Ewıstki

Wikipediya ra ensiklopediya xosere
Jump to: şiyayış, Cı geyre
  Zıwanê Ewıstki
Abestag
 
Dıwelê ke tede qısey beno Asya rocawanê nezdi
Amarê qıseykerdoğan
Rêze
Alfabe Alfabeyê Ewıstki
Dıwelê ke tede zıwano resmiyo Çıniyo
Dezgeyê cıgeyrayışê zıwani
Keyeyê zıwani
Zıwanê Hind u Ewropa
Hind u İranki
Zıwanê İranki
İrankiyê Rocvetışi
Ewıstki
Kodê zıwani
ISO 639-1 ae
ISO 639-2 ave
ISO 639-3 ave
Bıvênên : zıwan, keyeyê zıwanan

Ewıstki zıwanê İrankiyo kıhano. Nameyê xo kıtabê Zerduştiyo mıqedes Ewısta ra gêno. Ewıstki u Farskiyo Kıhan, zıwanê İrankiyê kıhaniê ke tewr rew be wesiqayê, nusiyayê. Wexto ke Ewıstki kewto kıtab, êndi qıse nêbiyêne. Ayra ki Pehlewki ser açarnayışi estê.

Ewıstki, turo ke Ewısta de ardo na roce, dı leteyan de şeno bare bo: Gêthayiy Ewıstkiyê Kıhani u Yasnay Ewıstkiyê Neweyi.

Ewıstki xeylê hetê gramerê Hind-Ewropakiyê verêni pawıtê/şevekıtê, zey: heşt halê namey, 3 cınsiyeti, 3 amarey (ededi), heme wextanê Hind-Ewropayiyê verêni ki şınasneno. Zıwanê İrankiyê Kıhani zıwanê Hindkiyê Kıhani ra hetê grameri ra hema zey yewbinio u çekuyan ra ki zaf nezdiyê. Dıme ra kewtena ilmê zıwani çım de, Ewıstki bente/mabênê dewrê 1200 u 600 İsay ra Verên (İ.V.) qıse biyo.

Ewıstkiyo Newe ke Ewıtkiyo Kıhan ra peyda biyo, heni aseno ke heta seserra 8. (İ.V.) ameyo qıse-kerdış. Gramerê cı gorey zıwanê kıhani hebıkêna asano (qolayo). Ewıstki zıwano qıse-biyaye ke biyo, teqriben 400 İrR merdo ra. O ra tepeya Ewıstki tenya zıwanê piranê zerduştiye ke biyo, ayinan de fek ra dewam diyayo heta ke seserranê 4. heta 6. İsay ra Verên (İ.V.) nuşto pıro.

Fonolociye[bıvurne | çımey bıvurne]

Elifbeyê Ewıstki, Elifbeyê Pehlewki ra peyda biyo. Oyo ke Elifbeyê Pehlewki de tayê herfi estê ke zêde vengi tede kewenê tê u wendışê cı kenê çetın, ema Ewıstki de xeylê herfi nayê pêra, kerdê ra ser ke elifbeyê cı zaf titizo, elifbeyanê dınya de elifbeyê fonetiki IPA ra dıme elifbeyo tewr deqiqo.

Hemvengi (vokali):

a ā ə ə̄ e ē o ō å ą i ī u ū

Teyvengi (konsonanti):

k g γ x xw č ǰ t d δ ϑ t̰ p b β f ŋ ŋw ṇ ń n m y w r s z š ṣ̌ z h

Yew nuşteyê Ewıstki, Yasna 28.1

Linkê teberi[bıvurne | çımey bıvurne]