Berlin

Wikipediya ra ensiklopediya xosere
Jump to: şiyayış, Cı geyre
Berlin
Wılayet
Berlin (Germany)
Berlin
Berlin (Germany)
Koordinati: 52°31′Zıme 13°24′Rocvetış / 52.517°K 13.4°D / 52.517; 13.4
Şınasiye
Mıntıqa
Flag of Germany.svg
Almanya
Erd 891.85 km²
Nıfus 3,499,879
Sıxletiye 3,809/km²
Berziye 34 - 115 m
Serdar Michael Müller


Berlin yew bacarê Almanyao u mıntıqa ra rocvetışê (şerqê) Almanya dero. Yewbiyayışê Almanya Federale u Cumhuriyetê Almanyayo Demokratik ra dıme Berlin serra 1990ıne de bi paytextê Almanya. Berlin bacarê Almanyao tewr gırdo.

Tarix[bıvurne | Çımey bıvırnê]

Berlin bacarê do khano u seserra 12ine de niyao ro. Verênde serra 1701ıne de bi paytextê Brandenburgi. Serranê 1701 u 1871e miyan de Berlin paytextê Qralina Prusya biyo. Raveri ra serra 1871e de Berlin paytextê Almanyayo. Wextê dêmdayışê endustriyede Berlin zaf biyo gırd u biyo merkezê transport u iqtısadi. Serra 1936i de kayê Olimpiya Berlin de biyê.

Wextê Herbê Dınyayê Dıyıne Berlin biyo xırabe. Serra 1945i de Berlin bi dı letey. O ra dıme mıntıqa rocawanê (ğerbê) Berlini be terefê Qraliya Yewbiyayiye, Amerika u Fransa ra pia idare bi. Mıntıqa rocvetışê (şerqê) Berlini ki terefê Rusya ra idare bi. Serra 1949i de hetê rocvetışê (şerqê) Berlini bi paytextê Cumhuriyetê Almanya Demokratike. Serra 1961e de Berlin miyan de seraser yew dês vıraziya. Labelê serra 1989i de no dês ancia rıziya u dı heti biy yew, amey pêser.

İklım û nıfus[bıvurne | Çımey bıvırnê]

Ewro nıfusê Berlini 3.3 milyono; labelê nıfusê metroy 4.2 milyono. Zaf mıxtelıf mılleti tede cıwiyenê: şarê Polonan, Zazayan u Tırkan tede zafo. Nıfusê şare Tırkiya 117,624o.

İklimê Berlini honıko; sıliye zaf varena. Seba awıka germıne (Gulf Stream), hewaê Berlini zaf serdın niyo. Erdê Berlini her daim kheweo (kıhoyo).

İqtısad[bıvurne | Çımey bıvırnê]

Nıka Berlin bacarê da moderno. Banê xeylê berzi u bınaê ke hetê mımarine ra mıkemmel vıraziyaê tede estê. Ewro Berlin merkezê huner, zagon, siyaset u turizmio. Sektorê dewlete zaf gırdo. Merkezê Deutsche Welle u Der Tagesspiegeli Berlin de ronaeyo.

Belediya[bıvurne | Çımey bıvırnê]

Semtê Berlini
Erd
be km²
Sıxletiye
serê km² ra
Stadtgliederung Berlins
Charlottenburg-Wilmersdorf 64,72 4.944
Friedrichshain-Kreuzberg 20,16 13.357
Lichtenberg 52,29 4.961
Marzahn-Hellersdorf 61,74 4.013
Mitte 39,47 8.456
Neukölln 44,93 6.969
Pankow 103,01 3.542
Reinickendorf 89,46 2.697
Spandau 91,91 2.435
Steglitz-Zehlendorf 102,50 2.867
Tempelhof-Schöneberg 53,09 6.304
Treptow-Köpenick 168,42 1.430

Hewa[bıvurne | Çımey bıvırnê]

Hewa Berlin
Mengi Çel Şbt Adr Nsn Gln Hzr Tmz Tbx Kşk Tşv Tşp Kan Serre
Tewr vêşi germ °C (°F) 15.0
(59)
17.0
(62.6)
23.0
(73.4)
27.0
(80.6)
33.0
(91.4)
36.0
(96.8)
38.8
(101.8)
35.0
(95)
32.0
(89.6)
25.0
(77)
18.0
(64.4)
15.0
(59)
38.8
(101.8)
Tewr nızm germ °C (°F) 2.9
(37.2)
4.2
(39.6)
8.5
(47.3)
13.2
(55.8)
18.9
(66)
21.8
(71.2)
24.0
(75.2)
23.6
(74.5)
18.8
(65.8)
13.4
(56.1)
7.1
(44.8)
4.4
(39.9)
13.4
(56.1)
Roce de werteyınine °C (°F) 0.5
(32.9)
1.3
(34.3)
4.9
(40.8)
8.7
(47.7)
14.0
(57.2)
17.0
(62.6)
19.0
(66.2)
18.9
(66)
14.7
(58.5)
9.9
(49.8)
4.7
(40.5)
2.0
(35.6)
9.6
(49.3)
Tewr nızm honık °C (°F) −1.5
(29.3)
−1.6
(29.1)
1.3
(34.3)
4.2
(39.6)
9.0
(48.2)
12.3
(54.1)
14.7
(58.5)
14.1
(57.4)
10.6
(51.1)
6.4
(43.5)
2.2
(36)
−0.4
(31.3)
5.9
(42.6)
Tewr vêşi honık °C (°F) -25.0
(-13)
-16.0
(3.2)
-13.0
(8.6)
-4.0
(24.8)
-1.0
(30.2)
4.0
(39.2)
7.0
(44.6)
7.0
(44.6)
0.0
(32)
-7.0
(19.4)
-9.0
(15.8)
-17.0
(1.4)
-21.0
(-5.8)
Sıxletina vartışi mm (inches) 42
(1.65)
33
(1.3)
41
(1.61)
37
(1.46)
54
(2.13)
69
(2.72)
56
(2.2)
58
(2.28)
45
(1.77)
37
(1.46)
44
(1.73)
55
(2.17)
571
(22.48)
Rocê ticıni 10.0 8.0 9.1 7.8 8.9 9.8 8.4 7.9 7.8 7.6 9.6 11.4 106.3
Saeta tici 46.5 73.5 120.9 159.0 220.1 222.0 217.0 210.8 156.0 111.6 51.0 37.2 1,625.6
Source no. 1: World Meteorological Organization (UN)[1]
Source no. 2: HKO[2]

Bıvênên[bıvurne | Çımey bıvırnê]

Çımeyi[bıvurne | Çımey bıvırnê]