Xarpêt (wılayet)

Wikipediya ra ensiklopediya xosere
Jump to: şiyayış, Cı geyre
Xarpêt (wılayet)
-Sûke-
Xeritaya wılayetê Xarpêti.png
Elazığ in Turkey.svg
Şınasiye
Mıntıqa Anatoliya Rocvetışi
Erd 8.253 km²
Nıfus 569.616

Xarpêt, Xarpıt ya zi Xarpiyêt (be Tırki: Elâzığ ili) yew wılayetê Tırkiyayo. Merkezê wılayetê Xarpêti bacarê Xarpêtio. Cayê xo mıntıqa ra rocvetışê Anatoliye dero. Zımeyê Xarpêti de Dêsım u Golê Kebani; veroc de Diyarbekır; rocvetış de Çolig rocawan de Meletiye estê.

İklım u coğrafya[bıvurne | çımey bıvurne]

Erdê Xarpêti zaf kilo u xeylê koyê berzi estê. Koyê Akdaği zaf berzo. Riyê erdê wılayetê Xarpêti 86 km²yo. Xarpêt derya ra 1295 metro berzo. Wılayetê Xarpêti da çar goli estê; Hezar, Keban, Karakaya, Ozluce. Royê Fırati u Royê Muradi zerreyê wılayetê Xarpeti ra vêrenê ra. İklımê u hewayê Xarpêti zaf vuriyeno. Wextê zımıstani hewayê Xarpêti serdıno, zaf vewre varena. Wextê amnani de hewayê Xarpêti zaf germıno, tayê varan vareno.

Zerreyê wılayetê Xarpêti de 11 qezey estê:

Tarix[bıvurne | çımey bıvurne]

Xarpêt sukê da kıhana. Mıntıqa ra Xarpêt de zaf medeniyetan hıkum ramıto. Beyntarê seserranê 1. u 10. de İran, İmperatoriya Roma u İmperatoriya Bizansi hıkum kerdo. Serra 1071. de Selçuqıcan mıntıqaya Xarpêti gırewta. Serra 1243. de İmperatoriya Moğoli Xarpêt istila kerdo. İşğalê İmparatoriya Moğoli ra ver, merdumanê Farsan Xarpêt gırewto. Feqet serra 1514. Şa İsmaili Cengê Çaldırani kerd vini u İmperatoriya Usmanıcan Xarpêt gırewt. Serra 1923. İmparatoriya Usmanıcan biye xırabe u Xarpêt bi wılayetê dewleta Tırkiya.

Zerreyê Xarpêti da banê tarixiyê kıhani estê. Nameyê banan Ulu Cami, Arap Baba Cami u "Qela Xarpêti"o.

Nıfus u iqtısad[bıvurne | çımey bıvurne]

Nıfusê Xarpêti 569.616o u nıfasê dewıcan zafo. Xarpêt de mıletê Zazay, Tırki, Kurdi, Ermeni u Suryani cıwiyenê. Wextê Terteleyê Ermeniyan de Ermeniy sırgun kerdi ya zi amey kıştene. Terteleyê Ermeniyan ra ver xeylê Ermeniy zi tede ronıştey biy. İqtısadê Xarpêti qewetıno; zaf fabrikey estê.

Çımey[bıvurne | çımey bıvurne]


Qezeyê Xarpêti Qezeyê Xarpêti

Baskıl • Egin • Guleman • Keban • Maden • Mêrun • Pali • Qowanciyan • Qeze • Xarbato • Xarpêt