Dewletê Amerikaê Yewbiyaey

Wikipediya, ensiklopediya xosere ra
(Day ra ame ardış)
Xıl de be pusula Xıl de cıgeyrayışi
Dewletê Amerikaê Yewbiyaey
Asayış
WhiteHouseSouthFacade.JPG
Desmal u Arma
Flag of the United States.svg Greater coat of arms of the United States.svg
Melumat
Ware Dewleta xosere (en)
Mıntıqa Amerika Zımey
Sinori Meksika u Kanada
İdare Federal Government of the United States of America (en)United States Congress (en)
Erd 9 826 675 km2
Nıfus 325 145 963
Hıkumet Sistemê serdari (en)
Serdar Donald Trump
Kodê telefoni +1
Letey saete UTC−06:00 (en)
Kodê interneti .us
Zıwano resmi İngılızkiyo Amerikan (en)
Merş The Star-Spangled Banner (en)
Cayo tewr berz Denali (en)
Cayo tewr nızm Badwater Basin (en)
Pere Dolarê DAY
Ravêrşiyayışê heqa merdıman 0,92
Xerita
USA orthographic.svg

Dewletê Amerikayê Yewbiyayey (DAY) yew dewleta. Cayê xo mıntıqa ra zımey qıta Amerika dero. Zımey Amerika de Kanada, verocê cı de Meksika, rocawanê cı de Okyanuso Gırd, rocvetışê cı de Oyanuso Atlantiki estê. Paytextê Amerika Washingtono. Dewletê Amerikayê Yewbiyayey eyaletan ra yenê pêra (mıteşekkılê) u 50 eyaletê xo estê. Amerika ezaya NATO, Mıletê Yewbiyayey, NAFTA u G8ia.

Tarix[bıvurne | çımeyi bıvurne]

İşğalê şaranê Ewropayıcan ra ver, aşirê Postesuran Amerika de ronıştey biy. Wextê Seserra 15ıne de mılletê Ewropayıcan amey Amerika u erdê Postesuran işğal kerd. Şarê Ewropayıcan zaf (11 milyon) Postesuri kışti. O wext ra dıme, Amerika koloniya Britanya biye. Feqet serra 1776ıne de Amerika xo xoser ilan kerd. Seserra 18ıne de Amerika 13 eyaletan ra ibaret biye. Serra 1803ıne de Dewletanê Amerika 15 milyon dolar perey day Fransa u mıntıqa Louisiana (Louisiana Purchase) gırewte. Serranê 1845 u 1848i de Amerika eyeletê Texas, Kaliforniya, Arizona, New Mexico, Colorado u Nevada işğal kerdi u Meksika ra gırewti. Amerika Cengê Dınyayê Yewın u Dıyın de ğalıb veciya u biye yew serquwete.

Sûki[bıvurne | çımeyi bıvurne]

Mıntıqê Gırdi:

Sûka New York City u Los Angelesi zaf raver şiyê. New York City de bina u banê xeylê berzi estê. New York City bacarê dewizio, paytextê borsao, merkezê iqtısadê Amerika u dınyao. Los Angeles merkezê film u xeceliyayışio. Hollywood Los Angeles ra zaf nezdiyo.

Nıfus[bıvurne | çımeyi bıvurne]

Nıfusê Amerika 298 milyono. Zaf mıxtelıf mılleti tede cıwiyenê. Şarê Ewropa, Afrika, Asya tede zafo. Miyanê sıpê u zenciyan riyê politika cêrakerdışia verêne ra serdıno. Derd u qehrê weşiye zenciyan rê gıranêro. Sindorê Meksika ra zaf merdumi vêrenê Amerika, ema şarê Meksika Amerika de qaçax gureyeno/xebetiyeno. Amerika de xeylê dini yenê diyaene. Amerika Xrıstiyan u itiqatê Protestanan zafê, feqet hem Musewiy/Yehudiy u hem zi Mısılmani zafê. Zıwano resmi çıniyo, ema şarê Amerika İngılızki qısey keno. Tayê İspanyolki zi qısey kenê.

Ekonomiye[bıvurne | çımeyi bıvurne]

Hetê ekonomiye ra Amerika zaf qewetına. Dınya de rêza yewıne dera. Teknolociye u komputerê Amerika zaf be kaliteyê. Amerika xeylê wasıtan (otomobilan) vecena. Ford, GM, Toyota, Honda Amerika de vıraziyenê. İdxalatê (eksportê) Amerika zafo. Amerika idxalat u ixracat ra dınya de yewına.

İklım[bıvurne | çımeyi bıvurne]

Erdê Amerika zaf hera u gırdo, aye ra iklimê Amerika zaf vuriyeno. Zımeyê Amerika zaf serdıno, ema verocê xo zaf germıno. Qutbê cemedi u çoli tede estê.

Hewa Dewletê Amerikaê Yewbiyaey
Mengi Çel Şbt Adr Nsn Gln Hzr Tmz Tbx Kşk Tşv Tşp Kan Serre
Tewr vêşi germ °F (°C) 98
(36.7)
105
(40.6)
108
(42.2)
118
(47.8)
124
(51.1)
129
(53.9)
134
(56.7)
127
(52.8)
126
(52.2)
116
(46.7)
105
(40.6)
100
(37.8)
134
(56.7)
Tewr vêşi honık °F (°C) −80
(-62.2)
−75
(-59.4)
−68
(-55.6)
−50
(-45.6)
−25
(-31.7)
−1
(-18.3)
10
(-12.2)
5
(-15)
−13
(-25)
−48
(-44.4)
−61
(-51.7)
−72
(-57.8)
−80
(-62.2)
Çıme: http://www.infoplease.com/ipa/A0762182.html
Hewa DAY ([1])
Mengi Çel Şbt Adr Nsn Gln Hzr Tmz Tbx Kşk Tşv Tşp Kan Serre
Roce de werteyınine °C (°F) -0.661
(30.81)
1.472
(34.65)
5.867
(42.56)
11.122
(52.02)
16.133
(61.04)
20.694
(69.25)
23.494
(74.29)
22.65
(72.77)
18.567
(65.42)
12.65
(54.77)
5.839
(42.51)
0.767
(33.38)
11.55
(52.79)
Vartış mm (inches) 55.88
(2.2)
51.06
(2.0102)
60.96
(2.4)
61.98
(2.4402)
73.15
(2.8799)
73.91
(2.9098)
70.36
(2.7701)
66.29
(2.6098)
63.25
(2.4902)
54.86
(2.1598)
53.85
(2.1201)
57.40
(2.2598)
742.44
(29.2299)
Çıme: NOAA (USA)[1]

Eyaletê Amerika[bıvurne | çımeyi bıvurne]

Xerita Eyalatanê Amerika

Referansi[bıvurne | çımeyi bıvurne]

  1. "CONTIGUOUS UNITED STATES Climate Summary".

Çımey[bıvurne | çımeyi bıvurne]