Wikipediya, ensiklopediya xosere ra
Varyantê çekuye
Vateyê tewr oricinali
Eslê çekuye
Netice
rusnaene, rışaene
pışing, pısing, pısıng
bezn, bejn (mene be Tırki: boy poz)
pele, pelge
ancia, anci, hunci, oncia, unci
bizang, phizang, bıjangi
zûwa, zuwa, jüa zıwa Temam
senê n, seni n, sınê n senê(n) Temam
destene, deştene deştene, deştış, derzen-, bıderz-) Temam
qırincele, qıncele n
le , lö , lew , lew e (nımune: ley to de = senin yanında, ley to = senin yanına) lewe
gaji kerdene, gaz kerdene gaz kerdene
taê, tay, toy, tani, tayn, tayni taê
bılosk, bılısk, vırsa, vırso, vırusk vırusk Temam
ra bırnayene, ya bırnayene, a bırnayeneabırrnaene Temam
ra kerdene, ya kerdene, a kerdeneakerdene Temam
thab a, theb a, thaw a, thew a, tho ye, tho a, toho y, to y theba Temam
lac , laj , laz lac Temam
lac ek, laj ek, laz ek lacek Temam
loc ıne, loj ıne, loz ıne locıne Temam
khan, kıhun, kuhun, kehan kıhan Temam
vini, vind i vini Temam
gırs , gırd gırd Temam
pö ro, pê ro, piyer pêro Temam
ho l, hew l hewl Temam
to r, tew r tewr Temam
gı rê, gi re gırê Temam
kı r, ki r, x ır kır Temam
en di, heyn i, êdi, henda endi Temam
rındık rındek Temam
s êne, ş ênesêne Temam
i ta, i tya, tiyatiya Temam
xu rt, xı rt xırt Temam
h eni, w ıniheni Temam
n ia, w ına, ina, naha, nani, henahena Temam
j ê, z ey, z ê, s eyzey Temam
Amari
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
yew jew, jo, ju, jü, yo, yü, zew, zu, zü Partki: ēw, Avesta: əēuuə-, Farskiyo Kıhan: əivəmone
dı dıde Avesta: dvə, Sanskrit: dvəutwo
hirê hire, hiri Avesta : thri-, Partki: hrēthree
çehar çar, çıhar, çor Pahlavi: çəhār, Avesta: çəthvərfour
panc panj, panz, phonc, ponz, ponj, poj, punc Avesta: pənçə, Pahlavi: pənçfive
şeş ses Avesta: xşvəş-six
hewt hawt, hot, howt, holt Avesta: həptə, Sanskrit: səptā, Pahlavi: həftseven
heşt - Avesta: əştə, Pahlavi: həşteight
new - Avesta: nəv-nine
des - Avesta, Sanskrit: dəsəten
yewndes des u yew Zazaki: yew + deseleven
vist vişt Avestki: vīsəiti-, Pahlavi: vīst, Sanskrit: vimsətitwenty
hirıs hiris, hirus Partki: hrē-, Sanskrit: trimsətithirty
çewres çares, çawres Partki: çəfərst, Sanskrit: çətvərimsətiforty
pancas poncas, puncas Pahlavi: pənçāh, Sanskrit: pənçəsetfifty
şeşti seşti Avesta: xşvəştisixty
hewtay hewtae, holtay Pahlavi: həftātseventy
heştay heştae Pahlavi: həştāteighty
neway newae Avesta: nəvəit-, Sanskrit: nəvətininety
se - Avesta, Sanskrit : sətem, Farskiyo Miyanên: səthundred
dısey dıse Zazaki: dı + se + ytwo hundred
hezar henzar, hazar Pahlavi: həzār, Avesta: həzənrə-, Sanskrit: səhəsrətousand
Edat
bê English: without kok: Avestki: bāit-
varyanti: bi
be English: with kok: Avestki: pəiti
varyanti: bı, ebe, ebı, eve, ve
de(r) English: in kok: Farskiyo Miyanên: dər, Avesta: əndər, Sanskrit: əntərə
varyanti: dı(r), -ıd
ne English: no kok: Avesta: nə-
varyanti: ney
rê English: to kok: Avestki: rād-, Farskiyo Miyanên: rāi
varyanti: ri, 'r
ya English: yes kok: Avestki, Farskiyo Kıhan: yā
varyanti: eya, heya, e
Name
a
Çekuy Varyanti Kurmancki Farski Mena be İngılızki
amar umar, humar jimare šumāre شماره number
amınan ûmnûn, omnon havîn - summer
asmên ezmûn esman ās(i)mān آسمان sky
aştiye aşiti aştî āštī آشتی peace
awe aw av āb آب water
b
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
baba, babo!, babê mı bawa, bawo!, bawê mı Pahlavi: pāpəkfather, father!, my father
ban bon , bun Pahlavi: bānhouse
bazi baji, boji, bask Avesta: bəzū, Pahlavi: bāzīharm
boye m boy, buıy, bui, buy, buye, bûy, bûye Avesta: bəoi-, Pahlavi: bōdsmell
bırû bırwe, buri, bırûy Pahlavi: brū, Farskiyo Kıhan: brūvə-brow
c
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
ceniye, cenıke m cêni(ye), cini(ye), cıni(ye), cınik(e), cınêk(e) Avesta: cəni-, Partki: žən, Pahlavi: zən, Sanskrit: cāni- + Zazaki: -ıkwife, woman
cıwamêrd camêrd, jamêrd, cumêrd Farskiyo Miyanên: cuwān (> Zazaki: cıwan) + mərt, Avesta: yuwən + mərēt-man
d
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
deza dereza Zazaki: ded 'ap, uncle' + za- 'ame dınya' < Pahlavi: zād- < Avesta: zātə-cousin
dêw diyeb Pahlavi: dēw, Avesta: dəēvə-, Sanskrit: dēvəgiant
dıgani dıcani Zazaki: dı + Partki: gyān pregnant
dından dındon, dındun, dıdan, dızan, dızon, dudon Pahlavi: dəndān, Avestki: dəndəntooth
duşmen dısmen, dışmen, dûşmen Farskiyo Miyanên: duşmən, Avesta: duşməinyu-enemy
dû du, dü Pahlavi: dūt, Sanskrit: dhūtə-smoke
e
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
embaz albaz, alboz, alvaz, alvoz Pahlavi: həm + bāz-friend
engmên egmên, engımin, egmin, hegmên, hemgin Pahlavi: əngpēnhoney
erme herme Avesta: ərem-arm
espıce m espıj(e), aspıc(e), aspıj(e), aspız(e) Avesta: spişcootie
estare astare, astere Pahlavi: stārək, Avesta: stər-, Sanskrit: stār-star
este aste, oste, estı Avesta: əst-, Pahlavi: əst-bone
estor estoar, astor, astuer Pahlavi: stōr, Avestki: stəōre-horse
esır hısr, hers, istır, hestır, hersi Avesta: esru-, Pahlavi: ers, Sanskrit: āçrutear
eşkıce m eskıj(e), eskız(e) Pahlavi: kəşməkraisin
g
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
game m gom(e) Avesta: gāmə-, Pahlavi: gāmstep
gan can Partki: gyānsoul
gi gı, ci Avesta: gū- (/û/'ya İrankiyê kıhane Zazaki de beno /i/)shit
goni m gun Avesta: vohuni, Partki: gōxənblood
goş gueş, gos Avesta: gaoş-, Pahlavi: gōşear
goşt gueşt, gost Pahlavi: gōştmeat
h
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
hergoş arbêş, argoş, argueş, argûş, arwêş, awrês, awrêş, ergoş, hargûş Pahlavi: xərgōş, Avestki: xər- + gəoş-rabbit
hewn hon, hun Avesta: hvəpnə-, Sanskrit: svāpnəsleep
hewr hor Avestka: əwr-cloud
heş hes Avesta: ərēş-bear
k
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
keyber kêber, kêver, çêber, çêver Avesta: kəte-, Pahlavi: kətək + Partki: bərdoor
keye kê, kiye, çê Avesta: kətə-, Pahlavi: kətəkhome
keyna , keyneke m kêna, çêna, kênek(e), çêneke Avesta: kəinikā-, kənyā-, Sanskrit: kənyā-, Pahlavi: kənīzəgdaughter, girl
kewçıke koçık(e), kueçık(e) Pahlavi: kəfiç, Avesta: kəf- + Zazaki: -ıkspoon
ko kue Pahlavi: kōf, Avesta: kəofə-mountain
l
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
lınge m nınge foot
lûwe m lü(we), lûy Pahlavi: rōbās, Sanskrit: lopākə-fox
m
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
manga m munga Avesta: māt- + gāv-cow
mar mor Avesta: məiryāsnake
mase mose, maşi Avesta: məsyə-, Sanskrit: mātsyə- Partki: māsyāgfish
mast most Pahlavi: māst, Sanskrit: māstyoghurt
merdum merdım, mordem, murdem Pahlavi: mərtum, Avestki: mərēt-people, man
meyman meymon, miyemon Pahlavi: mēhmānguest
miyan miyon, miyun Pahlavi: miyān, Avesta: məiδyā-nə, Sanskrit: mádhyəmid
mıjdan mujdan, mıjdan, mızgine Avesta: mīždə, Pahlavi: mizd, Sanskrit: mīdhā-good news
mıriçıke mırçıkı, mılçıke Avesta: mereğa-, Pahlavi: murğbird
morcela mıloçıke, merjuelı, muerceli, murzolık, mıjloli Pahlavi: mōr- + Zazaki: celaant
n
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
name nome, nom, nume Avesta, Farskiyo Kıhan: nāmənname
nan non, nun Pahlavi: nānbread
nuştekar nuskar, nûskar Pahlavi: nipīşt- > Zazaki: nuşt; nuşte + Avesta: kār-author
o
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
ozan hozan Pahlavi: kusan ( > uzan > ozan)poet
p
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
peşti m paşti, payşti, pışti, phoşti Avesta: pərşti, Sanskrit: pṛşta, Pahlavi: puştback (organ), help
peyğamber pêxamber Pahlavi: pāy, Avesta: pād- + Pahlavi, Avesta: gām- + Pahlavi, Avesta: bər-prophet
r
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
raye m rahar, ray, rae, rayir Farskiyo Miyanên: rəh/rāh, Sanskrit: rəthyā-way
roc n roj, roz, ruaj, ruec Avesta: rəōçəh, Soğdki: rōç, Sanskrit: rōçətisun
roce m roj(e), roz(e), ruac, ruec, ruej Avesta: rəōçəh, Soğdki: rōç, Sanskrit: rōçətiday
roce n roje, roze, ruece, ruecı, ruejı Pahlavi: rōzəg, Avesta: rəōçəh, Soğdki: rōç, Sanskrit: rōçətifasting
ron ruen Pahlavi: rōkənfat
roşan n rueşun, rosan Pahlavi: rōşnāk, Avesta: reoxşn-holiday
s
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
sanıke m estanıkı, şanıke Pahlavi: efsāy-, efsūn, efsūdən + Zazaki: ıkstory
sere n sare, sore Avesta: səerəh-, Pahlavi: sərhead
serre m ser(e) Avesta: sərədə-year
sêm sim, şêm Pahlavi: əsēm, Yunanki: asémon ασημονsilver
siye şiye Pahlavi: sāyəkshadow
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
şami sami Pahlavi: şām, Soğdki: xşāmdinner
şan şun, san, son Avesta: xşəpne, Sanskrit: kşəpāevening
şane sane Pahlavi: şānəkcomb
şar sar Partki: şəhr, Avesta, Farskiyo Kıhan: xşəthr-people, folk
şerm serm Avesta: fşərəm-, Pahlavi: şərmshame
şewe m şo, sewe Avesta: xşəpne, Sanskrit: kşəpā, Pahlavi: şəbnight
şıt sıt Avesta: xşvipt-, Partki: şiftmilk
şıwane şüane, şane, şune Pahlavi: şubānshepherd
t
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
tici m tiji Avesta: tighri-, təēçə, Farskiyo Kıhan: tigrə-sunray
v
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
varan varon, varun Pahlavi: vārān, Avesta: vār-rain
vaş vas Partki: vāş, Avesta: vāstrə-grass
verek vorrek Pahlavi: vərəklamb
veşn vesn, vosn Avesta: vərşni-ibex
vewre var(e), vor(e) Avesta: vəfrə, Pahlavi: vəfrsnow
w
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
wahêr wayir, wahir Avesta: xvet, Partki: wxəd ( > Zazaki: we) + Zazaki: êrowner
wesar wısar, usar Avesta: upə - + sər də-spring
x
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
xanedan hanedan Pahlavi: xānəgdynasty
z
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
zama zoma, zuma Avesta: zāmātər, Farskiyo Kıhan: dāmātər, Sanskrit: cāmātrbridegroom
zani zoni, zuni Avesta: zānu-, Farskiyo Kıhan: zānūk, Sanskrit: cānu-knee
zehr jehr, jar Avesta: cəthrə, Pahlavi: zəhrpoison
zımıstan zımıston, zımıstun Pahlavi: zəmistān, Avesta: zəm- + stā-winter
zıwan zuwan, zan, zon, zun, zuwen, jian, jüan, jan Pahlavi, Partki: izwān, Avesta: hizwā- Sanskrit: cihwā- जिह्वाtongue, language
zûr zür, zur Pahlavi: zūrlie
a
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
asan ason, asun Pahlavi āsāneasy
c
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
ciya cia Pahlavi: cudāg, Avesta: yud-alive, live
cınde cındi, cande Avesta: cīv-, Pahlavi: zīw-, Farski: zində, Kurdki: jîndealive, live
cıwan cun Avesta: yuwan, Pahlavi: cuwān<alive, live
d
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
dûri duri, düri Avesta: dūrə-, Pahlavi: dūrfar
e
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
ercan erjan, ercun Avesta: ərəc-, Pahlavi: ərzāncheap
erciyaye erjiyaye, erjaye, ercaye Avesta: ərəc-valuable
h
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
huşk husk Avesta: huşk-dry
n
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
newe newi Avesta: nəvə-new
nezdi nızdi, nejdi Avesta: nəzdə-, Pahlavi: nəzdnear
nême nim Pahlavi: nēm, Avesta: nəēməhalf
p
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
poşman pueşmun Pahlavi: pəşimānrueful
q
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
qıc, qıckek qıj(+kek), qız(+kek) Avesta: kut+ək- ( > Farski: kuç+ək > Zazaki: qıc+ık+ek)small
s
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
serd sard Avesta: sərētə, Pahlavi: sərdcold
siya şiya, şa, siyê Pahlavi: siyākblack
sıpê sıpi Avesta: spəētə-, Pahlavi: spētwhite
sur şür, sûr Avesta: suxra-, Pahlavi: suxrred
t
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
teyşan teyşun, têsan, têşan Avesta: tərşnə-thirsty
tırş tırs Avesta: tərşnə-sour
v
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
veyşan veyşun, vêsan, vêşan Avesta: vəşnə/vərsnə, Farskiyo Kıhan: *vrsnə, Pahlavi: gurş-hungry
w
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
weş wes, wos Partki: wxəş, Pahlavi: xwəşsweet, well, good
a
amaene English : to comekok: Farskiyo Miyanên : āmətən , Avestki : āgəmət -, Partki : āgətən
varyanti: ameyene, ameyine, omeyine
ardene English : to bringkok: Farskiyo Kıhan : ābər -
varyanti: ardaene
antene English : to pullkok: Farskiyo Miyanên : āhənciten
varyanti: ancıtene, ontene, untene
b
biyaene English : to bekok: Avestki : bəv -, Farskiyo Miyanên : būtən
varyanti: biyene, viyene
berdene English : to take awaykok: Avestki : bər -
varyanti: berdaene
bermaene English : to crykok: Partki : bərmādən
varyanti: berbaene, bervaene
c
cıwiyaene English : to livekok: Avestki :cīv -
varyanti: cuyaene, cüyaene
d
daene English : to givekok: Avesta : dā -
varyanti:
decaene English : to achekok: Farskiyo Miyanên : dəç - ( > dəz )
varyanti: dejaene, dezaene
diyaene English : to seekok: Avestki : vəēn -, Farskiyo Kıhan : vein -, Farskiyo Miyanên : vēn -
varyanti: vênaene
h
herinaene English : to buykok: Farskiyo Miyanên : xəritən
varyanti: hêrnaene
g
gırewten(e), gırewtış, gên-, bıgêr -English: to take kok: Avestki: grəb-, Farskiyo Miyanên: grəftən
varyanti: gıroten(e), gırowten(e), gureten(e), guroten(e)
geyrayen(e), geyrayış, geyren-, bıgeyr -English: to stroll kok: Farskiyo Miyanên: gərtītən
varyanti: cêrayen(e), gêrayen(e)
k
kerden(e), kerdış, ken-, bıker -English: to do kok: Avestki, Partki: kər-, Farskiyo Miyanên: kərtən
varyanti: kon-
kışten(e), kıştış, kışen-, bıkış- English: to kill kok: Avestki: kəoş-, Farskiyo Miyanên: kuştən
varyanti: kisten(e), çistene(e)
kewten(e), kewtış, kewn-, bıkew -English: to fall kok: Farskiyo Miyanên: kəftən, Avestki: kəp-
varyanti: koten(e), kuten(e)
m
menden(e), mendış, manen-, bıman -English: to remain kok: Farskiyo Miyanên: mān-, Avestki: mən-
varyanti: moneno, muneno
merden(e), merdış, meren-, bımer -English: to die kok: Avestki: mər-
varyanti: mıreno
mocnayen(e), mocnayış, bımocn- English: to show kok: Avestki: āmuç-, Sanskrit: āmuç-, Farskiyo Miyanên: āmōz
varyanti: muecnayen(e), mojnayen(e)
musayen(e), musayış, musen-, bımus- English: to learn kok: Farskiyo Miyanên: āmōz-
varyanti: mısayen(e)
p
perrayen(e), perrayış, perren-, bıperr -English: to fly kok: Avestki: pər-, Farskiyo Miyanên: pərr
varyanti: fırrayen(e)
persayen(e), persayış, persen-, bıpers -English: to ask kok: Avestki: pərəs-, Partki: pursādən
varyanti: pers kerden(e)
pewten(e), pewtış, pewcen-, pewc -English: to cook kok: Avestki: pəç-
varyanti: poceno, pozeno, pewjeno
peymıten(e), peymıtış, peymen-, peym -English: to measure kok: Avestki: pəiti+mā-, Farskiyo Miyanên: peymūdən
varyanti: pêmıten(e), peymawıtış
r
rêcayen(e), rêcayış, rêcen-, bırêc- English: to flow kok: Avestki : rəêç-
varyanti: rêzayen(e), rêjayen(e)
ronışten(e), ronıştış, ronışen-, ronış- English: to sit kok: Zazaki: ro + Avestki: niş-
varyanti: ronısten(e)
roten(e), rotış, roşen-, bıroş- English: to sell kok: Farskiyo Miyanên: frōxtən, frōş-
varyanti: rueten(e)
şayene(e), şayış, şen-, ş -English: to can kok: Avesta, Farskiyo Kıhan: xşā-, Partki, Farskiyo Miyanên: şa-
varyanti: eşkayış, şikiyayen(e)
şiyen(e), şiyayış, şon-, şor -English: to go kok: Avesta: şiu-
varyanti: şıno, sono
şımıten(e), şımıtış, şımen-, bışım -English: to drink kok: Avesta: şiu-
varyanti: sımıten(e)
şınasnayen(e), şınasnayış, şınasnen-, bışınas -English: to know kok: Avestki: xşnās-
varyanti: nas kerden(e)
şuten(e), şutış, şun-, bışu- English: to wash kok: Farskiyo Miyanên: şustən
varyanti: şuwıten, şüten, şıten(e)
v
vaten(e), vatış, van-, vac -English: to say kok: Avestki: vāç-, Partki: vāxtən
varyanti: vaz-, vaj-, vuno
varayen(e), varayış, varen-, bıvar -English: to rain kok: Avestki: vār-, Farskiyo Miyanên: varīdən
varyanti: voreno
veciyayene , veciyayış, veciyen-, veci-English: to bring out kok: Aryakiyo-Proto : *vəc-, Beluçki: gwəc-
varyanti: vejiyayene
vicnayene , vicnayış, vicnen-, bıvicn-English: to select kok: Avesta: vi + çey-, Pahlavi: vizîten
varyanti: vijnayene
vınderden(e), vınderdış, vınden-, vınd -English: to stay kok: Farskiyo Miyanên: vindər-
varyanti: vındeten(e), fındeten(e)
vıraşten(e), vıraştış, vırazen-, vıraz- English: to create kok: Partki: -virāş-, virāz-, Avestki: vareza
varyanti: vırastene
vêşayen(e), vêşayış, vêşen-, bıvêş -English: to burn kok: Partki: wxşēn-
varyanti: vêsayen(e)
w
waşten(e), waştış, wazen-, bıwaz- English: to want kok: Partki: wxāştən
varyanti: wasten(e)
wenden(e), wendış, wanen-, bıwan -English: to read kok: Farskiyo Miyanên: xwān-, Avestki: hvən-
varyanti: wuneno
werden(e), werdış, wen-, bıwer -English: to eat kok: Partki: wxər-, Avestki: hvər
varyanti: wono, wuno
werıştene , werıştış, werzen-, werz-English: to stand up kok: Aryakiyo-Proto: *wi- ("ciya") + *raizh- ("to jump"), Gileki: vi-rištēn / vi-riz- ("werıştene")
varyanti: werze, urze, hurce, weştene
Zemir
çı, çıyo English: what, what is kok: Avestki: çit, Farskiyo Miyanên: çih
varyanti: çıt, çık, çıçi, çıto, çıko, çıçiyo
çıqas English: what, how much kok:
varyanti: çıqa
çend English: how much kok: Avestki: çvənt-
varyanti: çen, çand, çond
herdı her dıyan her her kes English: both, every, everyone kok: Avestki: həur-
varyanti: hurdi, wurdi, wurna
kam English: who kok: Avestki: katama-
varyanti: kom, kum
kamci English: which kok: Avestki: katama- + çit
varyanti: kamcin, kumci, kumyo
xo English: self kok: Avestk: xvət, Farskiyo Miyanên: xwət
varyanti: xu, xuı, ho, hu
Zerfe
c
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
cor cuer, cuar, cour Avesta: *həcə -upəir i-, Farski: zeber, Beluçki: zebr, Zazakiyo Proto: *cewr (> Zazakiyo Modern: cor)top
cêr ciyer Avesta: * həcə -ədəir i, Pahlavi ezēr (> Farski: zêr), Kurdki: jêrbottom
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
çıra çae, ça Avesta: çīt + rād-why
d
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
dıme dıma Avesta: dumə- ( > Kurmancki: duv re, mena xo ci zey Zazaki dera)after, later, then
e
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
emser esmer Avesta: im- + sərəd- ( > Soranki: îmsal, Farski: êmsāl)this year
emşo eşmo, emso Avesta: im- + xşəpn- ( >Soranki: îmşew, Farski: êmşəb)tonight
ewro eyro Avesta: im- + rəōç- ( > Soranki: îmroj, Farski: êmrûz)today
h
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
hewna hema, hama, hina, hona Pahlavi: əhənūzstill
k
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
kamca kumca Zazaki: kamci ( < Avesta: kətəmə + çīt) + cawhere
key kê Avesta: kədəwhen
koti kata Avesta: kū + Zazaki: hetiwhere
n
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
nıka ınka Farskiyo Kıhan: *kə-nūn-əm, Pahlavi: eknūn ( > Soranki: nûka)now
r
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
raşt rast Partki: rāştright
reyna rêna Avesta: rətu- + Zazaki: -naagain
t
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
teber tever, tewer Zazaki: te- + Partki: bəroutside
tenya têna, teyna Pahlavi: tənīhaallone
u
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
uca uca, uja, aca, aja, awca, awza, ayca Pahlavi: ō + gāh > Zazaki: cathere
y
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
yewbini jumini, jubini, juvini, zubini Partki: ēw + bidtogether
z
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de mene be ingılızki
zi ji, ki Avesta: çə-, Pahlavi: īz, Partki: ījalso
çınê (bê peybendi) , çıniyo English: there is not kok: Ermenki: çe + Zazaki: ni < Avestki: nə-
varyanti: çin, çino
çunke English: because kok: Farskiyo Miyanên: çigūn ( > çun) + Avestki: kə-
varyanti: çıke, çımki
e
eke ke English: if kok: Farskiyo Kıhan: həkər-, Avestki: kə-
varyanti: ekı, eg, eger, kı, g'
k
ke ke English: that kok: Avestki: kə-
varyanti: ki, kı, ge
g
gani English: must kok: Partki: gawānīg
varyanti: guni
u
u English: and kok: Avestki: uta, Farskiyo Kıhan: utā, Farskiyo Miyanên: ud
varyanti: û, o
y
ya English: or kok: Avestki: yat
varyanti: yan
Peybendi
Peybend -ış zıwano standard de nameyan ifade keno
Peybend -ene zıwano standard de wextqıseyan ifade keno
çekuya tewr oricinale varyanti zıwananê ariyanê kıhanan de
-dar - Avesta, Farskiyo Kıhan: dər-, Sanskrit: dhər-, Pahlavi: -dār
-ış -is Pahlavi: -işn
-ıc -ıj, -ız
-ın -
-ene -enı
-ên -in
-êr -ır, -iyer Pahlavi: -tər
-kar - Avesta, Pahlavi: kār-
-ker - Avesta, Pahlavi, Partki: kər-
-oğ -ox Ermenki: -oğ oɫ
-oğê -ox
-oği -ox
-oğo -ox
-wan -van Avesta: -pān, Pahlavi: -bān, Kurmancki: -van
Verbendi
nê- (nımune: nêweş, nêkeno) English: not kok: Avestki: nə-
varyanti: ni-, nı-
Gramer
Halo raşt Halo çewt
ez 1. pers. sg. kok: Avestki: əzēm, Partki: əz, Sanskrit: əhəm, Farskiyo Kıhan: ədəmmı(n) 1. pers. sg. kok: Partki, Farskiyo Miyanên: mən
varyanti: e, az, a varyanti: mın
tı 2. pers. sg. kok: Farskiyo Miyanên: tō, Avestki: tū to 2. pers. sg. kok: Farskiyo Miyanên: tō
varyanti: to, tu, te varyanti: tı, to, tu, tû, te
o 3. pers. sg. m. kok: Partki, Farskiyo Miyanên: ōey 3. pers. sg. m. kok:
varyanti: u, aw, uı varyanti: ey, yı, yi, i
a 3. pers. sg. f. kok: aye 3. pers. sg. f. kok:
varyanti: aya, ya varyanti: aye, aya, yê
ma 1. pers. pl. kok: Avestki: əhmā-, Partki: əmā ma 1. pers. pl. kok: Avestki: əhmā-, Partki: əmā
varyanti: me varyanti: me
şıma 2. pers. pl. kok: Avestki: yuşmā-, Partki: əşmāşıma 2. pers. pl. kok: Avestki: yuşmā-, Partki: əşmā
varyanti: sıma varyanti: sıma
ê 3. pers. pl. kok: inan 3. pers. pl. kok: Farkiyo Miyanên: īn + ān
varyanti: i varyanti: inu, ine, inan, yin
Indicative Conjunctive
ezan , ez kenan (+an) 1. pers. sg. kok: Farskiyo Miyanên, Partki: -ānSanskrit, Avestki: -āni (Conjungtive)ez bıkeri 1. pers. sg. kok: Farskiyo Miyanên, Partki: -ānSanskrit, Avestki: -āni (Conjungtive)
varyanti: -on, -ane, -une, -a, -u, -o varyanti: -a, -ine
tıyê(+ê) n , tıya(+ay) m tı kenê(+ê) n , tı kena(+ay) m 2. pers. sg. kok: Farskiyo Miyanên: -ēh (Indicative)Farskiyo Miyanên: -āy (Subjunctive) tı bıkerê 2. pers. sg. kok: Farskiyo Miyanên: -ēh (Indicative)
varyanti: -i, -a varyanti: -i
oyo, o keno (+o) 3. pers. sg. m. kok: Partki, Farskiyo Miyanên: ō (Zemirê Kesi)o bıkero 3. pers. sg. m. kok: Partki: ō (Zemirê Kesi)
varyanti: -u varyanti: -u
aya, a kena (+a) 3. pers. sg. f. kok: a bıkero 3. pers. sg. f. kok:
varyanti: varyanti: -u
mayme, ma kenime (+ime) 1. pers. pl. kok: Farskiyo Miyanên: -ēm, Avesta: -mədi, Sanskrit: -məhima bıkerime 1. pers. pl. kok: Farskiyo Miyanên: -ēm, Avesta: -mə
varyanti: -imı, -im, -i, -ê varyanti: -imı, -im, -i, -ê
şımayê, şıma kenê (+ê) 2. pers. pl. kok: Farskiyo Miyanên: -ēdşıma bıkerê 2. pers. pl. kok: Farskiyo Miyanên: -ēd
varyanti: -i varyanti: -i
êyê, ê kenê (+ê) 3. pers. pl. kok: Farskiyo Miyanên: -ēndê bıkerê 3. pers. pl. kok: Farskiyo Miyanên: -ēnd
varyanti: -i varyanti: -i
pers/num
varyantê çekuye
çekuya standarde
eslê çekuye
netice
Rectus
Maskulin no, eno, ano, ın, en Temam
Feminin na, ena, ana, ına Temam
Plural nê, enê, ani, ni, ıni Temam
Obliquus
Maskulin ney, eney, ani, ni, ıni Temam
Feminin naye, enaye, anaye, ınaye Temam
Plural ninan, eninan, aninu, ninu, ınin Temam
Kasus
singular masculine
singular feminine
plural
eslê çekuye
Rectus -ê -a -ê
Obliquus -ê -a -an-ê Farskiyo Miyanên, Partki: -ān, Avesta, Farskiyo Kıhan, Sanskrit: –ānəm
Kasus
Formê be izafey
mane
Rectus her-ê ciran-i komşunun (eril) eşeği (eril)
. her-a ciran-i komşunun (eril) eşeği (dişil)
. her-a ciran-e komşunun (dişil) eşeği (dişil)
. her-ê ciran-i komşunun (eril) eşekleri (çoğul)
. her-ê ciran-an komşuların (çoğul) eşekleri (çoğul)
Obliquus her-ê ciran-i komşunun (eril) eşeğini (eril)
. her-a ciran-i komşunun (eril) eşeğini (dişil)
. her-a ciran-e komşunun (dişil) eşeğini (dişil)
. her-an-ê ciran-an komşunun (eril/dişil) eşeklerini (çoğul)
. her-an-ê ciran-an komşuların (çoğul) eşeklerini (çoğul)
Atributi:
funksiyon
kasus
genus
substantive
adjektive
mane
Prädikativ Rectus m.sg. her-Ø gewr-o eşek (eril) gridir
. . f.sg. her-e gewr-a eşek (dişil) gridir
. . pl. her-i gewr-ê eşekler grilerdir (çoğul)
Attributiv Rectus m.sg. her-o gewr-Ø gri eşek (eril)
. . f.sg. her-a gewr-e gri eşek (dişil)
. . pl. her-ê gewr-i gri eşekler (çoğul)
Attributiv Obliquus m.sg. her-ê gewr-i gri eşeği (eril)
. . f.sg. her-a gewr-e gri eşeği (dişil)
. . pl. her-an-ê gewr-an gri eşekleri (çoğul)
Wextê veri (preterite):
indicative continuative
ez mendan ezo mendan
tı mendi tıyê mendi
tı menday tıyay menday
o mendoyo mend
a mende awa mende
ma mendime mao mendime
şıma mendi şımaê mendi
ê mendi êyê mendi
Wextê veri -gumankerdene- (perfect):
indicative continuative
ez mendan ezo mendan
tı mendê tıyê mendê
tı menday tıyay menday
o mendo oyo mendo
a menda awa menda
ma mendime mao mendime
şıma mendê şımaê mendê
ê mendê êyê mendê
Wextê veri -raverberdene- (imperfect):
varyantê çekuye
indicative subjunctive eslê çekuye
netice
mendêne , mendên , mendin ez / tı / o / a / ma / şıma / ê mendên e… bımendên e partki: -ahên dê Temam
Wextê veri ra raver (pluperfect):
indicative
ez mendi bi
tı mendi bi
o mendi bi
a mendi bi
ma mendi bi
şıma mendi bi
ê mendi bi
Wextê veri ra raver (pluperfect):
participium neri
ma[y]ki
xeylê
agentive - - -
preterital mende mendiye mendey
Peybend -e ı nêmendo a ra yeno.
vocative , halê vengdayışiyo neri be -o-
vocative , halê vengdayışio mayki be -ê-
Tayê cayan de be -ı-, tayê cayan de ci be -e- yeno awan kerdene:
y
Erebki Zazaki Zazakiyo oricinal Kok
yənī yani
e
Kurdki Kok Zazaki Zazakiyo oricinal Kok
erê erê ya Avesta, Farskiyo Kıhan: yā
g
Kurdki Kok Zazaki Zazakiyo oricinal Kok
gurçık Avesta: vərētkə-, Pahlavi: gurtəkgurçık velık eyni
j
Kurdki Kok Zazaki Zazakiyo oricinal Kok
jehr Avesta: cəthre, Pahlavi: zəhrjehr zehr eyni
jî Avesta: çə-, Pahlavi: īz, Partki: ījji zi eyni
jûji Avesta: duşəkə-, Pahlavi: žūžəkjûje/cûce dıce eyni
m
Kurdki Kok Zazaki Zazakiyo oricinal Kok
mamoste Erebki: mām + Pahlavi: əwəstād ( > Farski: ustād)mamoste
mızgîn Avesta: mīždə, Pahlavi: mizd, Kurdkiyo Veroc: mızganmızgine mıjdan eyni
p
Kurdki Kok Zazaki Zazakiyo oricinal Kok
pırtûk Avesta: pər-, Kurdki: per + tûkpırtûk wendebend Avesta: xvən- + Pahlavi: bənd
s
Kurdki Kok Zazaki Zazakiyo oricinal Kok
serok Avesta: səerəh- + Kurdki: -okserok serek Avesta: səerəh- + Zazaki: -ek
v
Kurdki Kok Zazaki Zazakiyo oricinal Kok
bakur Avesta: vāt-, Partki: vād + Kurdki: kurvakur zıme Avesta: zimə
y
Kurdki Kok Zazaki Zazakiyo oricinal Kok
yan Avesta: yət (> Farski: yāt)yan ya eyni
e
Tırki Zazaki Zazakiyo oricinal Kok
eksik eksik kem Pahlavi: kəm
en en güzel )en tewr tewr rındek )
s
Tırki Zazaki Zazakiyo oricinal Kok
salt salt sade Pahlavi: *sâdəg
ise nımûne: o geliyorsa)se eke, ke nımûne: eke o yeno, o ke yeno)Farkiyo Kıhan: həkər-, Pahlavi: əgər
söz soz qıse
x
Tırki Zazaki Zazakiyo oricinal Kok
hanım < qanım )xanıme m
c
Zıwano ğerib Zazaki Zazakiyo oricinal Kok
Moğolki: cula cıla
e
Zıwano ğerib Zazaki Zazakiyo oricinal Kok
Farskiyo Kıhan: ərmeniə ermeni
Zıwano ğerib Zazaki Zazakiyo oricinal Kok
Bulgarki: şapka şapqa
t
Zıwano ğerib Zazaki Zazakiyo oricinal Kok
Erebki, Farski: tənbūr tembur
z
Zıwano ğerib Zazaki Zazakiyo oricinal Kok
Aramiki: zəhf zaf
a
varyantê çekuyan
çekuya standarde
eslê çekuyan
netice
Anat oliye , Anad oliye Anatoliye Yunankiyo Kıhan: Ανατολία anatolía Temam
Arc antin, Arj antin Arcantin Latinki: argentum Temam
Temam