zırd	zıl	dêl	zerri	dêl		dêl	del		dıl	dıl	dêl
*wrdho-	verd-	war	wıli		vıl	vele			gol		bul	gul	gol

*hv

Hind-Ewropa	Ewıstki	Partki	Goranki	Azarki	Zazaki	Talişki		Semnanki	Sengiserki	Mazenderanki	Beluçki	Kurdki	Farski
*sw	hv	wx	w	h	w, h	h, x		x(u)	x(u)	x(u), f v	v, w, gw	x(w)	x(u)
*swepn-	hvefne-		werm		hewn	xav			xow	xuw		xew	xab
*swe-	hvet		we		ho			xu			wet	xwe	xod
*swoid-	hvaeda				hiv							xwêdan	xuy
*swesor	hveher	wxar	wali		wa	xoar			xak	xaxer	gwaher	xweh	xaher
*swad	hveş-	wxeş	weş		weş				xare	xeş	weş	xweş	xoş
	hven-		wand-		wend-	xund-			xuond-		wan-	xwend-	xand-
*wel-	vas-	wxaşt-	wast-		waşt-	xast-			xaste-			xwast-	xast-
*swer-	hver-	wxerd-	werd-		werd-	herd-			xort-		ver-	xward-	xord-

*tw

Hind-Ewropa	Ewıstki	Partki	Goranki	Azarki	Zazaki		Talişki	Semnanki	Sengiserki	Mazenderanki	Beluçki	Kurdki	Farski
*tw		f	u	u	w		h	h	h	h	h	h	h
*newn					new				neh	neow	noh	neh	noh
*kʷetwores		çeferst			çewres				çel	çel	çel	çıhıl	çehel
*newos					newe							nûh	no

*y

Hind-Ewropa	Ewıstki	Partki	Goranki	Azarki		Zazaki	Talişki	Semnanki	Sengiserki	Mazenderanki	Beluçki	Kurdki	Farski
*y	y	y	y	y		ĵ	ĵ	ĵ	ĵ	ĵ (y)	ĵ	ĵ	ĵ
	yeng					ceng			ceng			ceng	ceng
	yada	yud				ciya						cuda	coda
	yaoşti-					coş						coş	coş
*yewos	yeūe-					cew						ce	cu
*yuwen	yawān	yuwan				cıwamêrd, cıwan			cıwunmêrd, cewun			camêrd, cıwan	cōmerd, cevan
*yequr	yāker					ciger			ciğer			ciger	ciger
	yāme-					cām						cām	cām
	yātu-					cāju			cādu			cāzū	cādū

İsoglossê Zazaki u Zıwananê İrankiyê Zımey u Farski

İsoglossê Zazaki u Zıwanê İrankiyê Zımeyi: IE.: Hindo-Ewropa, Pth.: Partki, Gor.: Goranki, Az.: Azarkiyo Khan, Zaz.: Zazaki, Tal.: Talışki, Semn.: Semnanki, Casp.: Zıwanê Xezari, Bal.: Beluçki, Kd.: Kurdki, Pers.: Farski

Bıvênên

• Fonetikê çekuyanê ğeriban
• Varyantê fekanê Zazaki
• Zazakiyê Fonetikio Standard
• Zazakiyê Grafematikio Standard
• Zazaki de çekuyê ğeribi

Çımey

• Zülfü Selcan, Grammatik der Zaza-Sprache
• Paul Horn, Grundriss der persischen Etymologie
• Ludwig Paul: The position of Zazaki among the westiranian languages Archived 2007-10-21 at the Wayback Machine
• http://www.etymonline.com/index.php Archived 2015-12-05 at the Wayback Machine
• http://en.wiktionary.org/wiki
• http://www.ferheng.org
• http://www.ijunoon.com/balochidic/mean.asp Archived 2010-03-30 at the Wayback Machine
• http://www.nisanyansozluk.com