Kurd

Wikipediya ra ensiklopediya xosere
Jump to: şiyayış, Cı geyre

Kurdi (ya zi Kırdasi) Rocvetışê Miyani de dewletanê zey Tırkiya, İraq, Suriya, İran de cıwiyenê. Dormarê Kurdan de şarê zey Tırkan, Ereban, Farsan ronışteyê. Her çıqa ke dewletê da inana resmiye çıniya, qıseyê Kurdıstani xeylê cayan de qebul biyo u tayê ca de zey İran u Iraqi nameyê mıntıqano resmiyo zi.

Kurdi, rıstım ra şarê do İraniyo. Zıwanê Kurdan aidê komelê İraniyanê rocawanê zımey (ğerbê şımali), bınkomelê (bıngruba) Karmanio. Zıwanê Kurdan hirê zıwanan ra yeno pêra, ibareto:

  1. Kurmanci (Kurdkiyê Zımey)
  2. Sorani (Kurdkiyê Merkezi)
  3. Kelhuri ya zi Kırmanşahi (Kurdkiyê Veroci)

Goreyê texminan ra dınya de 20.000.000 [1][2]- 23,000,000[3] Kurdi estê. Tırkiya de 8-10 milyoni[4], İran de 4 milyoni[5], Iraq de 8 milyoni, Suriya de 1.411.000 milyoni[6], Qefqasya de dewletanê Ermenıstan u Gurcıstani de zi se hezar Kurdi estê. Rusya, Qazaxıstan de zi tayê Kurdi estê. Memleketanê Ewropa de zaf Kurdi (1 milyon) cıwiyenê. Sebebê cengê PKK u Dewlete ra nıka Estanbol, İzmir, Antalya, Mersin, Bursa u sûkanê binan de zaf Kurdi, Zazay u Suryaniy estê.

Kurdıstan de roy (çhemi) zey Fırat u Dicle royanê gırdan rayê. Golê Wani golê do tewr gırdo. Cayê Kurdan de xeylê namey Ermenki u Aramkiyê zi. Wextê Terteleyê Ermeniyan de xeylê Ermeniy u Suryaniy u Rumi kışiyay ya zi welatê xo terk kerd. Heta terteleyê Ermeniyan, Ermeniy u Suryaniy zaf biy (1,5 milyon).

Şarê Kurdan de eşiretiye hewna esta, tayinan de zi hewna dewa goni esta.

Hetê itıqadi ra Kurdi zafêri mısılmanê, zafê ninan zi Şefıiy u tayê Sunniy zi estê (%80). İran u Iraq de Kurdê veroci zafêri Şıiyê. Kışta ninan de Kurdê Elewiy u Yezıdiy zi estê.

Bıvênên[bıvurne | çımi bıvurn]

Referansi[bıvurne | çımi bıvurn]

  1. Language Matcher :Kurdish
  2. Kurdish language
  3. UNPO :Iraqi Kurdistan
  4. http://www.milliyet.com.tr/2007/03/22/guncel/agun.html
  5. http://joshuaproject.net/countries/IR
  6. http://joshuaproject.net/people_groups/12877/SY