Zerduşt
Wikipediya ra, ensiklopediya xoserı
Zerduşt (be Avestki: Zaraθuštra) yew mela u şair bi. Gorey mensubanê dinê Zerduştê, Zerduşt yew peygamber o. Zerduşt be zıwanê Avestki qal kerdin. Avestki yew zıwanê Aryayi yo.
Tedeestey |
[bıvurne] Cıwiyayışê ey
Zerduşt teqriben serranê 1200 – 1000 İ.V. (İsa ra Veri) de cıwi yo. Feqet ma nızan kamci bacar de cıwi yo. Gorey tarix-zanoğani ra, o teqriben benatê Efğanıstan, Tacikıstan u Ozbekıstan de cıwiyayi bi. Zerduşti welatê xo ra vati "Airyanem Vaejah"; maneyê cı "Erdê Aryayi" yo. Ma familyayê Zerduşti hewl zani. Nameyê piyê cı Pouruşaspa Spitāma bi u namey mayê cı Dughdova bi. Zerduşt zewiciyaye bi u namey ciniya yi Hvōvi bi. Hirê keynan u hirê lacekan yin esti bi. Nameyê keynan Freni, Pourucista u Triti bi u nameyê lacekan İsat Vastar, Uruvat-Nara u Hvare Ciθra bi.
[bıvurne] Din
Verni Zerduşti de yew din esti bi. Ma nameyê ena din nızani. Feqat linguisti ena din ra vani "dinê Aryayi". Dinê Aryayi yew dinê zaf-ilahan bi. Ena dini de nameyê ilahê gırdi Deûs-Piter bi (be Latinki: Ju-Piter, be Yunanki: Zeus-Piter). Ena din de zaf melayan zi esti bi. O wext de melayan hem malatê kerdin hem zi şihiran vatin. Feqat Zerduşt ena din de reform kerd. Zerduşt zi yew mela u şahir bi. Şihiranê Zerduşti zaf weş bi. Ayra fiqrê xo millet ri zaf tesir kerd. Zerduşt şihiranê xo de vatin, teyna yew Homa esti u namê yi Ahura Mazda yo. Yi vatin insani gani Ahura Mazda ri hûrmet bıkero ki Ahura Mazda zi şıma cennet xo de qebul bıkero. Zerduşti Ahura Mazdayê sero zaf şihiran vatin. Feqat Zerdusti çıra ni vatin "ez peygamber o".
Peniya mergê Zerduşti ra, fıkrê cı miyanê aşiretanê Aryayi de zaf vıla bi. Hedi hedi be fikrê Zerduşti ra yew din ame meydan. Ena din ra vani Zerduştê. Mensubanê ena dini, Zerduşt peygamber zi kerd. Dinê Zerduştê rasa milletanê Aryayani binan ri, Medya, Persiya, Partiya, Baktriya u Sogdiyana. Hetta resa Yunanıstan u Romay.
[bıvurne] Etnisitey Zerduşti Çıyo?
Tayê merdumi vani Zerduşt Farsiyo u tayê merdumi vani Zerduşt Kurdiyo, tayê merdumi zi vani Ezeriyo. Be Raşti, Zerduşt ne Kurd, ne Azeri ne zi Farsiyo. Eg Zerduşt Farsi bi ya zi Kurdi bi, Zerduşt gani be zıwanê Farski ya zi Kurdki de şihiran bıvati. Zerduşt be zıwanê Avestki de şihiranê xo vatin. Ayra ma kıtabê ey ri vani Avesta. Şarê Avestayi aşiretanê Aryayi ra veciya.
[bıvurne] Kitabê Avestki
Gorey Zerduştiyan, kıtabê Avesta mıqeddes o. Zerduşt kıtabê Avesta nınışti çınki o wext de nuştış çıni bi. Zerduştiyan teqriben 1000 serri ra zafyer şihiranê Zerduşti hıfz kerdê u Avesta teqriben serra 300 de ameyo nuştış.
